Werkloos

Je staat voor het raam en kijkt naar het leven op straat. Het is nog donker huiten en er valt een druilerige regen. Door de duisternis heen komen auto's, bussen en fietsers langs. De fietse krom over het stuur gebogen, van top tot teen in het plastic ingepakt en optornend tegen de wind. Het koffertje achterop, en dan maar ploeteren naar het kantoor, de fabriek, de winkel of w dan ook.

Niet al te aanlokkelijk als je er zo naar kijkt en het vooruitzicht om in plaats daarvan heel de dag thuis te kunnen blijven, lijkt zo slecht nog niet. Niet voor niets tellen tegenwoordig mensen de weken en dagen voordat ze eindelijk weer eens met vakantie ga Maar er kan een tijd komen, dat je zulke dingen met heel andere ogen gaat bekijken. Dan lijkt het helemaal niet zo erg, om verregend op je werk te komen, vroeg te moeten opstaan en mo thuis te komen.

Net van school of net uit dienst

Moe thuis komen, dat vind je niet erg meer wanneer je werkloos bent. als je net van school bent gekomen en nog geen werk gevonden hebt of wanneer je ontslagen bent door allerlei omstandigheden. Ikzelf heb twee keer een periode gehad waarin ik werkloos was. Dat waren geen lange perioden, de eerste periode duurde ongeveer drie maanden (na de militaire diensttijd), de tweede duurde een week of tien. Ik kan dus niet spreken vanuit een lange "ervaring' als werkloze, gelukkig niet trouwens; wel ken ik diverse mensen, die gedurende een veel langere periode werkloos waren en mede uit hun ervaringen kan ik het een en ander over dit onderwerp op schrift zetten. Voordat ik daarover ga schrijven, wil ik eerst iets over werkloosheid in het algemeen noteren.

Ook vroeger al

Werkloosheid bestond ook vroeger wel. maar niet in de mate waarin die in de twintigste eeuw voorkomt. In het interbellum (1918-1940) was er een periode, namelijk de 'krisisjaren' (1929-1939). waarin ongekende aantallen mensen van dc ene op de andere dag werkloos werden.

Uit die tijd komen veel bekende foto's van mensen in de rij om te 'stempelen', om een werkloosheidsuitkering te krijgen, en van mensen met grote borden boven hun hoofd met daarop de vraag, of iemand werk voor hen weet. ongeacht wat voor werk het wel mag zijn.

Na de Tweede Wereldoorlog was er heel veel werk. Hef land moest worden opgebouwd, er waren veel mensen omgekomen en veel anderen konden niet meer werken. Overal waren mensen nodig en werkloosheid was er nauwelijks. Vooral de laatste vijftien jaar is dat aanzienlijk veranderd. Veel bedrijven kunnen dc konkurrentie niet meer aan en moeten gaan 'inkrimpen': alleen door met minder werknemers verder te gaan. kunnen ze voorkomen dat ze failliet gaan. Andere bedrijven moeten de konkurrentiestrijd helemaal opgeven, waardoor alle werknemers op straat komen te staan. Daar zijn allerlei oorzaken voor te geven, en de laatste tijd lees je veel in de kranten over de rs "lage-lonen-landen": landen waar de welvaart nog niet zo hoog is, waar de bedrijven dus at geen hoge salarissen hoeven te betalen, zodat ze veel goedkoper hun produkten kunnen produceren. Veel bedrijven, ook Nederlandse, vestigen juist in zulke landen nieuwe fabrieken. an. In Nederland betekent dat werkloosheid.

Als je de werkloosheidscijfers een beetje volgt, zul je gezien hebben, dat ze juist het laatste jaar weer snel stijgen. Tussen oktober 1992 en oktober 1993 is het aantal werklozen met ruim 90.000 toegenomen. Daar zitten mensen tussen met alle mogelijke opleidingen, alle mogelijke ervaring, net afgestudeerden net zo goed als mensen met tientallen jaren werkervaring. Er is dus geen reden om te denken dat je werkloosheid moeiteloos kunt voorkomen door een goede opleiding te kiezen of door alles aan te pakken wat maar mogelijk is. Er is evenmin een reden om te denken dat werklozen hun probleem aan zichzelf te danken hebben. Want voor elke werkloze zullen weer andere problemen hebben meegespeeld. Enkele daarvan wil ik kort noemen.

Verschillende oorzaken

De slechte ekonomische situatie.

Door die 'recessie' zijn veel bedrijven voorzichtig met het aannemen van nieuwe mensen. Ze bieden vaak hoogstens tijdelijk werk. of ze zoeken voor een paar maanden uitzendkrachten. Gevolg hiervan is. dat veel mensen regelmatig een tijd werkloos zijn. Met sommige sektoren gaat het zo slecht dat er regelmatig ontslagen vallen, bijvoorbeeld in de auto-industrie. de staalindustrie en de textielindustrie.

Automatisering. Steeds meer afdelingen van bedrijven worden geautomatiseerd. Van alle werkzaamheden van vroeger blijft voor sommige personeelsleden nog maar weinig over: sommigen hoeven alleen maar wat cijferreeksen in een komputer in te voeren. Op zulke afdelingen zullen ze zeker geen nieuwe mensen zoeken. Vaak worden degenen die vertrekken niet meer vervangen.

Dat zijn een paar problemen van de kant van de werkgevers als het gaat om werkgelegenheid. Ook van de kant van de werknemer kunnen er diverse oorzaken zijn. waardoor hij moeilijk, of moeilijker dan gemiddeld, werk vindt. Enorm veel sollicitanten. Doordat zoveel mensen op zoek naar werk zijn. kunnen de bedrijven die nieuw personeel zoeken steeds hogere eisen stellen. Heel vaak wordt geselekteerd op werkervaring, vooral op werkervaring in vergelijkbare banen. Als gevolg daarvan vinden net afgestudeerde scholieren en studenten moeilijker dan voorheen een baan. omdat ze moeten opboksen tegen ervaren werknemers. De laatste tijd zijn er advertenties voor funkties geweest, waarop 700 a 800 sollicitanten reageerden! Te duur ofte hoog opgeleid.

Te duur. dat is een probleem waarmee mensen te maken krijgen, als ze bijvoorbeeld een hoge funktie hadden bij een bedrijf, dat failliet is gegaan of naar een ander land is verhuisd. Het kan ook zijn. dat iemand zo'n hoog startsalaris kreeg, dat hij voor ccn nieuwe werkgever onbetaalbaar wordt. Te hoog opgeleid, dat is een merkwaardig probleem, maar het komt steeds vaker voor: veel bedrijven nemen liever geen al te hoog opgeleide mensen voor een funktie waar een lagere opleiding al voldoende is. omdat ze (vaak terecht) denken, dat hoger opgeleide werknemers spoedig iets nieuws zullen gaan zoeken.

Naar verhouding komen er steeds meer mensen voor hogere en leidinggevende funkties. terwijl 'het handwerk' steeds minder in trek lijkt te zijn. Daar kom ik nog op terug.

Zware psychische druk. Een heel andersoortig probleem, dat helaas steeds vaker voorkomt. Dc werkomstandigheden (psychisch) zijn veel zwaarder dan vroeger, althans in veel bedrijven. Dc verhoudingen tussen dc werknemers zijn soms slecht of koel en niet iedereen kan daar tegen. Het lijkt soms of iedereen konkurrent van elkaar is. en of niemand iemand een komplimentje gunt. De maatschappij is erg prestatie-gericht, veel mensen beoordelen elkaar alleen op prestaties (dus: hoge cijfers, goede baan). Dat geelt een bepaalde spanning, omdat je moet presteren om gewaardeerd tc worden. In bijvoorbeeld het ondwerwijs speelt dan nog mee. dat het werk op zich al erg zwaar is. omdat het enorm veel vraagt van het personeel. Ik vrees dat velen van jullie precies weten waar dan aan ligt.

Werkloosheid voorkomen?

Allereerst is het nodig aan te geven, dat we niet alles in ons leven zelf kunnen regelen. De mens wikt. God beschikt. In alle dingen, ook in zaken als werk èn werkloosheid, moeten we beseffen dat we niet buiten God kunnen en dat God in al deze dingen ook een weg met ons gaat. Dat geeft afhankelijkheid. maar het ontslaat ons niet van onze verantwoordelijkheid. Het is onze verantwoordelijkheid. ons in te spannen ook als het gaat om werk te vinden in een tijd van veel werkloosheid. Een paar dingen wil ik noemen.

Opleiding. Veel scholieren studeren tegenwoordig zolang mogelijk door. Diploma's, certifikaten, papieren, daar gaat het om. Je moet jezelf blijven afvragen of dat echt allemaal wel nodig is. Niet voor iedereen zijn hogere funkties weggelegd en bovendien blijken veel mensen in zulke funkties overbelast te raken. Het kan in de loop van de jaren veranderen, maar er is (dat hoor ik regelmatig) op dit moment naar verhouding juist veel werk te vinden voor mensen met MBO-opleidingen. vooral MTS of MEAO. Ook voor het 'technische handwerk' (lassen, elektriciteit aanleggen enzovoort) schijnt het zelfs moeilijk te zijn om mensen te vinden. Wil je echt perse tot je zesentwintigste doorstuderen? Solliciteren. Een verhaal apart. Ik wil hier niet uitvoerig op ingaan, cr worden boekenplanken vol over geschreven. Ik denk in ieder geval, dat je niet moet zoeken naar een hoog salaris om mee te beginnen, dat je geen hoge eisen moet stellen. Advertenties vind je het meest in de zaterdag-edities van vrijwel alle regionale en landelijke dagbladen. Ik heb ook veel gehad aan kennissen of vrienden, die me wezen op mogelijkheden, op vakatures die zc wisten, zodat ik af en toe ook een 'gerichte' open sollicitatie kon sturen. Ook naar mijn huidige funktie bij de overheid heb ik gesolliciteerd na een tip via zulke 'informatie-kanalen'.

Nogmaals: je kunt niet alles in de hand houden en het is goed in deze zaken dagelijks te beseffen en te erkennen dat je hierin afhankelijk bent. Net zo afhankelijk als wanneer het over je gezondheid of je relaties met anderen gaat. Anderzijds blijf je verantwoordelijk en heb je dc

opdracht alles te proberen wat binnen te mogelijkheden ligt.

Als voorkomen niet lukt

Het kan gebeuren waarmee dit artikel begon: jc kijkt uit het raam en staart naar de ploeterende fietsers, op weg naar hun werk. Gelukkig is dat niet het enige dat er te doen valt. Als je onverhoopt een tijdlang werkloos bent, valt er allereerst een aantal praktische zaken te regelen, zoals inschrijving in het arbeidsbureau en het regelen van de financiële situatie tot aan dc tijd dat je weer werk hebt. Zo'n periode valt bepaald niet mee. De korte periode dat ik er zelf mee te maken had. duurde al veel te lang. Voor je het weet. verval je in verkeerde gewoonten. zoals laat uit bed komen, slenteren door de stad. gewoonten die het dagelijks leven ontregelen en bepaald niet stimulerend werken als je aktief werk wilt zoeken. Heel belangrijk is. dat je in elk geval een goed dagritme vasthoudt en doelen voor ogen houdt, waarop je je kunt richten.

Heel nuttig kan het zijn. via het arbeidsbureau of via andere instanties kursussen te gaan volgen, die voor een werkgever een voordeel zijn bij je sollicitatie. Als je nooit met een pc gewerkt hebt. ben je in het nadeel. De vrije tijd. die je - tegen je zin - hebt. kun je daar goed mee benutten. Ook over allerlei andere kursussen. of over eventueel bijscholen kun je bij het arbeidsbureau informatie krijgen. Het geeft een doel aan je dagen.

Bovendien vragen veel werkgevers bij een sollicitatiegesprek naar je bezigheden van het moment. Als je dan eigenlijk weinig te melden hebt. maak je je kansen onnodig kleiner. Ook daarin ligt een verantwoordelijkheid.

Dit soort bezigheden vullen niet de gehele week. Er blijft heel wat tijd over. Lezen, musiceren, trimmen, al die dingen kunnen plotseling meer dan vroeger maar geven toch maar een beperkte zin aan je dagen. Zin vind je het meest in wat je betekent voor je omgeving, voor anderen, en zeker voor mensen die het niet zo makkelijk hebben. Als je handig bent. valt er vaak heel wat te klussen bij mensen als je ernaar vraagt. Ook vrijwilligerswerk bijvoorbeeld voor scholen, of in de gemeente waarvan je lid bent. is er meestal genoeg.

Ik geef toe, zulke dingen roepen vaak allerlei weerstanden op. je stelt zc uit. je vindt anderen meer geschikt, met oude mensen kun je niet overweg, jc doet al zoveel andere zaken, je houdt niet van die luchtjes in een ziekenhuis.

Ik ken al die gedachten en gevoelens uit een rijke ervaring. Maar je zult zien. dat je leven zinvoller wordt, als je je meer richt op zulke bezigheden en minder eenzijdig op je hobby's. In een tijd dat je werkloos bent, telt dat nog veel zwaarder dan anders.

Psychisch kan zo'n tijd zwaar zijn. Je hebt hard en lang gestudeerd of veel geprobeerd. Misschien heb je al diverse malen moeten stoppen om allerlei redenen. Dat verwerk je niet allemaal in een paar dagen. En dan nog eens de omgeving. Mensen kijken kritisch, stellen kritische vragen of ze doen alsof ze je alleen met veel medelijden mogen 'behandelen', wat ook niet plezierig is. In de maatschappij tel je vaak alleen als je veel geld verdient, een drukke baan hebt. een stevige auto. enzovoort, enzovoort. Als je leven er anders uitziet, word je ook heel anders bekeken.

Mensen in onze tijd beoordelen elkaar op hun prestaties, hun status, hun bezit, hun uiterlijk. Bijna niemand ontsnapt aan die houding. Maar we weten, dat de Bijbel met een andere taal spreekt. Daaruit weten we, dat alles in Gods hand ligt, cn dat niemand zelfs maar kan ademen uit eigen kracht.

Dc Bijbel leert ons ook. dat een mens door God niet beoordeeld wordt vanwege z'n prestaties of rijkdom. Wel zien wc, en dat blijkt bijvoorbeeld uit het leven van Daniël of Jozef, dat God gehoorzaamheid zegent, ook in het werk. Want of we nu werken of werkloos zijn. het gaat er toch ook om. hóe we ermee omgaan.

Hoe zijn we omgegaan met onze verantwoordelijkheid, werkend of werkloos? God kent onze daden, maar ook onze diepste gedachten (Psalm 139. Hebreën 4).

Hij gaat met ieder een eigen weg, cn die weg kan ook wel eens door tegenslagen als werkloosheid leiden. Op die weg sta je niet alleen, althans dat hoeft niet. Daarom mag je ook bidden om wijsheid bij het zoeken, om goede keuzes te maken èn om wijsheid als je werk hebt kunnen vinden. Want die verantwoordelijkheid blijft bestaan, ook als je het ritme van de dagelijkse arbeid weer mag voelen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen