boeken

J. C. Ryle: Een jaar le/.en in Mattheüs, Markus en Lukas. Uitg. J. J. Groen en Zoon, Leiden. Prijs ƒ 32, 50.

Misschien heb je nog nooit van de Engelse schrijver Ryle gehoord. Tot voor kort was er in het Nederlands nog niet zoveel van hem verschenen. Alleen zijn verklaring van het Evangelie van Johannes en een aantal preken in de serie 'Overjarig koren' waren rn de Nederlandse taal verkrijgbaar. Inmiddels heeft uitgeverij Groen zich beijverd om een aantal boeken van Ryle in het Nederlands te laten verschijnen. Velen hebben inmiddels kennisgemaakt met het dagboek van Ryle over het Evangelie van Johannes. Ook Over dc andere drie Evangeliën verscheen nu een dagboek van zijn hand.

De Engelse bisschop J. C. Ryle (1816-1900) was in zijn tijd een bekende prediker. Hij wilde staan op de grondslag van Gods Woord en de Westminster Confessie. Op indringende wijze sprak hij zijn hoorders aan. Ook in zijn boeken is dat telkens weer merkbaar. Hij richt zich persoonlijk tot de lezer en laat telkens een dringend appèl tot bekering horen. Ryle was voorstander van een eenvoudige en direkte benadering. In zijn dagboek schrijft hij: .Wat een eenvoudige boodschap gaf dc Heere aan de discipelen om te verkondigen (n.a.v. Lukas 10:9). Het valt te betwijfelen of de moderne wijze waarop het christelijk geloof wordt onderwezen eenvoudig genoeg is. Het staat in ieder geval vast dat diepzinnige redeneringen en ingewikkelde argumenten niet de wapens zijn die God wenst te gebruiken ter bekering van zielen". Ook in dit dagboek komen we telkens tegen: et Koninkrijk Gods is nabij u gekomen, zoek daarom de Heere en liij zal Zich laten vinden! Een dagboek dat zeer geschikt is voor persoonlijke bijbelstudie.

Voor Hart en Htiis. Bijbels dagboek 1994. Uitg. J. J. Groen en Zoon, Leiden. Prijs ƒ 12, 30.

Het bijbels dagboek 'Voor Hart en Huis' verschijnt dit jaar voor de 27e maal. De uitgever vermeldt op de achterkant dat dit dagboek in de gereformeerde gezindte grote bekendheid geniet en door duizenden gelezen wordt. In ons gezin lezen we al jarenlang 's ochtends de dagboekstukjes uit dit dagboek. Graag wil ik onderstrepen dat de schrijvers vanuit de Bijbel - in kort bestek - een boodschap willen doorgeven. De laatste jaren werd het dagboek geschreven door vier medewerkers, te weten: s. D. J. Budding. ds. A. van Heteren, ds. G. S. A. de Knegt en ds. D. Rietdijk. Wie had kunnen denken da! één van hen bij het verschijnen van deze uitgave niet meer in leven zou zijn. Ds. Rietdijk spreekt echter in dit dagboek nog. De dagboekstukjes in de maanden april, augustus en december zijn van zijn hand. Op 31 december schrijft hij n.a.v. Nahum 1:7 „De HEERE is goed. Hij is ter sterkte in dc dag der benauwdheid. Dat is het! Dc dag der benauwdheid was cr en zal er ook volgend jaar zijn. Maar de HEERE is ter sterkte in de dag der benauwdheid. Je kunt bij Hem terecht. En verder bij niemand. Daarom eindigen we: e Heere is goed." Aanbevolen voor jongeren en ouderen. De prijs hoeft geen bezwaar te zijn.

J. H. Mauritz

Drs. R. van Kooien: Aan Zijn voeten. Uitg. J. J. Groen en Zoon, leiden. 460 pag. Prijs ƒ 39, 95.

Dit boek kan worden getypeerd als een populaire dogmatiek. Het is ontstaan aan de hand van belijdeniscatechisatie en kringwerk. Op een praktische cn handzame wijze geeft de schrijver een overzicht van de gereformeerde geloofsleer. Door de begrips-en gespreksvragen is het boek ook zeer geschikt voor gebruik in groepen. De stijl is eenvoudig en duidelijk. Praktische voorbeelden ter verduidelijking ontbreken niet. Dit boek zou een aanwinst zijn als het van harte aanbevolen zou kunnen worden. Er staat veel in dat als goede vertolking van de gereformeerde geloofsleer kan worden aangemerkt. Als het gaat over dc openbaring van God, de schepping, het werkverbond.

Gods voorzienigheid, de laatste dingen enzovoort stemmen we graag met de schrijver in. Het is uiteraard ondoenlijk elk hoofdstuk grondig tc bespreken. Maar in bepaalde hoofdstukken maakt de auteur een duidelijke keus uit de verschillende opvattingen, zoals die zich in de gereformeerde gezindte voordoen. Graag wil ik dit toespitsen op het hoofdstuk over hel genadeverbond (hoofdstuk 24).

Eerst enkele citaten: * ..De Heere sloot Zijn verbond met Abraham en al zijn zaad met hem. Heel Israël ontving de belofte Kanaan tc zullen bezitten. Niet allen werden de vervulling deelachtig. De reden daarom is niet. dat God het aan allen niet beloofd heeft, maar aan het feit dat hun gang met het geloof niet gemengd was. Allen was dc belofte vermaakt (24.3.1)."

* „Er wordt vanuit het onderscheid tussen de ware gelovigen en de andere leden van het verbond gesproken over tweeërlei kinderen van het verbond...

Vanuit het verschil in de harten van de kinderen van het verbond kan het onderscheid gemaakt worden nissen die kinderen van het verbond die waarachtig geloven én hen die de aangeboden zaligheid verachten.

In die zin kunnen wij ook met Paulus zeggen, dat niet allen Israël zijn. die uit Israël zijn. Maar dit mag niet zo worden uitgelegd, als zou de Heere met de ene Israëliet een ander verbond gesloten hebben dan met de ander (24.3.4)."

* ..Maar hoe kan God dan waarachtig beloven als niet alle kinderen van het verbond het beloofde ontvangen. Dit schijnt tegenstrijdig te zijn. De oplossing is echter erg eenvoudig. Bij Gods beloven moet onderscheid gemaakt worden tussen Gods beloven als profetie en Zijn beloven als aanbieding. Als alle vcrbondsbeloften profetieën wa-

ren. zouden ze alleen maar echt beloofd kunnen zijn aan degenen die ook in werkelijkheid het beloofde deelachtig worden. Maar het gaat bij de beloften, waarin de Heere Zijn heil aanbiedt, niet om profetieën, maar om aanbiedingen van Zijn heil (24.3.3)."

Brakel echter schrijft: ..Hoe vast is dit verbond in hetwelk alle zware voorwaarden op de Borg liggen en alle zegeningen op de bondgenoten komen door de Middelaar Jezus Christus, in Welken al de beloften ja en amen zijn".

Bij ds. Van Kooten is Christus wel de Middelaar van het verbond der genade, maar niet het Hoofd, Die aan alle voorwaarden voldeed. Maar juist omdat Christus Hoofd van het genadeverbond is, zijn de beloften van God in Christus dc Zijnen vermaakt cn zullen hun in dc weg van bekering en geloof, die mede gaven zijn van dat verbond, ten deel vallen (zie Ezechiël 36).

Dit doet niets af van ieders verantwoordelijkheid. Want wat de Heere de Zijnen belooft en zal schenken, wordt ieder in het evangelie aangeboden. Het is eigen schuld als we verstoken blijven van het goed. dat Hij elk aanbiedt, maar het is enkel genade om Christus' wil dat zondaren erin mogen delen. Laten we beseffen dat het realiseren van het heil. het beloofde goed, wel degelijk lot het genadeverbond behoort. Het is calvinistisch, ja bijbels, om te zeggen dat de Heere het verbond sloot met het gehele volk (Genesis 24:8). Maar niet met allen die tot het volk behoren op dezelfde wijze.

Calvijn heeft geworsteld met de bijbelse gegevens waarin enerzijds de breedte van het verbond, maar ook de diepte ervan wordt vertolkt. Daarom is het veel meer in de lijn van Calvijn tc stellen (zoals ds. I. Kievit dat doet) „De algemene verkiezing van het Israëlitische volk verhindert God niet. daaruit te verkiezen wie Hij wil. Dit is wel een klare spiegel der onverdiende barmhartigheid, dat God Zich verwaardigd heeft met een volk het verbond des levens te maken. Maar in de tweede verkiezing, die alleen een deel van dat volk vervat, wordt een diepere genade gezien". ..Zo is er dus tweeërlei verkiezing en ook tweeërlei aanbieding in hetzelfde verbond, zoals het in de schoot der Kerk neergelegd cn werkende is".

De belofte van het verbond komt niet op dezelfde wijze aan allen toe. die in het (uitwendige) verbond zijn. Er is een aanbieding zonder toepassing, doch in de verkorenen wordt zij ook krachtdadig toegepast door dc begiftiging met het zaligmakend geloof. Ds. Kievit citeert in dit verband Calvijn: „De belofte wordt bijzonder in sommigen volbracht cn is niet allen in het algemeen of even gelijk toekomende". De realisering van 'het heil rekent Calvijn wel degelijk tot het genadeverbond.

Hiermee wordt het onderscheid lussen de visie van ds. Van Kooten en ds. I. Kievit als een wezenlijk verschil aangegeven.

Van harte sluiten wc ons bij laatstgenoemde aan. Ook ds. G. H. Kersten kon zich in diens verbondsbeschouwing vinden, maar bestreed dc zogenaamde drieverbondenleer, die hij een verbondsontzenuwende leer noemde.

Bezwaren hebben wc ook ten aanzien van het hoofdstuk over de roeping, waarin gesproken wordt over dc enerlei roeping en het onderscheid tussen dc uit-en inwendige roeping niet wordt erkend. Het komt vanuit de visie van ds. Van Kooten als tegenstrijdig over als we lezen dat de wedergeboorte onlosmakelijk verbonden is met de roeping. Als er slechts één roeping is, hoe is dit dan te verklaren? Bij Calvijns verklaring van Efeze 1:13 cn 14 echter lezen wc: Zo zijn dan weinigen uitverkoren uit het grote getal dergenen die geroepen zijn. doch niet geroepen met die roeping uit welke wij zeggen, dat de gelovigen van hun verkiezing moeten oordelen. Want de eerstgenoemde roeping is ook aan de goddelozen gedaan, maar de laatste (roeping) brengt met zich mee de Geest der wedergeboorte, die het onderpand en zetel is der toekomstige erfenis, waarmede deze harien verzegeld worden tot de dag des Heeren".

Alles hangt met alles samen. Dat blijkt ook uit de visie op de kinderdoop, die van bovengenoemde verbondsbeschouwing uitgaat.

Dit alles doet geen afbreuk aan onze waardering voor het vele en goede wat hier wordt aangeboden en ook de wijze waarop.

Maar bovengenoemde wezenlijke bedenkingen zijn zo reëel dat ik vrees, dat een niet-kritisch gebruik van dit boek een stroming in onze gemeenten zou binnenbrengen (of bevorderen) die ik schadelijk acht voor het welzijn ervan. In het boekje van ds. I. Kievit 'Tweeërlei kinderen des Verbonds' wordt ons beter materiaal aangereikt, al laat het zich moeilijker lezen. Maar het is de inspanning meer dan waard.

ds. H. Paul

Ir. L. van der Waal: De Economische en Monetaire Unie. Uitg. Eurofraktie SGP/GPV/RPF, Rotterdam.

Door de eurofraktie SGP/GPV/ RPF is een brochure opgesteld waarin dc ontwikkelingen rond het Europees Monetaire Stelsel (EMS) en de Economische en Monetaire Unie (EMU) nader worden bestudeerd. Kort wordl ingegaan op dc geschiedenis van de EG en het EMS. Daarna wordt toegespitst op dc EMU en de Europese Politieke Unie (EPU). De Eurofraktie bekritiseert de 'allcen-financieel-ekonomische' benadering van velen, en besteedt dus aandacht aan zowel dc financieel-ekonomische als de politieke aspeklen van dc EMU.

Zij toont aan dat aan hel EMU nog veel ekonomische en polilieke bezwaren kleven, wat de reden is voor een kritische houding: is de EMU wenselijk? De brochure slaagt goed in de opzet om verdieping van het inzicht in deze komplexe materie te geven cn aan te tonen dat er 'ekonomische baten en polilieke kosten' (ondertitel van het boekje) zijn. Jammer is dat een belangrijk principieel aspekt. namelijk het willen behouden van onze calvinistische kuituur, alleen in de 'Samenvattende konklusies' kort aan de orde komt. Een heldere brochure met een aktuele inhoud!

C. M. Verloop

L. Vogel: Als met Zijn hand. Uitg. Den Hertog B.V., Houten. 121 pag. Prijs ƒ 13.90.

Tijdens een vakantie op Zeewijk ontmoet John Hiddink. een beginnend koncertorganist Kirsten Svendholm. De ontmoeting krijgt een vervolg bij de oma van Kirsten op wie ze allebei erg gesteld zijn.

Een belangrijke gebeurtenis is de uitvoering waarop John het orgel bespeelt en Kirsten als soliste optreedt. De gevoelens van Margreet (de vriendin van Kirsten) ten opzichte van John zorgen voor komplikaties. Dc uiteindelijke afloop is zoals je die bij hoofdstuk één al verwacht. Het voorgaande geeft aan dat het thema van dit verhaal niet origineel is en de afloop voorspelbaar.

De lyrische passages zullen voor de meeste lezers niet levensecht overkomen. Ook heeft dit. overigens vlot geschreven boek, weinig diepgang.

Capelle aan den IJssel Cobie Deelen-van der Wal

Ds. J. van Amstel: Welke rol speelt rollenspel? Uitg. Boekencentrum, Den Haag.

Van de hartd van de Edcse predikant verscheen enige tijd geleden een boekje over rollenspel. Volgens de auteur komen steeds meer jongens en meisjes in hun opleiding, verdere studie of werkkring voor dc vraag te staan of en in hoeverre ze mee kunnen doen aan rollenspel.

Ds. Van Amstel begint met het geven van twee konkrete voorbeelden om het 'speelterrein' wat te verkennen. Vervolgens gaat hij nader in op verschillende soorten spelen die er zijn waarbij hij rollenspel typeert als een spel dat beoogt te veranderen, om te vormen en te vernieuwen, je in te leven in een ander om zo jezelf te worden (blz. 20). De auteur werkt dat verder uit in het hoofdstuk 'Speel je vrij'. Enkele citaten: „Maar vooral wordl het rollenspel gebruikt om het individu te bevrijden van alle dwang die het door de maatschappij krijgt opgelegd, zodat het zichzelf weer kan hervinden en scheppend, dus kreatief bezig kan zijn" en „In het echte rollenspel gaat het ten diepste niet alleen om het (aan)leren van een aantal vaardigheden, maar vooral om het werkelijk bevrijdingsproces, om een ander mens van je te maken. Een mens dat er wezen mag!" (blz. 28 en 29).

In de laatste hoofdstukken geeft ds. Van Amstel richtlijnen voor hoe te handelen als je in je opleiding of werk in aanraking komt met rollenspelen. In dc eerste plaats heb je je af tc vragen wat God wil, vervolgens is het van belang je te bezinnen op de vraag of iets in strijd is met Gods wet om je tenslotte af te vragen of hetgeen je denkt cn speelt tot Gods eer is. Wanneer je van mening bent dat je niet mee kunt doen aan een rollenspel of' een onderdeel van een rollenspel, moet je dat duidelijk van tevoren kenbaar !e maken. Kom dan ronduit en royaal voor je mening uit (blz. 48). De predikant besluit het boekje met het geven van enkele 'spelregels' betreffende de omgang met elkaar en het beschrijven van verbanden waarin je leert luisteren en leert hoe je de ander dient te benaderen.

Al met al een waardevol bezinnend boekje. Met name om een bewustwordingsproces op gang te brengen rond zaken als waar de rollenspelen vandaan komen, welke doelen men er mee wil bereiken en welk mensbeeld men hanteert. Wel vraag ik mij af of de auteur niet wat doorslaat naar de negatieve kant en of het rollenspel wel helemaal recht gedaan wordt. Dc voorbeelden van rollenspelen die gegeven worden, vinden vaak plaats in het kader van een groepstraining of sensitivity-training. Ik ben het met de auteur eens dat niet genoeg gewaarschuwd kan worden tegen de gevaren van zulke trainingen. Daarentegen denk ik dat er ook rollenspelen zijn die wat minder gevaarlijk zijn. die niet tot doel hebben het omvormen van een persoonlijkheid of je te bevrijden van allerlei nauwe banden om zo je ware zelf te vinden, maar om je bepaalde vaardigheden eigen te maken. Ik denk dan bijvoorbeeld aan gesprekstechnieken of sociale vaardigheidstrainingen.

Op blz. 53 geeft ds. Van Amstel zelf aan dat er situaties zijn dat een mens voor zichzelf moet (leren) opkomen daar hij er anders aan gaat en dat het belangrijkste is een echt gesprek Op gang te brengen door niet alleen heel goed te luisteren maar ook de nodige vragen te Stellen. Een rollenspel kan een van de middelen zijn om deze vaardigheden aan te leren en om alvast wat droog le oefenen.

Tenslotte vind ik het jammer dat de auteur geen literatuurlijst heeft opgenomen, terwijl hij zijn verhaal wel onderbouwt door verschillende auteurs aan te halen. Aanbevolen.

W. C. Polinder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen