Thuis zingen ze ‘Vrede op aarde...’

Jacques van de Baan, 22 jaar, afkomstig uit Nijkerk, heeft bewust gekozen voor uitzending naar ex-Joegoslavië, omdat hij graag mensen wil helpen, maar ook zijn diensttijd nuttig wil besteden. Natuurlijk sto den zijn ouders en zijn vriendin niet te juichen toen ze hoorden dat Jacques wegging, maar zijn motivatie werd gelukkig gerespekteerd. Hij ziet het als zijn plicht die mensen daar op deze manier te helpen.

Christelijke naastenliefde staat bij hem dan ook hoog in het vaandel. Bij velen, vooral ook uit eigen kring, leeft egoïsme: ben ik mijn broeders hoeder? Fel trekt Jacques van leer tegen degenen die redeneren: het is ver buiten mijn deur. wat heb ik er eigenlijk mee te maken; waarom zou ik m'n leven op het spel zetten voor een ander, een moslim nog wel?

Twee dagen voor zijn terugkeer naar Joegoslavië vond ik hem bereid dit vraaggesprek niet Daniël te houde Het is goed dat moeders weten waarmee 'onze jongeren' te maken krijgen. Opdat we ook hen in het gebed gedenken.

Jacques. je bent nu veertien dagen met verlof; wil je weer terug?

Ja. ondanks hel feit, dat ik het geweldig vond iedereen weer even te zien hier. Ik heb daar mijn taak en ben er voor opgeleid. Hel is inmiddels een stuk van mijn leven geworden. Het is daar eigenlijk een beetje mijn thuis geworden. Ik was er helemaal op voorbereid en ingesteld een half jaar weg te blijven, dat wil ik afmaken ook.

Heb je in Joegoslavië vrije tijd en wat doe je daar mee?

In principe zijn we om vijf uur 's middags klaar, tenzij het werk door moet gaan. Dc rest van dc avond hebben we dus vrij. Ik zit meestal een preek tc beluisteren, post te beantwoorden ofte lezen. Verder hebben we een gezellige bar. waar we met z'n allen wel eens een pilsje pakken cn doorgaans ga ik vroeg naar bed.

Ben je van tevoren op de hoogte gebracht van de stand van zaken?

Ja zeker, wc hebben vier maanden intensieve opleiding gehad. We kregen iedere week een situatie-rapport van één dag oud. Door de inlichtingendienst werden we op de hoogte gehouden van wal er zich afspeelde. Er werd gesproken over de risiko's die je daar loopt. En dat moet ook natuurlijk, wantje moet weten waar je aan toe bent.

Je wist dus wat je daar stond te wachten? Ja. we zijn daar als humanitaire organisatie. We brengen daar ondermeer voedsel voor de bevolking: die mensen zijn afhankelijk van ons. In principe schieten ze dus ook niet zo maar op ons. We zijn neutraal. We komen daar niel als Nederlander, maar als VN-vredesmacht. Vanzelf zijn we wel bewapend. maar we mogen niet schieten dan alleen uit zelfverdediging. En verder, wat staat je te wachten? Een hoop ellende natuurlijk; honger, maar ook ondankbaarheid van de bevolking. Dat is heel raar. De ene keer vliegen ze je om je nek van blijdschap als je wat voedsel brengt, de volgende keer krijg jc een baksteen door je ruit omdat je niet stopt, want dan is een volgend dorp aan de beurt: een hele rare mentaliteit...

Je ging naar Joegoslavië met als doel mensen te helpen. Wat is er inmiddels van je doelstelling terechtgekomen ?

Ik word sceptischer: ik kom daar om mensen te helpen. maar het is zo uitzichtloos. Het is best wel frustrerend. de hele bevolking wil bewust deze oorlog, uit haat. Er werden bijvoorbeeld acht vrouwen in ccn slachthuis verkracht, vervolgens zo gruwelijk verminkt datje het niet in 'Daniël' kunt zetten. Zulke dingen hebben totaal niets met oorlog tc maken. Het is geen godsdienstig konflikt meer. het is geen etnisch konflikt meer. het is puur haat, puur wraak: ze willen bloed zien. Dat maakt onze hulp ook zo uitzichtloos, want we lossen daar niets wezenlijks op. Wij komen daar alleen uitstel van executie geven, want wij brengen wat voedsel en dan hebben ze weer ccn maand te eten, maar daarna?

Wal is je Taak in Joegoslavië?

Humanitaire hulp: voedsel brengen vooral, maar ook kleding, dekens, brandstof, want het is daar nu winter (-30"C) en alle huizen zi jn kapot en er wonen nog mensen in. Ze hebben geen eten, geen verwarming, geen brandstof en geen elektriciteit.

Wat is er tot nog toe van je taak terechtgekomen?

Wat wij als VN doen, gaat perfekt. Er staat alleen vaak in de kranten, dat er slechts 18 tot 20% van het voedsel op de plaats van bestemming komt. Maar dat is bij ons niel zo. Wij zijn militair: van het voedsel komt 100% aan. Wij geven niets af bij zogenaamde wegblokkades. Dat zijn burgerkonvooien waarvan dan 40% van het voedsel geroofd wordt. Dat gebeurt bij ons gelukkig niet; wij hebben als VN al zo'n 60.000 ton voedsel verreden en dat is natuurlijk een goede zaak. De bevolking van Sarajevo is van ons afhankelijk, en zo heel midden-Bosnië eigenlijk. Wat dat betreft, is de taak van de VN nog niet afgelopen.

Zijn er nog meer kerkelijke jongeren in je peloton?

Ik ben daar een eenling; een paar gereformeerd-vrijgemaaktcn en misschien een enkele hervormden... Ik heb geen kontakten met kerkelijke jongens; ze zijn er gewoon niet, of ze komen er niet voor uit, dat kan ook...

Is dat eenzaam?

Met de andere jongens kan ik goed opschieten. Er is een enkeling die me wel eens bespot, maar de anderen respekteren me gewoon. Als ik een preek wil draaien en de cd-speler staat hard aan, dan vraag ik of die wat zachter mag. omdat ik een preek wil luisteren en dat wordt gerespekteerd. Wat dat betreft heb ik niets te klagen.

Hoe ervaar je de zondagen?

In het begin vond ik de zondagen wel eenzaam: ik moest erg wennen. Dan pas voel je wat je mist. Je bent helemaal alleen, je bent niet thuis. Je mist de kerkgang, je mist de huiselijke gezelligheid.

Wachtlopen hoeft ons peloton gelukkig niet te doen op zondag. Aan de ene kant versierkte dit in het begin hel gevoel van eenzaamheid, maar aan de andere kant ga jc het echt als een vrije dag zien. Dat heb je ook wel nodig, want je werkt zes dagen! 's Zondags slaap ik eerst uit, dan luister ik een preek, daarna ga ik eten, schrijf een brief naar huis en luister vervolgens nog een preek voor ik naar bed ga.

Moet je als VN-militair herkenbaar zihn als christen?

Ja, maar dat is overal nodig. Dat is niet alleen in de VN nodig, da! is altijd nodig. Ik heb bijvoorbeeld met een jongen in Split gesproken, die veel had meegemaakt bij de massagraven. Zelf deed hij nergens meer aan, maar mede door alles wat hij daar heeft meegemaakt, was hij van plan weer terug te keren naar dc kerk. Hij ging dieper nadenken over de dood en over het vloeken. Het is dus best belangrijk herkenbaar te zijn als christen; anders hadden we samen wellicht dat gesprek niet gehad.

Raad je je leeftijdgenoten aan, als het half kan. zich ook op te geven voor Joegoslavië?

Nee, absoluut niet. Daar moetje persoonlijk helemaal achterstaan. Dat kan niet gedwongen worden. Je moet hel ook niet mooier voorschilderen clan het is. Ieder moet dal voor zich uitmaken. De een vindt het schil ierend daar en heeft een goede iijd. een ander heeft het daar heel moeilijk. De kapitein van onze rotatie bijvoorbeeld, was binnen twee maanden gerepatrieerd naar Nederland, omdat hij de geladen atmosfeer niet aankon. Ook met de motivatie van veel geld verdienen, is het land en ook de VN niet gediend. Want het is het geld niet waard daar naar loe te gaan.

Hoe is het gesteld met het meeleven van het thuisfront?

Dat kan niet beter, mag ik wel zeggen. Ik ontvang heel veel post. Het thuisfront zelf wordt ook heel goed geïnformeerd door Defensie door middel van bijvoorbeeld bladen, zoals de Achterbanier en Duteh Post, waarin precies staat wat wij meemaken.

En de plaatselijke kerkelijke gemeente?

Mijn adres is wel in het kerkblaadje gezet en daar heb ik wel wat reakties op gehad, maar ook niet veel eigenlijk.

Word je in Joegoslavië begeleid.'

Ja, als dat nodig is wel. We hebben een psychiater, een dominee, een aalmoezenier en een humanist. Ten alle tijde kun jc daar naar toe gaan als jc problemen hebt. Het beste is ook te praten; te praten over dingen die je ziet. die je meemaakt, die je alleen niet kunt verwerken.

Wat is voor jou de waarde en de kracht van de voorbede in de samenkomst van de gemeente voor dienstplichtigen?

Dat doet mij best wel wat. Dal vind ik een heel goede zaak. Dat is ook nodig, vind ik. En dat doen ze in Nijkerk heel trouw, elke zondag weer. Daar ben ik de kerkeraad dan ook heel dankbaar voor.

Ervaar je de draagkracht van het gebed?

Ja. Ik voel dat er in Nederland voor me gebeden wordt! Ik heb een hele goede tijd daar. ik heb het er verder ook helemaal niet moeilijk. Ik weet dat "s zondags (dan ben ik vaak depressief) met me meegeleefd wordt door thuis en dat er voor me gebeden wordt door ds. Venema uit Elspeet en ds. Roos uit Leerbroek cn dat doet me heel goed.

Is de zuigkracht van de wereld sterk in Joegoslavië?

Nee. absoluut niet. Het is daar heel anders dan hier. Je bent in een klein kamp helemaal op elkaar aangewezen. Er is ook verder niets. Je mag überhaupt het kamp niet af; jc kunt bovendien niet naar de kroeg of naar de bioscoop want die is daar helemaal niet. We hebben wel een eigen bar. maar daar is een limiet van drie pilsjes per avond per persoon. Als je in Nederland in dienst ligl. ga je 's avonds de poorl uit en al blijf je de hele nacht weg...

Is de onverschilligheid groot?

Ja. maar je wordt daar heel hard. heel koud. heel koel. Als je op een gegeven moment weer mortieren hoort neerknallen, dan doel je dal niets meer. Je denkt: hè. daar heb je ze weer... terwijl er ik weet niet hoeveel doden mee gemoeid kunnen zijn. Maar dat moet je je ook niet aantrekken, want anders hou je het daar niet vol. Ik geloof, dat je pas gaat beseffen wat er allemaal gebeurd is. als je definitief thuis benl. Dat je jezelf afvraagt: waar ben ik eigenlijk geweest!?

Hoe ervaar je het oog-in-oog te staan met de dood?

Dat doetje eigenlijk niets, dat ervaar je ook niet zo daar. Want we zijn neutraal en in principe schieten ze ook niet op ons. Maar bijvoorbeeld die mortiergranaat op tweede kerstdag sloeg op dertig meter afstand van ons in. die had ook op mijn prefab kunnen vallen: maar daar denk je dan toch niet over na. Het blijft natuurlijk toch altijd gevaarlijk. Ik zei zojuist, dat jc waarschijnlijk pas gaat verwerken op het moment dat je weer thuis bent.

Hoe wordt de aanwezigheid van de VN ervaren door de bevolking en door de strijdende partijen? Nou. we zijn daar over het algemeen niet populair.

Wèl in hel dorp waar w ij gestationeerd zijn: want dc bevolking is veilig omdat wij er zijn en omdat wij er op zo'n moment voedsel brengen, natuurlijk. Maar voor het overige zijn wij niet geliefd, /.ij verwachten dat wij als VN hun probleem komen oplossen. maar dat is ons mandaat niet. Wij komen daar voor humanitaire hulp en niet om een oorlog tc beslissen.

Heb je zei/ bijzondere ervaringen gehad?

Tweede Kerstdag sloegen de mortieren op enkele tientallen meters bij ons vandaan in. Dat is heel kort bij natuurlijk. Dan denk jc wel liet een en ander. Vooral met Kerst... Dan zit je daar in je bunker en dan denk je: thuis zitten zc nu in dc kerk en zingen ze "Vrede op aarde'... Wat ook een bijzondere ervaring voor me was. is de honger van die kleine kinderen. Dat is heel aangrijpend...

Heb je nog een slotopmerking, boodschap doorgeven ? of wil je nog een

Ja, ik ben daar gaan ervaren, dat welvaart niet altijd een zegen is. Er is hier in Nederland heel veel ondankbaarheid, ook in dc kerken. Dc afhankelijkheid is hier weg. Omdat we door de welvaart steeds zelfstandiger geworden zijn. hebben wc God niet meer nodig; we regelen alles zelf wel. Door de welvaart gaan we voor bijvoorbeeld 1% loonsverhoging staken, terwijl we hel al zo goed hebben. De nood is weg in Nederland. En dat ervaar je in Joegoslavië best wel. Want daar zie je bijvoorbeeld mensen van 80 jaar sprokkel-houtjes zoeken; die zijn veel afhankelijker, ook van dc natuur. Juist doordat cr geen welvaart is. En daarom wil ik als boodschap meegeven: wees dankbaar voor de vrijheid die we hier hebben!

Jacques. hartelijk bedankt voor je medewerking. Ik hoop dat de HEERE ook daar van je afweet en dat je behouden terug mag keren.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen