Diakonaat, nodig in deze tijd?!

Naam en plaats

De term diakonaat betekent letterlijk dienstbetoon, of aan tafel bedienen, cn komt onder andere van de Griekse woorden 'diakonia' (=dienst), 'diakonein' (=dienen).

Diakonia (in ruime zin) is in de Bijbel alle dienstwerk in de gemeente: erkondiging, pastoraat, toerusting, opzicht en barmhartigheidsbetoon. Het hart van deze dienst is de bediening van de verzoening (2 Korinthe 5 : 18). Dus de verkondiging van dc verzoening vormt de grondslag voor alle diensten in dc gemeente, ook die van de barmhartigheid.

Binnen deze verkondiging krijgt de dienst ten behoeve van de naaste haar beslag (diakonia in enge zin).

Diakonaat is meer dan een stukje sociale bewogenheid; het is een ons door Christus opgedragen taak (Joh. 20:21). Om de gemeente daarin voor te gaan. heeft Christus aan zijn gemeente diakenen gegeven die als ambtsdragers van Ghristuswege hun taak in de gemeente hebben.

Instelling van het diakenambt

De oorsprong en de instelling van het diakenambt kunnen we vinden in de bekende woorden van Handelingen 6:1-7. Hier lezen we hoe de twaalf apostelen dc menigte discipelen samenroepen die vervolgens uit hun midden zeven mannen kiezen, vol van dc Heilige Geest en wijsheid (door de Heere toegerust om deze dienst met getrouwheid en voorzichtigheid uit te voeren). Deze mannen nemen dan de zorg voor de armen en ellendigen van de apostelen over zodat de apostelen kunnen volharden in het gebed en de bediening van het Woord. In 1 Timotheüs 3:8-13 vernemen we vervolgens de eisen waaraan diakenen dienen le voldoen, zoals bijvoorbeeld onberispelijk, matig, wakker en eerbaar zijn.

Historische lijnen De eerste gemeente

De eerste gemeente leefde in een tijd die gestempeld werd door de Griekse en Romeinse kuituur. Weldoen betekende: diensten bewijzen, nooit aalmoezen geven aan de annen. De zorg voor de armen ontbrak.

In tegenstelling tot deze kuituren stonden bij de Joden en Egyptenaren de zorg voor dc armen wel hoog aangeschreven. Het geven van giften gold als een verdienstelijk werk. Van de gemeente van Alexandrië weten wc dat deze 7500 armen verzorgde en zo zijn er meer voorbeelden te noemen.

Middeleeuwen

Gedurende de middeleeuwen wordt in de Roomse Kerk de hoofdtaak een liturgische in plaats van een uitdelende taak. De diaken bedient het altaar, doopt cn preekt. De armenzorg kwam vooral terecht bij de kloosters.

Reformatie

Met de komst van de reformatie veranderde de visie op dc dienst van de liefde. Het is met name Calvijn die tegen dc liturgische funktie van dc diaken in hel geweer is gekomen. Hij heeft dc diaken weer een plaats

in de maatschappij gegeven. In het diakonaat gaat hel weer om goede werken als vrucht van de genade, gewerkt door de Geest en overeenkomstig Gods Woord.

Diakonaat vandaag

Voor veel kerkgangers is met name de laak van het kollckteren tijdens de eredienst de zichtbare taak van dc diaken.

Een diaken doet echter veel meer. Volgens het bcvestigingsformulier van ouderlingen en diakenen is dc eerste taak voor de diakenen het verzamelen en bewaren van de gelden en goederen alsmede vlijtig zijn in het toezien dal er vele goede middelen gevonden worden. De tweede laak bestaal uil het uitdelen hiervan. Dit alles tezamen met 'troostelijke redenen uit het Woord van God'. We zien hier nog eens dat diakonaat tezamen moet gaan met pastoraat! Dit kan met name gestalte krijgen in het diakonale huisbezoek.

Is diakonale arbeid iets dat alleen door diakenen en instellingen van barmhartigheid gedaan moet worden? Zeker niet, in de brieven van Jakobus,

Paulus en Petrus klinkt vaak de roeping tot een diakonale gemeente. Lees in dit verband ook eens 1 Korinthe 12, 2 Korinthe 8. Er ligt hier een duidelijke taak voor alle gemeenteleden en dat houdt meer in dan het geven van een gift! Signalen van gemeenteleden om een gezin wat extra in de gaten tc houden, worden door diakenen gewaardeerd. Maar daarnaast kunnen gemeenteleden helpen bij het geven van aandacht aan zieken, bejaarden, gehandicapten, alleenstaanden en anderen die in moeilijkheden verkeren. Het omzien naar eikaar is wezenlijk voor de christelijke gemeente, wc worden immers geroepen tot het doen van barmhartigheid (Rom. 12:6-8).

Volgens 1 Timotheüs 5 : 4 en 8 hebben familieleden onderling tot taak elkaar hulp te bicden. In vers 8 wordt zelfs gezegd dat diegene die dit verzuimt het geloof heeft verloochend en erger is dan een ongelovige.

Daar waar de naaste familie onmachtig of onwillig is om hulp tc bieden aan dc hulpbehoevende, zal de diakonie deze hulp bieden.

Werkterreinen diakonie

Gehandicaptenzorg

Deze zorg verlangt een overwegend professionele aanpak en zal in veel gevallen in instellingen plaatsvinden. De diakonie verleent met name geldelijke steun en heeft veelal een beleidsbepalende/adviserende laak. Er zijn echter ook terreinen waarbij gemeenteleden zich kunnen inzetten. Ik denk dan in het bijzonder aan de inzet van vrijwilligers om te assisteren in vakantieweken voor gehandicapten. Daarnaast kan er ook immaterieel diakonaat worden gegeven door deze mensen ccn bezoek te brengen of boodschappen te doen.

Bejaardenzorg/ gezondheidszorg

Een al heel oude diakonale taak is de bejaardenzorg. Hier wordt bemiddeld en geadviseerd bij opname van gemeenteleden in zorgcentra. Uiteraard is het bovengenoemde immaterieel diakonaat ook hier van belang.

De laatste jaren hebben in deze sektor veel verschuivingen plaatsgevonden: van intra-murale zorg naar extra-murale zorg (van zorg binnen de instellingen naar zorg buiten de instellingen) en van professionele zorg naar mantel-en zelfzorg (mantelzorg = zorg door naaste familie of kerkeli jke gemeente). Daarnaast zal dc zorgbehoefte in de toekomst nog meer toenemen gezien het toenemende aantal ouderen.

We moeten ons realiseren dat er een toenemend beroep zal worden gedaan op vrijwilligers. De christelijke gemeente kan cn dient hier ccn voorbeeldfunktie te vervullen. We dienen respekt tc hebben voor de ouderdom en het leven tc beschermen.

Door de steeds verder gaande sekularisatie worden met name deze christelijke plichten bedreigd. Tevens komt daar nog eens bij dat de zorg van onze gezindte duurder zal worden in verband met het principieel afwijzen van abortus en euthanasie.

Waakzaamheid is hier geboden, diakonieën moeten hierover nadenken.

Zorg voor de alleenstaanden

Ik denk hier aan de weduwen en weduwnaren die bezocht kunnen worden en waar wc kunnen helpen door gewoon te luisteren of praktische problemen op te lossen. Ook de aandacht voor de ongehuwde moe-

ders mag niet ontbreken. Denk eveneens aan de bescherming van het ongeboren leven.

Hulp aan mensen zonder werk

Een ander aandachtsterrein is de hulp aan mensen zonder werk. Er kan een grote zorg zijn in de gezinnen waar vader geen werk heeft. Laten wc ook dc verslaafden niet vergeten en de zogenaamde 'nieuwe' armen; arbeidsongeschikten die op een minimumniveau leven.

Lang niet alle terreinen van het diakonaat zijn hier genoemd, maar wel een aantal belangrijke. Sommige van bovengenoemde taken worden landelijk of regionaal verrichl omdat ze boven de draagkracht van de plaatselijke gemeente uitgaan, zoals bijvoorbeeld aktiviteiten rond het oprichten van inrichtingen voor bejaarden, gehandicapten en verpleeghuizen, en andere beleidszaken rond deze instellingen. Op dit niveau bewegen zich met name onze deputaatschappen voor Algemene Diakonale Zaken (ADZ) en Gezins-en Bejaardenzorg.

Over de grenzen

De grenzen van de hulpverlening houden echter niet op bij onze landsgrenzen. Dc apostel Paulus zegt ons niet alleen hulp aan 'eigen mensen' te geven maar: Laat ons goed doen aan allen, maar het meest aan de huisgenoten des geloofs' (Gal. 6 : 10). Op dit terrein is onder andere ons Deputaatschap tot Hulpverlening in Bijzondere Noden aktief. Zij verleent diakonale hulp op het zendingsveld, ondersteunt diakonieën van buitenlandse kerken bij geldgebrek en verstrekt noodhulp bij rampen. Verder kunnen we denken aan Reformatorische instellingen als Woord en Daad, Friedenstimme, KOEH cn anderen.

Diakonaat: een opdracht

Ik heb in hel bovenstaande stukje iets duidelijk proberen te maken wat de taak van het diakonaat is, en in het bijzonder die van de diakonie. Ieder gemeentelid, ambtsdrager of niet, heeft hierin zijn bijbelse plaats en laak!

Door de terugtredende overheid zal hel diakonale werkterrein zich meer en meer uitbreiden. Er zal een groter beroep op familie en vrijwilligers worden gedaan voor hulp aan hulpbehoevenden. Zullen wij dit als ambtsdragers en als christelijke gemeente aankunnen? Ook de steeds verder gaande sekularisatie en oprukkend individualisme nopen ons tot waakzaamheid.

Hel mag duidelijk zijn, diakonaat is nodig in deze tijd en zou ons allen een zorg moeten zijn! Het is opdracht van de grote Hogepriester. Wie is echter tol deze dingen bekwaam?

Gelukkig behoeven we hierin niel alleen te staan, maar mogen wc in dienst staan van de Koning van de Kerk die ons op 't gebed daartoe ook de krachten wil geven.

'Wan! hij zal de nooddruftige redden, die daar roept, mitsgaders de ellendige, en die geen helper heeft < Psalm 72:12).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen