Gods trouw in de tropen

De tropen.... Rondom de evenaar, ver van huis en warm! Daar ga je zomaar niet naar toe, al worden er tegenwoordig wel vakantiereizen heen gemaakt. De tropen.... Voor de meeste jongeren een algemeen begrip. Veel ouderen vereenzelvigen het nog altijd met het vroegere Nederlands Oost-Indië.

Dat grote eilandenrijk is ruim drie eeuwen in bezit geweest van ons land. Het werd namens onze regering bestuurd door een gouverneurgeneraal. Nederlanders gingen er heen als ambtenaren of gaven leiding aan bedrijven. De Indische kinderen moesten op school Nederlands leren. Koningin Wilhclmina was ook hun Koningin.

Toen het land in de Tweede Wereldoorlog door Japan werd bezet, werden de Nederlanders in koncentratiekampen ondergebracht. Velen zijn daarin omgekomen. Na dc kapitulatie van Japan in augustus 1945 was ons Indic weer vrij, maar men wilde ook vrij worden van Nederland en zelfstandig zijn. Sinds 1930 bestond al een nationalistische stroming onder leiding van Soekarno. Zijn vrijheidsstrijders trokken plunderend door het iand en doodden vele burgers. De Nederlandse regering wilde haar gezag handhaven en de orde herstellen. In 1945 vertrokken de eerste vrijwilligers al naar Indië. Ze werden gevolgd door 100.000 dienstplichtige militairen. Jongens van nauwelijks 20 jaar, die de verre reis naar dc tropen moesten maken om daar orde en veiligheid te brengen. Een veelbewogen tijd maakten ze er mee.

Op 27 december 1949 droeg de Nederlandse regering het bestuur over aan de Republiek Indonesia. Toen was de taak van het Nederlandse leger ten einde en konden onze jongens terug naar huis. Maar 5843 zijn er voorgoed achtergebleven; ze liggen begraven op zeven verschillende erevelden.

Een vergeten episode?

De jaren 1946 - 1950 lijken soms een vergeten episode uit onze geschiedenis. Er werd de eerste tijd weinig aandacht aan besteed, alsof men de overdracht van Indië wilde verdringen. Dat was ook wel te begrijpen, want dc regering heeft onder grote druk van de geallieerden moeten toegeven. En het herstellen van de orde had toch duizenden jonge levens gekost. Het is nu ook al meer dan veertig jaar geleden. Veel is er sindsdien gebeurd, maar de jongens die er zijn geweest, vergeten die tijd uit hun leven nooit meer! Juist bij het ouder worden, komen dc herinneringen boven. Dat heeft ertoe geleid, dat de jongens uit de Gereformeerde Gezindte, die elkaar in Indië tot steun zijn geweest, de laatste jaren kontakt met elkaar zijn gaan zoeken. Op 9 mei 1990. precies 40 jaar nadat de laatste groep uit de Oost was teruggekeerd, werd voor het eerst een reünie gehouden.

Hiervan heeft een verslag gestaan in 'Daniël' van 8 juni 1990 (in het nummer van 8 december 1989 stond al een interview met oud-Indiëgangers). Deze reünie heeft tot gevolg gehad, dat nu een boek verschenen is over de tijd van 1946 tot 1950. waarin enkele oud-gedienden schrijven over deze episode, die nooit vergeten mag worden.

Gods trouw

Het boek, dat de mooie titel 'Gods trouw in de tropen' heeft meegekregen, telt 400 bladzijden. Het is een stevige, gebonden uitgave van de Gcbr. Koster te Barneveld. De prijs bedraagt ƒ 59, 50. Een

flink bedrag om te betalen, maar het boek ten volle waard. De tweede druk, waarin nog enkele verbeteringen zijn aangebracht, is inmiddels al verschenen! Het bevat veel foto's uit de tijd dat de jongens in Indië waren.

Initiatiefnemer is de heer J. M. van Wijk. Hij is zelf niet in dc tropen geweest, maar heeft de heer Uithol benaderd, die in Indië onder meer kerkelijke samenkomsten belegde en een kontaktblad uitgaf. Deze schrijft aan het eind van het boek: „God heeft Zijn trouw betoond, dag en nacht. Dat is door velen ondervonden. Dat wordt heden nog beleden."

De oud-gedienden die hun medewerking verleenden, hebben inderdaad Gods trouw in de tropen mogen ervaren en zien daar met verwondering op terug. Er is ook een bijdrage van kommandant T. Buurveld van het 'detachement ongevaccineerden', die eerst niet naar Nederland terug mochten. De heer D. de Wit geeft daarover eveneens zijn ervaringen weer. De heer Van Wijk schrijft over het meeleven van de kerken vanuit het vaderland. (In de eerste jaargangen van 'Daniël' is regelmatig te lezen over de militairen in Indic.) Er staat ook een hoofdstuk over de erevelden in van de heer K. Jans.

Het is een boeiend boek geworden, met veel ontroerende fragmenten. Ik hoop van harte, dat vooral onze jongeren het zullen lezen! Misschien is het een idee om er een werkstuk over te maken. De verschillende medewerkers zullen graag nog meer informatie willen geven.

Een tweede reünie

Op 5 mei 1993 is in Nijkerk de tweede reünie van dc oud-Indiëgangers gehouden. Toen werden de eerste exemplaren van 'Gods trouw in de tropen' aangeboden. Het was weer een dag van grote verbondenheid, waar evenals in de tropenjaren de kerkelijke verdeeldheid niet werd gevoeld. De jongens van toen waren als zestigers bijeen en zij mochten opnieuw in verwondering terugzien!

Epiloog

In het boek worden 90 bladzijden gevuld met dagboeknotities van de heer Joh. Janse uit Middelburg. Hij heeft daarop verschillende reakties gekregen. Ontroerende, maar ook verbijsterende. Er zijn mannen die nu nog achtervolgd worden door wat zij daar in hun jonge jaren hebben meegemaakt!

De heer Janse heelt voor zichzelf een epiloog (naschrift) gemaakt over zijn tijd in de tropen. Met een klein gedeelte daarvan wil ik dit artikel besluiten.

„Nu, ruim 40 jaar na onze Indië-periode, ook mijn gedachten vaak vermenigvuldigen, komen allerlei herinneringen me soms helder voor de geest. Ik kan ze niet vergeten, de jongens die zwaar gewond en soms verminkt, me met een hulpeloze blik aanstaarden; de gesneuvelden die binnengebracht werden in het hospitaal te Modjokerto, waar we toen vlak naast lagen.

Jarenlang heb ik die herinneringen grotendeels voor me gehouden cn m'n dagboekjes zeker in 25 jaar niet ingekeken. Ik, en vele anderen met mij, we waren zeer zwijgzaam over onze Indische jaren. Trouwens in het algemeen gesproken, wie begreep ons? Wie had enig besef van de gevaren, waarin we jarenlang verkeerden, van de verleidingen waaraan we bloot stonden? Er was onbegrip en er waren verdachtmakingen omtrent onze handelingen ten opzichte van de ons opgelegde taak: het brengen van orde en veiligheid in door terreur ontwrichte gebieden. (....)

Na een kennelijke bewaring in zeer gevaarlijke omstandigheden, schreef ik aan m'n meisje: .Als ik gezond terug mag komen, zal ik heel m'n leven dankbaar zijn". Wanneer ik daaraan nu terugdenk, is bij mij dc beschaamdheid van het aangezicht. Wat is ervan terecht gekomen? Niets, totaal niets!

Dan mag het nu nog wel eens zijn: „Het zijn de goedertierenheden des HEEREN, dat wij niet vernield zijn, dat Zijn barmhartigheden geen einde hebben genomen over ons; zij zijn alle morgen nieuw. Uw trouw is groot".

Geldermalsen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen