1994: het jaar van het gezin?!

1994 is het jaar van het gezin. Dit betekent dat men in allerlei verbanden in de samenleving na wil denken over de plaats en waarde van het gezin. Onder druk van de individaalisering in de samenleving dreigt het verband van gezin en familie uiteen te vallen. Toch blijft men tot in onze tijd sterke waarde hechten aan dit 'oudste sociale verband'. Tegelijkertijd laat onze tijd een ongedacht breed scala aan alternatieve gezinssituaties zien. Hierdoor staat het gezin onder druk. maar tegelijkertijd is het gezin een kweekplaats voor het aanleren van nonnen en waarden.

Daardoor staat de bezinning over her 'jaar van het gezin' niet los van de toenemende aandacht voor het belang van normen en waarden. Verschillende mensen geven aan dat liet slecht gesteld is met normen en waarden in de samenleving. Ogenschijnlijk hebben deze analyses weinig met '1994: liet jaar van het gezin' uit te staan. Toch zijn alle analyses terug te voeren op de noemer van het gezin.

Kerstboodschap

De kerstboodschap van de Koningin gaat in op de problematief die een sterk veranderende samenleving, waarin zekerheden wegvallen, met zich meebrengt. Zij poogt aan te geven welke normen en waarden noodzakelijk zijn om te kunnen leven in een samenleving als de onze. Zij analyseert: ..De krisis in het menselijk bestaan vandaag is misschien wel vooral een krisis in het aanvaarden van verantwoordelijkheid.... Bij het oplossen van problemen, wachten velen liever af tot anderen in aktie komen". En even verder: „Verantwoordelijkheid zien we graag duidelijk afgebakend, als beperkte aansprakelijkheid". We willen liefst zo min mogelijk aansprakelijk zijn voor onze naasten. Ergens anders zegt zij: ..Het is de gerichtheid op het algemeen belang die de maatschappij bijeenhoudt. Essentieel voor een leefbare gemeenschap zijn ook verdraagzaamheid en saamhorigheid".

Voor een uitweg uit de maatschappelijke problemen wijst dc Koningin ons op deze normen cn waarden. Echter, de individualiseringstendens dreigt tc ontaarden in individualisme. waardoor men minder rekenign wil houden met nonnen en waarden, die de menselijke vrijheid inperken.

We sluiten ons voor de ander af. De Koningin opent en sluit haar toespraak met het wijzen op de komst van Christus op aarde: „Met Zijn komst krijgt in onze samenleving de liefde een centrale plaats" en: „Zijn liefde wijst ons de weg naar de medemens". Zij reikt de samenleving als centrale norm de liefde aan en wijst dan op Christus als het grote Voorbeeld.

Normen en waarden

Minister llirsch Ballin houdt zich ook heel sterk bezig met het steeds meer en meer wegvallen van nonnen en waarden in dc samenleving. Hij roepl de kerken en het onderwijs op om normen en waarden niet verloren te laten gaan. maar over te dragen op de volgende generaties. In zijn visie is een samenleving zonder normen cn waarden een samenleving die uiteen zal vallen.

Enige norm: jezelf lekker voelen

Wat hierop aansluit, is een interview in Elsevier met Lea Dasberg, een Joodse historica en pedagoge. Zij stelt dat de jeugd van tegenwoordig een veel te waardevrije opvoeding krijgt. Ook is de opvoeding te weinig betrokken op de maatschappij. Kinderen van nu groeien volgens haar op in een 'jeugdland', ccn wereld apart van volwassenen, waarin ze afgeschermd van dc wereld van volwassenen leven. Hierdoor gaat een kind zich veel te veel op zichzelf koncentreren in plaats van verantwoordelijkheid naar anderen cn de maatschappij te willen dragen. Dit geeft problemen bij de overdracht van normen en waarden. Lea Dasberg vult deze overigens horizontaal in. bijvoorbeeld respekt voor de mens en zijn waardigheid, belangstelling voor de mens en zijn ideeën, instemmen met demokratie, etcetera. Deze normen en waarden staan haaks op dc enige norm die jongeren van vandaag meekrijgen in dc opvoeding, namelijk het 'jezelf lekker voelen'. Jongeren van vandaag leven daardoor in ccn vakuüm. ze hebben behoefte aan morele opvoeding: gewetensvorming en gemeenschapszin. Uiteindelijk vult zij dil toch

egoïstisch in. Kinderen moet volgens haar geleerd worden dat 'de lol toeneemt als iedereen zich aan de spelregels houdt'.

Morele opvoeding is volgens haar zeker de taak van de ouders, maar die doen het niel, zo stelt Lea Dasberg. Daarom moet morele opvoeding primair op school pi aalsvinden. Daarmee wijst zij in dezelfde richting als minister Hirsch Bal Iin.

De overdracht van normen en waarden verkeert dus in een krisis. Minister Hirsch Ballin cn Lea Dasberg wijzen voor de oplossing van deze problematiek richting kerk en/of school. Koningin Beatrix vult het persoonlijk in cn wijst een andere weg, namelijk Christus' liefde als voorbeeld voor hoe wij met onze medemens moeten omgaan .

Hoewel zij teveel het accent legt op Christus' voorbeeld, wijst zij toch naar de goede kant. Men kan inderdaad pas aan liefde tol dc naaste echt inhoud geven cn daarmee aan allerlei normen en waarden, die onder meer de verhouding tol de naaste bepalen, als men persoonlijk iets ervan heeft mogen ervaren, wat Christus' komst op aarde voor gevallen mensen betekent.

Opvoeden in de vreze des Heeren

Dit i.s ook de kant die het huwclijksform ul ier opw ij st. Als tweede oorzaak waarom God liet huwelijk heeft ingesteld. noemt dit formulier: „opdat zij de kinderen die zij krijgen zullen in de waarachtige kennis en vreze Gods, Hem ter eer, en lol hun zaligheid opbrengen'. Normen en waarden hebben te maken met de omgang met de naaste, maar nog veel meer met onze verhouding tot God. Wij zijn gehouden God lief te hebben boven alles en onze naaslc als onszelf. Het zich houden aan normen en waarden geeft niet alleen strukluur aan ons leven, wij zijn het ook aan God verplicht te leven zoals Hij dat wil, dus ons te houden aan Zijn geboden, die Hij ons tot heil gegeven heeft. Dit moet worden overgedragen in de opvoeding. Alleen wanneer overdracht van normen en waarden gedragen wordt door de vreze des Heeren kan er werkelijke overdracht plaatsvinden. Opvoeding omvat clan ook meer normen en waarden dan alleen de horizontale.

Het gezin als hoeksteen

Het huwelijksformulier wijst juist in deze zinsnede naar het gezin als dc basis voor de overdracht van normen en waarden. Als clan de vraag gesteld wordt, waar deze overdracht primair ter hand genomen moet worden, moet dan ook het antwoord zijn dat dat in de eerste plaats hel gezin is. Niet voor niets wordt het gezin wel eens aangeduid als de hoeksteen van dc samenleving. Het gezin is de plaats waar als het goed is in klein en hecht verband zaken als verantwoordeli jkheid voor elkaar, saamhorigheid, liefde en gezag ervaren worden. Dat wat men op heel jonge leeftijd ervaren heeft, is bepalend voor het daarmee om kunnen gaan op latere leeftijd. Je leert kinderen met vallen en opstaan met deze zaken omgaan, maar dan ook in het licht dat de vreze des Heeren hiervan uiteindelijk de basis i.s. Dat is nodig om in grotere verbanden deze begrippen inhoud le geven, bijvoorbeeld in dc samenleving.

Het onderwijs heeft inderdaad ook een laak hierin. Het onderwijs ligt in het verlengde van de opvoeding in het gezin. Toch mogen we de eerstverantwoordelijkheid niet afschuiven op het onderwijs. Hel onderwijs kan het gezin niel vervangen, doordat het onderwijs veel grootschaliger is. waardoor per kind minder aandacht geschonken kan worden. Ook reiken de mogelijkheden van het onderwijs minder ver, omdat een kind zich slechts van 9 tot 4 in de onderwijssituatie bevindt. Overdracht van normen cn waarden heeft bovendien veel meer te maken met een levenshouding en met voorleven, dan mei aanleren in een leerproces.

1994: het jaar van het gezin

In 1994 wil men zich bezinnen op dc plaats en waarde van het gezin. Het gezin slaat onder druk en daarmee ook de overdracht van normen cn waarden. De vreze des Heeren is het beginsel van alle wijsheid, ook hierin. Hoe belangrijk is hel dat ouders die vreze des llccrcn kennen en ook dat er ccn gebed is dat de Heere die vreze in de harten van hun kinderen wil werken. Dil moet het allereerste zijn waarin we kinderen voorleven. als we een gezin hebben, ccn gezin willen vormen of anderszins opvoedend bezig (willen) zijn. Dit geldt natuurlijk ook als we in het jeugdwerk leiding geven. Het gezin is de eerstaangewezen plaats waar dit voorleven gestalte moet krijgen. Dil moet voor ons het uitgangspunt zijn in de bezinning in 1994 over het gezin.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen