Leven op kompas of op radar?

Meneer Büdgen, wilt u zich voorstellen? Hoe heht u bijvoorbeeld kontakt met jongeren ?

Op dit moment ben ik 42 jaar, getrouwd cn bij het verschijnen van Daniël hopen mijn vrouw en ik tien kinderen te hebben. Als leerling heb ik ooit op het Zaanlands Lyceum gezeten, een openbare school. Vanaf mijn 21ste ben ik leraar in het voortgezet onderwijs en vanaf januari 1993 rector van het Revius

College in Rotterdam. Sinds '83 ben ik kerkeraadslid in Moerkapelle, eerst twee jaar als diaken en daarna als ouderling en sinds die tijd geef ik ook catechisatie. Het afgelopen jaar gaf ik voor het eerst ook belijdeniscatechisatie. Omdat je als rector eigenlijk niet echt meer direkt kontakt hebt met leerlingen - ik krijg vooral te maken met persoonlijke en gezinsproblematiek van jongeren en met strafklanten - ben ik blij dat ik ook catecheet ben. Direkt kontakt met jongeren blijft zo bestaan.

Wat zijn normen en waarden?

Gezien uw achtergrond zal het onderwerp 'normen en waarden' enigszins vanuit de schoolsituatie worden benaderd. Misschien is het goed om eerst de betekenis van de woorden 'normen' en 'waarden' te achterhalen. 'Normen en waarden' worden vaak in een adem genoemd. Kunt u aangeven wat deze woorden precies inhouden ?

'Normen en waarden' kun je het best ineen behandelen. Wij zien en ervaren een heleboel zaken in ons leven. Wij geven daar soms een positieve en soms een negatieve waarde aan. Hier zie je het begrip waarde terugkeren. Onder een norm versta ik: richtsnoer voor je handelen, een ethische keuze. Als we dit woord toespitsen op christenen, moeten we zeggen dat zij hun normen, richtsnoeren voor hun handelen, halen uit Gods Woord.

De verhouding tussen norm en waarde kunnen we misschien het best verduidelijken met een voorbeeld. Stel: je houdt heel veel van een bepaalde komponist. Op een zaterdagmiddag is er een koncert. Dal koncert heelt een unieke waarde voor je. Ook ben jc gewend op zaterdagmiddag altijd klusjes voor je zieke oma te doen. Ook zij heeft een heel bepaalde waarde voor je.

Hier zie je twee voor jou waardevolle waarden botsen. Jc hebt nu een norm nodig om tc beslissen. Konkreet: als je oma een heel unieke waarde heeft, en bijbels gezien is dat zo, meer dan het koncert. dan kies je voor haar, tenzij je een vervanger vindt voor de klusjes. Je norm geeft hier de beslisrichting aan voor welke waarde je moet kiezen.

U zei zojuist, dat christenen hun normen ontlenen aan Gods Woord. Kunt u aangeven hoe christenen precies die normen af kunnen leiden uit Gods Woord? Christenen ontlenen hun normen

aan Gods Woord. Vooral de Tien Geboden zijn hierin heel belangrijk. In het Nieuwe Testament zien we bovendien dat de Heere Jezus vanuit deze Tien Geboden ons als centrale norm de liefde aanreikt door de teksten uit Deuteronomium 6 : 5 en Leviticus 19 : 18 in het volle licht te plaatsen.

Ook kunnen we onderscheid maken tussen absolute, altijd geldende waarden en kuituurwaarden, die tijdgebonden zijn. Het gevaar bestaat dat we kuituurwaarden verwarren met bijbelse absolute waarden. Ik kan me nog herinneren dat dc nylonkous zonder naad, toen nieuw, als werelds werd ervaren in onze kringen. Men was voor nylonkousen met naad. Op dit moment kun je dat misschien omdraaien.

Dit is een typisch voorbeeld van een kultuurwaarde. In de Bijbel vind je geen norm die aangeeft of er nu wel of geen naad in de nylonkous moet. Als absolute norm kun je uit de Bi jbel afleiden dal kleding moet voldoen aan eisen als fatsoen en afdekking. Bij kuituurwaarden moeten we proberen te achterhalen wat erachter zit en op die manier een keuze maken.

Waarom nodig?

Waarom zijn normen en waarden eigenlijk nodig ?

God reikt de gevallen wereld normen aan. Deze zijn heilzaam en bedoeld om mensen in rust en vrede le laten leven. Een norm brengt de mens naar God terug.

Hij kan daardoor niel zomaar zijn eigen zin doen. Daardoor werkt een norm ook behoudend naar de samenleving toe. Als er geen normen waren, was er ook geen samenspel tussen mensen, ofwel een samenleving mogelijk.

Waar God verlaten wordt, lig je zelf, maar ligt ook de samenleving open voor normloosheid. Het leven is dan niets anders dan geboren worden en sterven en daartussen moet je het maken.

De enige norm wordt dan uiteindelijk het eigen ik. Om je heen zie je dat dat veel verdriet veroorzaakt. Gelukkig zie je dat algemene normen en waarden nog niet geheel weg zijn uit de samenleving.

He1 hebben van een geweten is ook een belangrijke zaak bij het omgaan met en dus ook bij het aanleren van normen en waarden. Wat is precies de Junktie van het geweten hierbij?

Hel hebben van een geweten is een scheppingsgave en dat is een zegen. De vulling van het geweten heeft heel sterk met dc opvoeding te maken. Als kinderen afwijken van normen en waarden, clan is het belangrijk dat het geweten gaat spreken en dat er onrust en beschuldiging komt. Het volgende is dan: hoe gaan kinderen daarmee om? Funktioneert het geweten clan als grenswacht of gaan ze er overheen? Ik denk dat hiermee ook cle belangrijkheid en verantwoordelijkheid van opvoeders is aangegeven: hoe ernstig leert men kinderen omgaan met normen en waarden en met hel overschrijden daarvan?

Waar overdragen?

Bij het overdragen van normen en waarden speelt de opvoeder een grote rol. Waar moet in eerste instantie de overdracht van normen en waarden plaatsvinden?

Allereerst is het gezin hiervoor cle aangewezen plaats. Het is een bijbelse opdracht onze kinderen op le voeden in de vreze des Heeren. Een heel mooi voorbeeld van overdracht vind ik altijd dc instelling van het Pascha bij het volk Israël: als het ritueel van Pascha, het eten van het geslachte lam en de ongezuurde broden, plaatsvond, moest een van de kinderen tijdens de maaltijd vragen aan cle ouders waarom dit alles zo ging, waarop de vader ging vertellen.

De opvoedingssituatie moet zo zijn dat kinderen er naar gaan vragen en dat cle ouders daar op een open en eerlijke wijze op in gaan.

Bij cle overdracht van normen en waarden is het ook belangrijk dat kinderen achter cle dingen die wel en niet mogen, iels proeven bij de ouders, dal zij dat niet doen om de kinderen een benauwd leven te geven, maar dat daarachter de liefde tot God schuilgaat en daarmee liefde tot cle kinderen. Het met natuurlijke krachten willen houden van geen verboden wordt door de kinderen als benauwd ervaren.

Kinderen merken het juist als de liefde tot God cle achtergrond is. Psalm 78 is in dil verband heel mooi: overdracht, opdat ze. de kinderen, de hoop op Hem stellen.

Is Nederland ziek?

Met de overdracht van normen en waarden is het slecht gesteld in Nederland. Sommige ministers van het vorige kabinet pakten dit op. Ondermeer Lubbers zei, dat Nederland ziek is. Is dit echt zo. en zo ja. waaraan kun je dat dan zien'.'

Inderdaad hebben verschillende ministers dit opgepakt. Zij zagen dat een al te ver doorgevoerde individualisering (ieder voor zichzelf) grote gevolgen heeft.

Dil leidt uiteindelijk tot een samenleving waar geen zorg meer is voor elkaar, kortom ccn verloederde samenleving.

Daarom pakten ze dit thema op. Toch moet van hun analyse worden gezegd, ondanks het behartenswaardige. dat daarin ontbreekt dat de relatie met God in de samenleving meer en meer is gaan ontbreken cn dat dit dc diepste oorzaak van de verharde samenleving is.

De al tc ver doorgevoerde individualisering is ondermeer te zien in de vriendschappen. Er is veel ontrouw. Hierachter zit vaak: hoe kom ik er het beste uit. Ook is er een gebrek aan zorg voor elkaar. Ik denk hierbi j aan een moderne stadswijk. Het gebeurt regelmatig dat er mensen maanden dood in huis liggen. In trams en treinen merk je iets van: ik heb geen boodschap aan die ander. De anonimiteit die ontstaat, is dodelijk voor het normbesef. Aan al deze voorbeelden is te zien dat Nederland inderdaad ziek is.

Hoe heeft dat zich zo ontwikkelen'.' kunnen

Rond en na de Verlichting zijn er heel wezenlijke dingen gebeurd in de samenleving. Hel rationalisme (verstand voert dc boventoon ) heeft zo sterk de overhand genomen dat het godsbesef verdween. Dit kun je vertalen naar het dagelijks leven. Aan het begin van deze eeuw overleed je als je een blindedarmontsteking kreeg. Nu is een operatie een betrekkelijk kleine ingreep. Door al zulk soort ontwikkelingen ervaart men God steeds minder als nodig: men kan hel zelf. De cijfers van het Sociaal Cultureel Planbureau spreken voor zich: in 1958 was in de leeftijdgroep 17 tot 30 jaar 20% buitenkerkelijk, in 1991 71%. Nu ziet nog maar 11% de Bijbel als Gods onfeilbaar Woord. Aan het begin van deze eeuw was het bestaan van God voor 90% ccn vaststaand feit. Deze ontwikkeling heb ik zelf ook van nabij meegemaakt. Ik ben opgegroeid tussen Roomskatholieke gezinnen. Wij gingen als enige naar de Gereformeerde Gemeente en zij en masse naar de Rooms Katholieke Kerk. Nu gaat er van hen vrijwel niemand meer.

Leven op kompas of radar?

Ik heb ooit wel eens de vraag gesteld: leeft men op kompas of op radar? Ofwel: leeft men vanuit een vast beginsel met vaste nonnen en waarden vanuit Gods Woord en vaart men op dal kompas een vaste koers? Of - en dezevraag moeten we niet alleen naar de moderne mens, maar ook naar onszelf stellen - leven wc op de radar: lopen we en zien wc wel wat we tegenkomen en nemen we beslissingen aan de hand van de situatie? De krisis van de moderne mens is, dat hij leeft op radar. Dit maakt zijn (ook het onze? ) leven heel onzeker. Het pragmatisme en de situatieve ethiek van D'66 hebben niet voor niets een sterke opmars in onze samenleving.

Is in zo'n samenleving als de onze een idee als de kampementen (werkkampen voor ontspoorde jongeren) van Lubbers haalbaar. om zo de samenleving en de mensen daarin weer enigszins op het rechte pad te krijgen?

De gedachte spreekt aan. Want als men in het gevangeniscircuit komt, is men menselijk gesproken verloren: men raakt dan vaak voorgoed in het kriminelc circuit verzeild. In straf zit iets van vergelding, maar bij jongeren moeten we ook zeker op hun behoud letten. In kampementen voor ontspoorde jongeren komt dit behoud veel sterker tot zijn recht. Toch is dit het paard achter de wagen spannen, want veel jongeren leven reeds in een milieu met problemen, dat ondermeer ook ontstaat door de geweldige onzekerheden van deze tijd.

De school kan hierin ook een funktie hebben. Gelukkig zijn er scholen, ook openbare, die zorg geven aan jongeren in wat ze tekort komen. Deze scholen willen jongeren een gevoel van veiligheid geven. Ook moeien we niet te klein denken van de kracht van het kleine en van het wonder: ccn enkel woord, een uitstraling, een gesprek met jongeren. Dit proberen wij op onze school ook gestalte te geven.

School de plaats van de overdracht?

Minister Ritzen wees inderdaad in een brief aan onderwijsorganisaties op de funktie van scholen in de overdracht van normen en waarden in deze ontwrichte samenleving. Zojuist zagen we dat het gezin een belangrijke plaats inneemt in de overdracht. Hoe komt minister Ritzen dan bij de scholen uit als plaats van overdracht?

Allereerst vindt de overdracht in het gezin plaats, maar toch ook in het onderwijs, omdat we vormend bezig zijn. De invloed van het gezin is zeer groot en daarom moeten wij als onderwijsmensen bescheiden zijn.

Ritzen wijst op de scholen als plaats van overdracht in de eerste plaats omdat hij minister van onderwijs is. Toch is het wijzen op de scholen ook een harde noodzaak omdat in veel gezinnen de overdracht geen plaats meer heeft. Ook naar onszelf loe kunnen we de vraag stellen: dragen wij de overdracht als ouders niet teveel over aan de scholen? Is de overdracht van normen en waarden in de scholen ook geen verlegenheidsoplossing bij ons?

Ritzen denkt bij normen en waarden in dc eerste plaats aan algemene waarden als respekt. verantwoorde 1 ij kheids be se f. gemeenschapszin cn sociale omgangsvormen. Hij laadt het horizontaal. We moeten zijn betoog vanwege het horizontaal gerichte niet links laten liggen, maar oppakken en tegelijk anders funderen. Wij moeten leerlingen leren dat het leven naar Gods geboden (normen) heilzaam is. Als ik praat met een leerling die gelogen heeft, kan ik hem wijzen op de in de samenleving gangbare norm: liegen is kwaad. Ik kan ook verder gaan en zeggen dat de norm van dc liefde ontbreekt en dat dit zonde is tegen God. We mogen leerlingen in liefde wijzen op het verkeerde in hun daden.

Moet je eigenlijk ook niet stellen dat de school in de eerste plaats gericht is op kennisoverdracht en minder op overdracht van

zaken die met levenshouding te maken hebben, zoals normen en waarden?

Je kunt inderdaad een leerling leren hoe hij tegen bijvoorbeeld homoseksualiteit aan moet kijken. Tegelijkertijd kun jc je afvragen: heeft deze leerling nu daadwerkelijk geleerd om daarmee om le gaan als hij dit in zijn dagelijkse leven tegenkomt?

Eenheid tussen leer en leven

Wij dreigen dc eenheid tussen leer cn leven kwijt te raken: we weten hoe we tegen iets moeten aankijken, maar als de situatie zich voordoet, weten we niet goed hoe we ermee moeten omgaan. Als onderwijs zouden we dit kunnen oppakken.

Hoe?

Bijvoorbeeld aan de hand van moderne literatuur, dogmatiek cn ethiek. Bij het behandelen van moderne literatuur ging ik toen ik nog leraar Nederlands was, heel ver en ik moet in alle bescheidenheid zeggen dat je toch zag dat jongeren door deze begeleide konfrontatie toch enigszins in staat waren met bepaalde zaken in hun omgeving om le gaan.

Ik zou bijvoorbeeld de bespreking van Van den Beukels De dingen hebben hun geheim verplicht willen stellen voor jongelui die gaan studeren. Je kunt ze zo voorbereiden op een studietijd in en bewustmaken van een door rationalisme doortrokken wetenschappelijke wereld.

Daarin zie ik een taak voor het onderwijs.

Wat verwachten we van het kabinet?

We leven in een samenleving die doortrokken is van een gebrek aan normen en waarden. Het nu net aangetreden kabinet staat bij een eerste indruk, gezien de samenstelling, niet direkt model voor een regering die zorg zal dragen voor meer normen en waarden in de samenleving. Kun je dit laatste zo stellen en is de toekomst voor de normen en waarden in de samenleving somberder bij dit PvdAIVVD/D' 66kabinet?

Twintig zetels verlies voor het CDA en daarbij nauwelijks winst voor SGP/RPF/GPV is geen fraai teken: een groot verlies aan konfessionele stemmen, stemmen van mensen die zich in meerdere of mindere mate willen laten leiden door Gods Woord.

Dit is een signaal van hoe liet gesteld is in dc samenleving. Ik hoop dan ook dat de overheid, zoals ze zelf zegt, bruggenbouwer wil zijn en daarmee verschillen tussen allerlei groeperingen in de samenlevingen wil overbruggen. Men heeft er ook zelf geen belang bij de tegenstellingen in de samenleving op de spits le drijven. In die zin hoeven we niet alleen maar kwaad le verwachten van de overheid.

Aan de andere kant hoeven wc ook niet passief en afwachtend te zijn: we moeten ook zelf aansluiting zoeken bij datgene wat de overheid aanreikt.

Konkreet: is het appèl van Ritzen tot nadruk op de overdracht van normen en waarden ook nodig voor reformatorische scholen? Hoe kunnen wij dit oppakken?

Dat is zeker nodig! We moeten dit appèl vertalen naar onze eigen situatie. De reformatorische zuil heeft naast de positieve kanten ook negatieve kanten meegebracht. In de ontwikkeling van de zuil is de zelfkritiek niet groter geworden cn de zelfgenoegzaamheid toegenomen. Dit kan ook gemakkelijk, omdat je in de veilige beschutting van de zuil de waarheid aan je kant hebt.

Door de toenemende druk uit de samenleving op de zuil. heeft deze de neiging zich voortdurend te moeten bewijzen. Helaas wordt hierbij het spanningsveld van al dan niet opgaan in de wereld nog al eens vertaald in een sterke nadruk op uiterlijkheden en dit wordt zeker niet minder.

Normen en waarden van binnen uit

De zaken die Ritzen ons aanreikt, zijn zaken die - hoewel horizontaal gesteld - toch van binnen uit moeten komen. Uit dit appèl kunnen we als reformatorische mensen en scholen leren, dat we ons (bij de overdracht) niet moeten richten op uiterlijkheden, maar op datgene wat ons innerlijk drijft.

Konkreet: ik ben een groot voorstander van een stuk stijl op school. Een werkelijk christelijke levensstijl onderscheidt zich

door fatsoen, eenvoud en ingetogenheid. Hierin komt het innerlijke leven inderdaad tot uiting in de buitenkant. Maar tegelijkertijd moeten we stellen dat de wanhopige strijd over haarlengte of een rok die drie centimeter langer of korter moet zijn. verspilde energie is. Hier koneentreert de diskussie zich volkomen op dc buitenkant. Dat bedoel ik nu met leren en aktief oppakken wat de overheid ons aanreikt na vertaling naar onze situatie.

Normen en waarden vervagen in de samenleving en in kerkelijk Nederland. Hoe moeten we ons daartegen opstellen? Kunt u daar nog iets dieper op ingaan? Natuurlijk moeten wc ertegen waarschuwen. Maar: als je kerkbodes van de Gereformeerde Kerken uit de jaren '20 en '30 leest, zie je ook dat waarschuwen en dat met z'n allen konstateren van een hellend vlak. Uit dc ontwikkeling in deze kerken moeten wc leren, dat dat niet helpt.

Onze analyse moet dieper gaan. Ten diepste is de nonnen-en waardenkrisis niet het hellend vlak, maar hel niet meer onder het beslag van Gods Woord liggen. minder geloofsleven en minder heimwee naar de omgang met God. Dit is het eigenlijke front cn niet dc millimelerdiskussies over normen en waarden.

Wat is er dan nodig ?

Een vragen aan God dal voor ons de bijbelse boodschap en ons bezigzijn met Gods Woord een geladenheid krijgt door dc tere omgang met God. Laten we ons gezamenlijk verootmoedigen voor de Heere en smeken om dc doorwerking van de Heilige Geest, zodat de Heere Jezus dierbaar wordt in ons leven. Dan zal ook ons dagelijks leven veranderen. Zoek daarin in de opvoeding naar positieve richtingen. Als er verkeerde dingen in het gezin zijn. dan is cr al langer iets fout. Waarom hebben we dan niet van jongsaf onze kinderen geleerd wat goed en mooi is.

Bijvoorbeeld de muziekkeuze van onze kinderen. Als onze kinderen een voorkeur ontwikkelen voor pop-of housemuziek, moeten we ons als ouders afvragen of we zelf onze kinderen naar muziek hebben leren luisteren en hen geleerd hebben wat goed cn mooi is. Als het goed is. leren kinderen zo zelf wat goed en mooi is bij muziek. Natuurlijk zijn er jongeren die desondanks zelf eigengekozen wegen gaan. Laten we hierbij bovenal oppassen voor onwaarachtigheid.

Kinderen prikken hier doorheen. Laten we ook investeren in het gezin. Zoek tijd en gelegenheid om mei je gezin bezig te zijn.

Niel alleen in de zin van waarschuwen en verbieden, maar positief richtinggevend bezigzijn vanuit Gods Woord. Alleen dan is er een milieu waar overdracht van normen en waarden naar Gods Woord - weliswaar met vallen en opstaan - gestalte krijgt.

Gewoon burger zijn

Wanneer moetje beginnen met de konfrontatie? Later? Hoe leer je kinderen omgaan met een wereld die er andere normen en waarden op na houdt?

Het eerste dat ik hierop wil zeggen is dit: laten wc als gezinnen al beginnen in dc hele kleine dingen. Laten wc beslist niel dal getto-gevoel aanleren, dus dal we als gezin op een eilandje midden in deze boze wereld leven en dat buiten ons gezin dc wereld begint. Wie dat stelt, kent zijn eigen hart niet. Een vijandbeeld scheppen van de wereld is geen oplossing. Laten we daarom bijvoorbeeld onze kinderen normaal leren omgaan met dc niet-christelijke buren. Denk bijvoorbeeld aan boodschappen doen voor en meeleven met elkaar. Laten we onze kinderen leren volwaardig burger te zijn van de plaats waar we wonen.

Dil moet onze inzet zijn bij het leren omgaan met andersdenkenden. Dit moeten we niet kwijtraken!

Het tweede is dal we in het gezin en op school in ccn beschermde omgeving leven. Dil mag ook omdat je hier in ccn opvoedingssituatie leeft. Dit is de plaats waar we onze kinderen in alle rust. zonder de verwarrende wereld om ons heen. kunnen leren de bijbelse boodschap tot zich le nemen en een stuk overtuiging tc vormen. We moeten er rekening mee houden dat het overgrote deel van onze jongeren zal moeten leren funklioneren in deze maatschappij. Als we vakinhoudelijk bezig zijn. moeten we daarom steeds meer dc luiken openzetten naarmate dc leerlin-

gen ouder worden. Door de begeleide konfrontatie leren we ze zo steeds meer omgaan met de wereld die wel degelijk wezenlijk anders is. We moeten onze kinderen dus enerzijds leren de wereld om ons heen niet als iets bizars te zien, maar anderzijds moeten we hen ook met deze andere wereld leren omgaan. Ik deed dat zelfbij mijn literatuuronderwijs. Jc kunt hierbij ook denken aan bijvoorbeeld gastsprekers, die het lang niet eens zijn met elkaar. Onder leiding kun jc zo best een stukje konfrontatie aangaan. Toch blijft de school theorie; je leert pas echt omgaan met de wereld en haar normen en waarden in de arena, in het strijdperk.

Dit steeds meer en meer konfronteren is nodig, want als je nooit dc wereld om je heen gezien hebt, is het iets bizars waar je geen raad mee weet. Terecht kunnen we ons afvragen of dit bijbels denken is. Denk hierbij aan de Heere Jezus. Hij heeft zich geen millimeter bewogen op het terrein van de zonde, maar benaderde Lcvi cn andere hoeren en tollenaren niet als iets bizars, maar ging normaal met hen om en had juist daardoor ook toegang tot hun vrienden-en kennissenkring.

Spreken met daden

Uit recente kontakten met buurtjeugd vanwege schermutselingen. leerde ik dat de buurtjeugd ervoer dat onze leerlingen op hen neerkeken. Maar ook bleek dat zij vonden dat onze leerlingen geen raad met hen wisten. Ik duid dit niet zo positief! Als het goed is, gaat van het leven naar de normen en waarden vanuit Gods Woord, van het leven naar Zijn geboden, werfkracht uit.

Marlyn Lloyd-Jones geeft aan dal in deze lijd, wanneer dc grote massa God niel meer kent vanuit de kerk of vanuit Zijn Woord, dan hel enige dal overblijft, de ontmoeting met christenen is.

Daden zijn misschien in deze tijd sprekender dan woorden. Uit hun daden moet blijken: hé, die heeft iets dat ik niet heb. Dit is ook ccn heel wezenlijk element van dc normen en waarden diskussie. Ook uit ervaringen van oud-leerlingen blijkt, dat hun daden op den duur eigenlijk automatisch leiden tot gesprekken. Wordt in ons leven iets gevonden van dat: 'Kom ga met ons en doe als wij"?

Leven in twee werelden

Jongeren, die ook heel sterk de konfrontatie ervaren met een wereld die anders is, zijn jongeren op niet-reformatorisehe scholen. Hebt u ook voor hen wal le zeggen?

Dit is inderdaad vaak een vergelen groep. Deze jongeren moeten veel eerder terugvallen op persoonlijke keuzes cn dat valt niet mee!

Zelf heb ik dit ook ervaren tijdens mijn middelbare schooltijd.

Je hebt voortdurend de neiging in twee werelden te leven, die jc gescheiden houdt. Hel is je overlevingsstrategie. Toch is dit niet goed. Voor mij hebben bijvoorbeeld de partijtjes schaken op school mij over ccn dood puni heengehoïpen: hel gaf niet als ik op een aantal punten afweek, want met een aantal dingen kon ik wel meedoen en was daarin niet de minste.

Je kreeg daardoor een stuk erkenning en dal is belangrijk. Jongeren die in zo'n situatie zitten. moeten ook leren zien op welke punten ze wel en niet mee kunnen doen.

Dan blijkt dat ze toch geaccepteerd worden.

Toch brengt het leven in een niet-christelijke omgeving problemen niet zich mee. Deze jongeren hebben bemoediging en ondersteuning nodig en kontakl met jongeren die ook in zo'n situatie zitten. Op zo'n konlaklbijeenkomst mag dan duidelijk naar voren komen, dat er een opdracht ligt die niet gemakkelijk te volbrengen is, maar dat het toch mogelijk is met de hulp des Heeren als een Daniël of een Obadja staande le blijven. Ten diepste is de weg gebaand door de Heere jezus Zelf, Die temidden van een Hem vijandige wereld cn tijdens geweldige verzoekingen van de duivel staande is gebleven. Als onze jongeren op deze wijze geworteld mogen worden in de bijbelse overtuiging en als zij op een goede wijze door de konfrontatie heenkomen, dan zijn deze jongeren vaak niet de minsten.

Normen en waarden blijken met heel veel dingen samen te hangen. U hebt heel veel gezegd. Zou u nog een afsluitende opmerking willen maken?

Ik hoop van harte dal onze jongeren mogen inleven dat het echte leven volgens bijbelse normen en waarden niet kan zonder de genade van God.

Als ze daarvan in de opvoeding iels meenemen dan is er hoop voor de toekomst.

Dan gaan zc op zoek en zullen ze niet vergeefs zoeken.

Dat vind ik altijd het grote wonder.

Mijnheer Büdgen, heel hartelijk dank voor wat u over dit onderwerp wilde zeggen.

DelftAVoerden

Jannie Verloop-Hasselaar

Jan de Wildt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen