De onzichtbare getuige

Het geweten: mede-weten

Het woord geweten komt van liet Latijnse woord consciëntia. Bij het lezen van dc Bijbel kun jc het woord consciëntie geregeld tegenkomen. Dc letterlijke betekenis ervan is mede-weten.

Dat geelt aan dat het geweten iets is dat net als jezelf weel wat wel en niet mag. Als je daar tegenin gaat, kri jg je te maken met een sprekend geweten.

Het gevolg ervan is dat je je onrustig voelt, omdat het geweten je waarschuwt of schuldig stelt.

Het kan ook zijn dat jc geweten een goede getuigenis van je geeft en je het gevoel geeft datje goed gedaan hebt. Aan dat gevoel kun je merken of je geweten spreekt. Het geweten is cchtcr geen letterlijke en hoorbare stem.

Een stem van God?

Is hel geweten de stem van God die in ons binnenste spreekt? Als we ons onrustig voelen als we iets verkeerds doen, spreekt God dan? Of gaat het alleen maar om wat onze ouders vinden over wat wel of niet mag en waarmee ze ons opgevoed hebben? Of is het een ziekte van onszelf die ons geluk alleen maar in de weg staat?

Noch het ene noch het andere is helemaal waar. Het geweten staat tussen God en mens in maar hoort bij de mens. Omdat het geweten bij de mens hoort, heeft de zondeval het geweten zo beïnvloed dat het geen zuiver geluid meer geeft.

Enerzijds is het inderdaad zo dat het geweten iets van God is. Dat is zelfs bij alle mensen zo. Elk mens heeft vanaf de geboorte enige kennis van de wet van God. Daarom zegt Paulus in Romeinen 2 van dc heidenen: 'Die betonen het werk der wet geschreven in hun harten, hun consciëntie mede getuigende, en dc gedachten onder elkander beschuldigende of ook ontschuldigende'. Die heidenen hebben niet de Bijbel waardoor de wet geopenbaard wordt en toch hebben ze enige kennis van goed en kwaad. Hun geweten helpt hen om te doen wat goed is. Het spreekt als ze iets doen wat niet hoort naar de maatstaf van Gods wet cn het spreekt ook als zc iets doen wat wel goed is. Anderzijds wordt ons gewe-

ten gevormd of misvormd door alles wat we vanaf dc geboorte leren. Dit had voor Jalikinderen in Irian Jaya tot gevolg dat ze geloofden dat je een dood mens moet verbranden. Voor veel Nederlandse kinderen heeft clit tegenwoordig tot gevolg dat ze geloven dat euthanasie goed is.

Gewetensvorming

Als het goed is, is jouw geweten gevormd naar de wet die God in Zijn Woord heeft geopenbaard. Het is de taak van je ouders om dat te doen. De ouders van de Joodse kinderen kregen die taak al mcc in het Oude Testament. Mozes zegt tegen hen dat ze de geboden die God geopenbaard heeft bij hun kinderen moeien inscherpen. Dit was nodig omdat die kennis verwaterde na de zondeval. De gevallen mens ging op eigen houtje onderscheiden lussen goed en

kwaad. God moest er Zelf voor zorgen dat de kennis van Zijn wet niet verloren ging.

Zoals dc Joodse ouders hel geweten van hun kinderen moesten vormen, zo moeten ook onze ouders ons geweten vormen. In een goede opvoeding wordt geprobeerd om het geweten weer zuiver te laten spreken zodat, als je iets doet wat niet naar Gods Woord is, je geweten gaal spreken en je je schuldig voelt. Om maar een voorbeeld le noemen: je ouders proberen jc bij te brengen dat je niet mag stelen uit de kast van je moeder. Als je dat wel doet. proberen zc door straf ervoor te zorgen dat je voelt dat zonde straf verdient en da! je jc schuldig gaal voelen. Het gevolg van een goede gewetensvorming is dus dat je geweten gaat spreken, als je iels doet wat niet goed is volgens een bepaalde norm.

Voor veel jongelui in ons land geld! dat het geweten niet goed gevormd is. Hun ouders hebben hen niet van jongsaf normen ingescherpt.

Het is een hele tijd taboe geweest om kinderen te konfronteren met de opvattingen van de ouders over goed cn kwaad. Kinderen moesten in vrijheid opgevoed worden. Dc gevolgen zijn nu duideli jk te zien. Het is niet voor niets dat iemand als Brinkman en anderen van het CDA oproept tot het herstel van normen en waarden. Dal heeft te maken met het verlies ervan.

Het geweten in de bekering

Het is belangrijk dat ons geweten goed gevormd is. Het kan zijn dat onze ouders hun uiterste best gedaan hebben om ons geweten te vormen. Toch kunnen ouders er niel voor zorgen dat ons geweten spreekt zoals het zou moeten spreken. Dat heeft te maken met het verschil tussen schuld en schuldgevoel. Ook al hebben we veel schuld bij God, dan betekent dat nog niet dat we die schuld ook voelen. In de bekering plaatst God ons voor de eis van de wet. Hij laat ons iets zien van wal Hij van ons eist. Ons geweten ziet als het ware onze schuld tegenover die wet van God en begint ons dan ook aan tc klagen. We slaan dan voor de rechtbank van God waarbij ons geweten als getuige naar voren treedt en ons beschuldigt van de overtreding van de wet. We worden dan onrustig door dat geweten dat spreekt. Dat geweten spreekt dan onder invloed van de Heilige Geest. Op dc Pinksterdag gebeurde hetzelfde.

De Heilige Geest komt daar in dc harten van degenen die luisteren naar de preek van Petrus. Het is de Heilige Geest die hun harten doorsteekt en het geweten als een getuige gebruikt: zo overtuigt Hij van dc zonde die ze gedaan hebben. Het geweten zwijgt pas als het gerei-

nigd is. Die reiniging kan alleen plaatsvinden als het besprengd wordt niet het bloed van Christus. Het geweten kan alleen zwijgen als er vrijspraak plaatsvindt van de zonden waarvan het geweten spreekt. Dan heeft het geweten als getuige niets meer te zeggen en moet hij zijn mond houden.

Vrijheid

Het woordje vrijspraak geeft aan dat er vrijheid gegeven wordt. Als je vrij gesproken wordt van je schuld, kan je geweten je niet meer aanklagen. Dan is er dus gewetensvrijheid. De echte vrijheid van het geweten is vrijheid van dc beschuldiging van de wet waarvan hel geweten getuigt. In dat geval heeft de wet niets meer tegen ons in le brengen omdat wc in Christus zijn cn omdat Hij de zonde gedragen heeft en de wel vervuld. Calvijn zegt over die vrijheid: 'Dat de consciënties der gelovigen, wanneer zij hun vertrouwen op de rechtvaardigmaking voor Gods aanschijn zoeken, zich boven de wet oprichten en opheffen en de gehele rechtvaardiging der wet vergeten'. Dit is een andere vrijheid dan de vrijheid van iemand die zijn geweten tot zwijgen heeft gebracht. Zulke mensen kunnen zich vri j voelen en onbezorgd door het leven gaan omdat hun geweten hen ook niet meer aanklaagt. Deze vrijheid is echter geen werkelijke vrijheid. Je voelt je dan wel vrij maar je bent niet vrij. Jc kunt dan wel denken dat je geen slaaf meer bent en dat je je niet meer hoeft te houden aan allerlei wetten, maar je bent dan in werkeli jkheid wel een slaaf, maar clan een slaaf van cle zonde.

Het kwade wordt goed

Probeer nou eens bij jezelf na te gaan of jouw geweten wel eens spreekt. Neem daar eens rustig de ti jd voor want het is een belangrijke zaak.

Misschien zeg je dat jc niks voelt als jc iets doel wal volgens God of jc ouders niet mag. Dat kan natuurlijk en het is niel iels vreemds. De meeste mensen voelen weinig of niets als ze een gebod van God overtreden. Maar dat is gevaarlijk. Het kan namelijk zijn dat je je geweten het zwijgen opgelegd hebt. Je geweten heefl wel eens gesproken maar je hebt hem monddood gemaakt. Iemand vergeleek het geweien eens met een luidspreker. Je kunt er een deken over gooien als deze je waarschuwt en je onrustig maakt. Elke keer dat hel geweten spreekt, kun er weer een deken opgooien. Zo stapel je deken op deken totdat je niks meer hoort. In de Bijbel wordt dat ook wel het toeschroeien van het geweten genoemd. In 1 Timotheüs 4 : 2 wordt gesproken over mensen die hun geweten als met ccn brandijzer hebben toegeschroeid. Bij deze tekst wordt door de kanttekeningen gezegd dat je je geweten clan zo het zwijgen opgelegd hebt dat deze ongevoelig geworden is. Efeze 4:19 spreekl

ook over zulke mensen en zegt: 'Welke, ongevoelig geworden zijnde, zicli ze) ven hebben overgegeven tot ontuchtigheid'.

Een stapje verder is dat je het kwade ook goed gaat noemen. Dingen die werkelijk kwaad zijn, zoals abortus of euthanasie worden dan genoemd. goed

Het kan dan zover komen dat jc geweten je zelfs gaat goedkeuren ais je iets kwaads doet. Je geweten wordt dan een valse getuige.

Het goede wordt kwaad

Het omgekeerde kan ook gebeuren. Je gaat dan niet hel kwade goed noemen maar het goede kwaad. Zulke mensen waren cr waarschijnlijk in de gemeente van Rome en Korinthe. Paulus schrijft er tenminste over in Romeinen 14 en 1 Korinthe 8. In Korinthe waren er die vlees dat aan de afgoden was geofferd niet durfden eten. Hun geweten klaagde hen aan als ze dat deden. Paulus zegt ervan dat hun geweten hen onterecht beschuldigt. Hij zegt echter tegelijk dat het liefdeloos is om mensen mei een zwak geweten te verleiden om iets le doen wat hun geweien hun niet toeslaat. Zo zie jc dus dat je je schuldig kunt voelen terwijl je geen werkelijke schuld hebt.

Dat geeft nog eens aan dat het geweten niet hetzelfde hoeft le zijn als de stem van God. Je kunt denken dat iets verboden is ol' strijdig met het Woord van God lerwijl het in werkelijkheid niel zo is. Op zich geeft dat echter niet als het bijzaken zijn, zoals dat bij de christenen in Korinthe hel geval was.

Het kan echter wel betekenen dat je niet de kennis hebt waarvan Paulus spreekt in 1 Korinthe 8:7.

Adviezen

1. liet geweten kan dwalen en mag niet het einde van alle tegenspraak zijn. Het is daarom heel belangrijk om watje denkt of voelt of iets waarvan je geweten je beschuldigl tc toetsen aan hel Woord van God cn wat daarop gegrond is. Dit geldt zowel voor mensen die het kwade goed willen noemen als voor mensen die het goede kwaad willen noemen.

2. Als jc twijfelt of iels wel goed is op grond van Gods Woord, moet je het niet doen. Calvijn zegl daarvan naar aanleiding van Romeinen 14:7: Zo men alle dingen moet schikken naar Zijn wil, zo is het ten enenmale ongeoorloofd iets te doen. wat men meent Hem te mishagen, ja wat men niet zeker weet Hem te behagen'.

3. Als je je onrustig voelt, terwijl je iets van plan bent om te gaan doen. terwijl jc weet dat het niet goed is. doe het dan niet. Jc loopl het grote gevaar om je geweten dc mond te snoeren.

Jc kunt op een gegeven moment je geweten toeschroeien met alle gevolgen daarvan.

4. Misschien zeg je dat je helemaal niets voelt van jc geweten. Misschien zeg je dat je, als je iets verkeerd doet, helemaal niet het gevoel hebt dat je verkeerd bezig bent. Bedenk dan dat je misschien wel niets voelt, maar dat je daarom nog wel schuld kunt hebben. Onderzoek Gods Woord maar of het wel waar is wat je zegt en bid of de Heere wil laten zien watje schuld is.

5. Als je met iemand omgaat die moeite heeft met bepaalde dingen omdat hij of zij denkt dat het niet naar Gods Woord is. probeer hem niet le kwetsen door het voor zi jn ogen wel te doen of hem te dwingen om hel toch le doen. Paulus waarschuwt daar tegen.

6. Het kan zijn dat jc geweten je veroordeelt om een bepaalde zonde, of overtuigt van jc schuld. Het kan zijn dat de Heilige Geest die overtuiging werkt.

Denk er dan om dat alleen het bloed van Christus ons reinigt van ons kwade geweten. Er is een fontein geopend voor het huis Davids en voor dc inwoners van Jeruzalem tegen de zonde en tegen dc onreinheid.

Daar moet je zijn met een schuldig geweten. Bid de Heere of Hij jc daar wil brengen.

Ridderkerk Albert de Vries

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen