Samen-op-Weg en wij...

Inleiding

Heel veel is cr te doen geweest over Samen-op-Weg (vervolgens afgekort met SOW), nu lijkt het erop, dat aan dit proces een einde komt. Als de verschillende synodes hun goedkeuring geven, moet het volledig samengaan in 1996 een feit zijn. Welke kerken betreft het nu? De Nederlandse Hervormde Kerk, de Gereformeerde Kerken cn de Evangelisch Lutherse Kerk. Voortaan zal de nieuwe kerk de naam dragen van Verenigde Protestantse Kerk in Nederland.

Vooral in de Nederlandse Hervormde Kerk is de weerstand tegen dit samengaan erg groot. Vanwaar die weerstanden en hoe komt het, dat men zover gekomen is? Voor iedereen zijn alle argumenten niet even doorzichtig, zodat het goed is de geschiedenis van SOW eens na te gaan.

Geschiedenis van Samen-op-Weg

We moeten een eind terug in de tijd, naar 1951. De Hervormde Kerk kreeg toen een nieuwe kerkorde. Dit was voor de Gereformeerde Kerken aanleiding om kontakt te zoeken met de Nederlandse Hervormde Kerk. De Gereformeerde Kerken hadden in de jaren vijftig nogal vrij veel kritiek op de koers van de Nederlandse Hervormde Kerk in haar geheel: geen duidelijk standpunt ten aanzien van het schriftgezag en het tolereren van vrijzinnigheid, die zelfs de meest fundamentele waarheden van het christelijk geloof loochende. Maar de Gereformeerde

Kerken groeiden toch meer en meer toe naar de brede middenstroom in dc Nederlandse Hervormde Kerk. In 1961 kwam een oproep van negen hervormde en negen gereformeerde predikanten, allen werkzaam bij het studentenwerk, dat het onduldbaar was dat de Gereformeerde Kerken

en de Hervormde Kerk gescheiden bleven optrekken.

Ontwikkelingen in de Gereformeerde Kerken

In de Gereformeerde Kerken stond de tijd ook niet stil. Ze werden lid van de Wereldraad van Kerken. De besluiten van dc synode van Assen (1926), waarin met kracht de historiciteit van de zondeval werd beleden, werden in 1967 terzijde gesteld.

Ook in de Gereformeerde Kerken worden radikaal vrijzinnige geluiden gehoord. Steeds verder groeiden deze kerken weg van hun eigen verleden.

Het was niet de bedoeling om terug te keren naar de Hervormde Kerk, maar het vormen van een nieuwe kerk, waarin zowel de voortzetting van de Hervormde Kerk, als die van de Gereformeerde Kerken zou worden gewaarborgd.

Eerste gemeenschappelijke vergadering

In 1973 is er voor het ecrsl een gemeenschappelijke synodevergadering. In 1986 wordt in ccn intentieverklaring aangenomen, dat de Nederlandse Hervormde Kerk en de Gerefonneerde Kerken zich in een staat van hereniging bevinden. Hoewel van meerdere kanten is benadrukt dat een unie tussen beide kerken beslist niet de bedoeling was, wordt van de kant van dc synodes gesteld, dat toen al de beslissing tot een volledig samengaan is genomen en dat op die beslissing niet terug kan worden gekomen.

Twee jaar later, in 1988. treedt ook de Evangelisch Lutherse Kerk tot het Samenop-Weg toe. Eerlijkheidshalve moet gezegd worden, dat in de begintijd ideële motieven de hoofdrol speelden, in de loop van de tijd gingen ekonomische motieven ccn steeds grotere rol innemen. Het is een feit, dat een aantal kleine gemeenten niet meer zelfstandig kan blijven funktioneren. Helaas is het Samen-op-Weg een puur zakelijk gebeuren geworden, aldus dominee Dc Vries. De drie kerkelijke organen moeten in elkaar geschoven worden om zo de kosten te besparen. Elk van de drie kerken gaat gebukt onder de loodzware, geldverslindende en geesteloze bureaucratie (ambtenarij).

Een nieuwe kerkorde

Vrij onverwacht wordt in 1992 door de werkgroep kerkorde aan de synoden van de drie afzonderlijke kerken het ontwerp van ccn kerkorde voor een verenigde kerk opgesteld. Twee jaar later in het voorjaar van 1994 verschijnt een bijgesteld ontwerp voor de kerkorde, zonder wezenlijk andere elementen.

Op de classis kunnen kerkeraden hun visie geven. Daarna komt het ontwerp met de opmerkingen opnieuw in de synode. Dan zal een dubbel aantal afgevaardigden op de synodevergadering aanwezig zijn.

Wat bclekent het aanvaarden van deze kerkorde? Dc Nederlandse Hervormde Kerk, dc Gereformeerde Kerken en de Evangelisch Lutherse Kerk houden op zelfstandig le bestaan en gaan op in dc Verenigde Protestantse Kerk in Nederland. Bij de Evangelisch Lutherse Kerk en de Gerefonneerde Kerken leven geen noemenswaardige bezwaren tegen SOW.

Dat ligt in de Nederlandse Hervonnde Kerk totaal anders. Door grote delen van cle Hervormde Kerk wordt dit samengaan niet begeerd. Dit geldt allereerst de gereformeerde richting in de Hervormde Kerk, maar ook daarbuiten is men verontrust over de gang van zaken. Wel is het zo, dat de bezwaren buiten de hervormd-gereforrneerde kring meer van kuhurele en praktische aard zijn en in deze kring meer van principiële aard.

Samen-op-Weg in samenhang met de maatschappelijke ontwikkelingen

Een meerderheid binnen de Hervormde Kerk wil samen met cle Evangelisch Lutherse Kerk en de Gereformeerde Kerken een nieuwe kerk vormen.

Wat dat voor kerk zal zijn, maakt de aangeboden kerkorde wel duidelijk. Geen kerk. die het Evangelie van verzoening met God door geloof in Christus wenst te verkondigen, opdat zondaren zo van dc toekomende toorn verlost worden. Een kerk, die zich volledig wil aanpassen aan dc

wereld. Slechts een aards-en mensgerichte boodschap, dus.... helemaal geen boodschap! Waar is dc aanval in onze tijd in het bijzonder op gericht? Op de betekenis van huwelijk cn gezin. Duidelijk laat men zich in de kerkorde meevoeren met de geesl van de tijd, inplaats van die tijdgeest te weerstaan. Er is geen apart artikel meer gewijd aan het huwelijk. Lijnrecht tegen dc Heidelbergse Catechismus in, laat men ook ruimte voor andere relaties dan het huwelijk en deze kunnen ook kerkelijk worden ingezegend. Ze spreken in het artikel niet over gezin en school, maar over huis en school.

De belijdenis van de kerk

Deze en dergelijke aanpassingen maken duidelijk, dat in de nieuwe situatie een oproep aan de kerk om trouw te blijven aan haar belijdenis geen inhoud meer heeft. Alleen als we de betekenis van de belijdenis buiten beschouwing laten, kan gesteld worden, dat de nieuwe situatie niel wezenlijk verschilt van de oude.

Helaas hebben meerderen, die de naam van gereformeerd willen dragen, tc kennen gegeven, dat zij, hoe bezwaard dan ook, toch mee zullen gaan als het SOW-proces metterdaad een feit wordt.

Dil gaal voor een deel om mensen, die helaas al in meer of minder ernstige mate allerlei ongereformeerde inzichten voorstaan. Anderen zijn al tevreden dat zc zelf nog maar een plaatsje in dc nieuwe kerk mogen houden. Het zicht op het geheel van de kerk is dan verloren, en zij strijden slechts voor hun eigen positie binnen die kerk.

Zo maken zij de kerk los van de belijdenis van de kerk. Wie werkelijk kerkelijk denkt cn de kerk niel ziet als een administratief verband maalais de openbaring van het lichaam van Christus, kan zijn staan in dc kerk nooit rechtvaardigen met te zeggen, dat er ook voor hem hier nog ccn plaats is. Wie schriftuurlijk over de kerk wenst le denken, neemt als uitgangspunt het recht van Christus op heel Zijn Kerk.

Op grond van het verbond?

Hel meegaan in de Verenigde Protestantse Kerk in Nederland wordt ook wel verdedigd mei een beroep op het verbond. Niet meegaan zou wijzen op een niel ernstig nemen van Gods verbond als bestaansgrond van dc kerk. In deze argumentatie gaat men voorbij aan hel feit dat met de voltooiing van het Samen-op-Weg-proces een geheel nieuwe situatie aanbreekt.

Daarnaast is het onjuist om kerk en verbond los te maken van de prediking van het Evangelie van vrije genade en van dc belijdenis van de kerk. Meegaan met het SOW-proccs met een beroep op het verbond, maakt daarmee de band tussen belijdenis en verbond los.

Het Hervormd Pleidooi

In het Hervormd Pleidooi, dat half maart 1994 verscheen van de hand van dr. W. Aalders, wordt met klem opgeroepen om op de ambtelijke vergaderingen niel over te gaan tot opheffing van dc Hervormde Kerk. De zelfstandige Hervormde Kerk moet zich richten tot al die gemeenschappen die sinds 1834 van haar zijn uitgegaan.

Of deze oproep gehoor zal vinden, weet de HEERE alleen. Hoewel het Hervormd Pleidooi uiterst waardevolle elementen bevat, toch valt te veel dc nadruk op het historisch karakter van de Hervormde Kerk. Dc situatie in de Hervormde Kerk wordt zowel in het heden als in het verleden mooier voorgesteld, dan zij in werkelijkheid is en was.

We moeten in dit alles de Hervormde Kerk beoordelen naar de toets van de Heilige Schrift. Ons volk is veel verder van het protestants-christelijk verleden vervreemd, dan in het Hervormd Pleidooi wordt aangegeven.

Ambtsdragersvergadering Gereformeerde Bond

De vergadering van ambtsdragers van de Gereformeerde Bond heeft op 21 november 1992 in Pullen het volgende gesteld: 'Wij kunnen niet mee en wij kunnen niet weg.'

Dan is de volgende vraag, welke kerkelijke konsekwenties er getrokken moeten worden bij een verder voortgaan van Samen-op-Wcg? Het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond heeft deze vraag helaas niet beantwoord.

Er kan verschil van mening zijn over de vraag in hoeverre het voor de minderheid (die dc besluiten van de synode inzake Samen-op-Weg niet kan volgen), mogelijk is dc Hervormde Kerk voort te zetten.

Maar wie zich aan Samen-op-Weg onttrekt, doet in ieder geval niet mee aan wat in het licht van Schrift cn belijdenis door hen zelf als ccn groot kwaad moei worden aangemerkt. Hier staan hen de woorden van Naboth voor de geest: Dal late de HEERE verre van mij zijn, dat ik u de erve mijner vaderen geven zal' (1 Koningen 21 : 3).

In het bovenstaande is - aan de hand van de brochure van ds. P. de Vries - een impressie gegeven van het SOW-proces. Hierna geven ds. C. J. Meeuse en ds. M. Golvcrdingen verschillende aspekten van de visie van de Gereformeerde Gemeenten weer.

H.L Ambacht

B. S. van Groningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen