Studeren in een wereld vol ongeloof

Gaan studeren

Wie na de middelbare reformatorische school gaat studeren aan een hogere beroepsopleiding of een universiteit, stapt een totaal andere wereld binnen. Op het eerste gezicht lijkt die 'wereld' zieh tc beperken tot lange broeken en niet-bidden. maar dat wist je van tevoren al.

Wie wat langer studeert, merkt dat dc kloof dieper ligt.

De kern daarvan is: alleen het zichtbare telt. Wat jc niet kunt zien. is niet kontroleerbaar en behoort dus tot het rijk der fabelen: God bestaat niet. De wetenschap is een wereld leeg van God.

Verschillende reakties

Nu kun je op verschillende manieren hierop reageren. Als je innerlijk al los bent van de achtergrond waarin je bent opgevoed, zul je er weinig moeite mee hebben om in de wetenschap op te gaan. Die wordt dan een soort vervangende godsdienst.

Een andere mogelijkheid is dat noch je achtergrond noch dc wetenschap je echt interesseert en je je overgeeft aan het dekadente studentenleven. Een andere houding die je ook tegenkomt, is die van twee gescheiden werelden die niets met elkaar te maken hebben. Tijdens de kolleges accepteer je alles omdat dc wetenschap het zegt. maar als je thuis komt. dan vergeet je alles weer omdat je in de God van de Bijbel gelooft.

Een laatste reaktie is het zoeken van een bijbelse visie op de wetenschap: hoe integreer, hoe pas ik de wetenschap in in een bijbelse levenswijze? Geef ik haar niet teveel eer. en doe ik haar anderzijds niet tekort?

De vreze des Heeren

Het zal duidelijk zijn dat ik laatstgenoemde houding verkies boven de andere. Maar dat houdt wel iets in. Dat betekent dat als ik theologie studeer, ik moet weten hoe ik. met behoud van de gereformeerde bijbelopvatting, wonderen in de Bijbel zie. hoe ik tegenstrijdigheden verklaar, welk antwoord ik heb op de historische bijbelkritiek en ga maar door. En als ik natuurkunde studeer, dan moet ik weten hoe ik als christen tegenover diezelfde wonderen sta; bij geneeskunde gaat het om leven en dood; bij biologie om het begin en de onderhouding van de wereld. Natuurlijk kun je niet altijd pasklare antwoorden hebben, maar wel is het goed om de vragen die de wetenschap opwerpt serieus onder ogen te zien.

De belangrijkste vraag is: hoe wordt de wetenschap zonder

God een wetenschap met God? Daar is niets minder voor nodig dan dc oprechte vreze des Heeren. Als je die mist. rol je misschien wel door je studie heen. maar blijf je uiteindelijk ccn christelijke wetenschapper zonder God. even leeg als al diegenen die openlijk God ontkennen.

Samen met anderen

Behalve dat het onmisbaar is de Heere te kennen, is het ook goed om met andere mensen over deze vragen te spreken. Dat kunnen oudere, soms ook heel eenvoudige mensen zijn. die veel levenswijsheid hebben en daardoor kunnen relativeren. Daarnaast kunnen medestudenten, die met dezelfde vragen zitten, tot grote steun zijn. Vanuit die behoefte zijn in het verleden studentenverenigingen met gereformeerde grondslag opgericht. De verenigingen NCSV cn SSR zijn door orthodox-gereformeerde studenten begonnen met hoge idealen. De eerste bestaat niet meer; de tweede is een algemene vereniging geworden. Uit onvrede met de SSR is in 1951 dc CSFR ontstaan: bedoeld voor studenten uit bevindelijk-gereformeerde kring, maar spoedig al breder.

Ook behoudende konfessionelen en orthodox-gereformeerden werden weldra lid.

Opvallend verschil met beide andere verenigingen is dat er in de CSFR van meet af aan diskussie heeft plaatsgevonden over dc grenzen van toelating, over de relatie met de achterban, enzovoort. Mijn indruk is dat mede daardoor de vereniging, zoals hij spoedig na de oprichting werd. niet breder of oppervlakkiger is geworden. De oprichting van dc reformatorische studentenvereniging 'Depositum Custodi' in 1986 heeft mijns inziens dan ook meer te maken met onvrede van studenten met dc (al lang bestaande) breedheid van de CSFR èn met de emancipatie van de (Oud) Gereformeerde Gemeenten (in Nederland) dan met verlinksing van de CSFR.

Petitie

Ongeveer dertig procent van de CSFR-leden behoort tot de Gereformeerde Gemeenten.

Afgelopen januari liet een deel van hen zich horen middels een petitie die werd aangeboden aan het Deputaatschap voor Studerenden, maar feitelijk gericht was tot het hele kerkverband. Ze geven daarin aan wat hen bindt aan de Gereformeerde Gemeenten, wat ze waarderen in de CSFR en waarom ze niet kritiekloos lid zijn. De aanleiding - maar ook niet meer - voor de petitie was de synode van vorig jaar waar enkele kritische opmerkingen over dc CSFR gemaakt werden. Die kwamen neer op twee punten: het ontbreken van de noodzaak van wedergeboorte en een andere invulling van het 'geloof, dat bovendien verondersteld wordt. Omdat dc ondertekenaars van de petitie wisten dat cr meer kritiekpunten in de Gereformeerde Gemeenten leefden behalve de twee bovengenoemde, wilden ze met deze petitie proberen een beter beeld van de CSFR in de Gereformeerde Gemeenten tot stand te brengen. Vaak weet men alleen - oppervlakkig - iets over de buitenkant van de CSFR. die soms terecht vragen oproept: daarnaast wilden ze de vaak vergeten binnenkant naar buiten brengen, die het Gereformeerde Gemeente-leden mogelijk maakt om lid te zijn van de CSFR.

Positieve punten

Nadat ze duidelijk hebben gemaakt dat zc bewust en positief lid van onze gemeenten willen zijn. geven ze aan waarom ze ook hun CSFR-lidmaatschap waarderen.

1. Allereerst is het een reformatorische vereniging: de grondslag is de Bijbel als Gods onfeilbaar Woord en als daarop gegrond worden de drie Formulieren van Enigheid aanvaard. Een vereniging dus in dc lijn van de Reformatie en Nadere Reformatie: in dc grondslag wordt ook de noodzaak van de persoonlijke doorleving van Gods Woord beleden. De vereniging is daarop aanspreekbaar.

2. De wekelijkse bijbelkringen stimuleren persoonlijk bijbelonderzoek, ze verrijken de kennis van Gods Woord en bieden goede gesprekken. Hier klopt het hart van de vereniging.

3. Maandelijkse studiekringen op het gebied van (kerk)geschiedenis. theologie, maatschappij en wetenschap zijn bedoeld om met elkaar de vragen te bespreken die zojuist zijn genoemd, om zo samen sterk te staan en elkaar proberen te bewaren voor ontsporingen.

4. De persoonlijke kontakten zijn zeer waardevol en zijn soms voor het leven.

5. Door kontakten met mensen uit andere kerken leer je over kerkmuren heenzien. maar ook je eigen kerk waarderen.

Punten van kritiek

Verder gaan de ondertekenaars van de petitie ook in op enkele punten van kritiek. Soms geven zc aan dat er terechte kritiek is; andere keren wordt de kritiek gerelativeerd door oorzaken van het verkeerde beeld te noemen.

1. De CSFR dankt haar beeldvorming vooral aan artikelen in 'De Civitatc". het blad van dc CSFR. Dc meningen in "De Civitate' zijn dus niet per definitie CSFR-opvattingen.

2. Er zijn CSFR-leden uit andere kerken die negatief staan tegenover de Gereformeerde Gemeenten en de bevindelijke prediking; zij onderwaarderen de schuld van de mens en overwaarderen de heiligmaking ten koste van de rechtvaardigmaking. De petitieschrijvers uiten hun zorg over dit punt. Echter, als Gereformeerde Gemeente-studenten hun geluid laten horen, wordt er vaak serieus geluisterd en velen van genoemde CSFR-studenten krijgen wel meer waardering voor de Gereformeerde Gemeenten.

3. Er is ook vaak kritiek op het lidmaatschap van de CSFR bij dc IFES. de International Fellowship of Evangelical Students. Hier wordt tegenin gebracht dat de grondslag van de IFES rechtzinnig, de invloed van de IFES op dc CSFR gering, en andersom de invloed van de CSFR op de IFES juist weer groter is. Wel is zorg bij de schrijvers van de petitie ten aanzien van het geestelijke klimaat: er wordt eigenlijk vanuit gegaan dat iedere christenstudent werkelijk gelooft.

4. Als bewijs voor de slechte invloed van de CSFR op Gereformeerde Gemeentestudenten wordt vaak genoemd de overgang van studenten van onze gemeenten naar de Hervormde Kerk. Als reaktie schrijft men dat zulke studenten anders misschien helemaal onkerkelijk waren geworden, en dat het moeilijk is zo'n overgang aan de CSFR te wijten. Gaan nict-studenten niet even vaak over naar een andere kerk? Ligt de kritische houding aan het CSFR-lidmaatschap of aan het student-zijn?

Aan het slot van de petitie vragen de ondertekenaars aan de Gereformeerde Gemeenten om niet bij voorbaat wantrouwend te staan ten opzichte van hun eigen leden die lid zijn van dc CSFR. maar met hen mee te leven en zorg voor hen te dragen. Ze vragen uitdrukkelijk of de CSFR nu wel of niet geaccepteerd wordt als vereniging op een voluit gereformeerde grondslag en zien uit naar reakties.

Reaktie

Dit artikel is zo'n reaktie. Vanwege de ruimte kan ik niet op alle konkrete onderwerpen ingaan. Ik probeer me te beperken tot enkele hoofdlijnen.

Allereerst waardeer ik het positief dat cr door deze leden van de CSFR nagedacht wordt over hun verhouding met de kerk. Onverschilligheid is meestal het begin van afscheid van de kerk.

De diskussie over de relatie CSFR-Gereformeerde Gemeenten wordt openbaar gevoerd. Ook dat vind ik een winstpunt. Onderhuids leeft er veel al dan niet terechte kritiek. Het is beter om zo iets bespreekbaar tc maken.

Polarisatie begint meestal met zwijgen tegenover elkaar. Een zwakke kant van de petitie vind ik dat de negatieve kanten van de CSFR op de achtergrond blijven of worden gerelativeerd. Vanuit de schrijvers is dat wel begrijpelijk, omdat ze nu eens dc positieve kant wilden laten zien. maar als jc een beeld wilt geven, dan moet dat wel kompleet zijn.

Jammer vind ik bijvoorbeeld dat op de kritiekpunten die op dc synode naar voren zijn gebracht niet met zoveel woorden wordt ingegaan.

Mijns inziens is de kritiek niet helemaal onterecht. Ik heb in mijn CSFR-periode gemerkt dat er soms gesproken wordt vanuit de veronderstelling dat ieder een kind van God is; en als dat gebeurt dan verdwijnt de noodzaak van wedergeboorte haast vanzelf naar de achtergrond. De noties dat wij vijanden van God zijn en

ook vleselijk blijven na de wedergeboorte worden minder vaak gehoord.

Het uitnodigen van sprekers is ook binnen de CSFR een diskussiepunt: hoe ver kun je gaan met het konfronteren door middel van kontroversiële sprekers? Het is jammer dat de petitieschrijvers dit punt helemaal laten liggen en hierin hun kritiek op de CSFR. die er zeker is. ongenoemd laten.

Hetzelfde geldt voor het beeld met betrekking tot het plaatsen van artikelen. Er zijn in het verleden artikelen in 'De Civitate' geplaatst die de grondslag duidelijk overschreden. De kritiek op 'De Civitate' wordt wel genoemd, maar tegelijk gebagatelliseerd. Voor beide genoemde punten geldt dat de CSFR te weinig beseft dat het beeld dat van haar bestaat, grotendeels door haarzelf wordt gevormd. Daarom is voorzichtigheid bij het uitnodigen van sprekers en het plaatsen van artikelen geboden.

Het is opvallend dat studenten (van de CSFR) vaak kritisch zijn naar slechts één kant. namelijk de traditionele kant. Velen - de goeden niet te na gesproken - gaan klakkeloos mee met opvattingen die progressief klinken, zonder die te toetsen aan de grondslag en vaak zonder argumenten. Enige zelfkritiek ontbreekt ook vaak.

Waardering

Aan de andere kant is door deze petitie een kant naar buiten gebracht die openbaar niet vaak wordt gehoord. Het is een niet te loochenen feit dat in de afgelopen veertig jaar enkele honderden Gereformeerde Gemeenteleden lid zijn geweest van dc CSFR (ook mensen die nu vooraanstaande plaatsen in onze gemeenten innemen), die een bijzonder vruchtbare CSFR-periode hebben gehad, ondanks kritiekpunten die ze hadden en nog hebben. Wat in dc CSFR altijd het meest gewaardeerd werd cn wordt, is h'et spreken van hart tot hé'rt over persoonlijke en maatschappelijke vragen met mensen die op dezelfde grondslag willen staan.

Desondanks hoef je het niet met alles eens te zijn om toch lid te kunnen blijven. De CSFR is geen Gereformeerde Gemeente-vereniging. Afgezien van dc oprichting, is dc CSFR altijd al breder geweest en heeft leden betrokken uit de 'brede' Gereformeerde Gezindte. Je kunt dus niet eisen dat de vereniging net zo breed is als onze gemeenten.

De grenzen worden bepaald door de grondslag, als het goed is. In het algemeen gebeurt dat ook, hoewel cr incidentele grensoverschrijdingen zijn. Het vervelende is dat met name die voorvallen in de pers komen en daardoor het beeld van dc CSFR bepalen. In dit opzicht is te hopen dat dc petitie serieus wordt genomen en de beeldvorming genuanceerder wordt. In elk geval hoeven we niet te verbloemen dat in sommige dingen anders gedacht wordt dan we gewend zijn. Het ligt cr helemaal aan hoe je met die verschillen omgaat, als de Bijbel en de belijdenis maar altijd als grondslag blijven funktioneren. Daarnaast is het te hopen dat dc pctiticschrijvers ook de CSFR kunnen stimuleren tot meer positieve uitstraling vanuit dc goede grondslag.

Zorg dragen en luisteren

Er valt misschien hel ccn cn ander af te dingen op de petitie. Waar het de ondertekenaars om te doen is. is echter duidelijk: benader de ongeveer 150 Gereformeerde Gemeente-leden der CSFR niet bij voorbaat negatief om het enkele feit dat ze CSFRlid zijn. maar leef met hen mee. draag zorg voor hen en korrigeer waar dat nodig is.

Studenten zitten met vragen (die ze overigens niet altijd even taktisch naar voren brengen), waarop ze een serieus antwoord willen. Veel studenten blijven met vragen zitten, omdat er niet echt geluisterd wordt naar wat hen uiteindelijk beweegt. Hier ligt ccn moeilijke opgave voor allen die op ccn of andere wijze met studenten te maken hebben. Tcrccht wordt in dc petitie als zorgelijk genoemd dat het zo moeilijk is om voor lezingen of andere aktiviteiten van de CSFR Gereformeerde Gemeenteleden te krijgen. Zorg voor de Gereformeerde Gemeentestudenten blijkt juist uit meedenken en niet uit het de handen ervan af trekken. De studenten kunnen er van hun kant ook voor zorgen dat er naar hen wordt geluisterd, door positief in hun kerkverband te staan, zich vooral luisterend op te stellen, en hun verbondenheid met dc gemeenten te laten zien door de wortels ervan op te zoeken en te leren kennen. Die betrokkenheid zou ook moeten blijken uit het bezoeken van de kringen en dc studiedagen die door het Deputaatschap voor Stude-

renden worden georganiseerd. Sommigen vinden de CSFR belangrijker dat het lid-zijn van de Gereformeerde Gemeenten. Dat vind ik een kwalijke zaak. Een studentenvereniging is maar voor een paar jaar; dc kerk voor het leven.

Lidmaatschap van de CSFR

Kun jc nu nog lid worden van de CSFR of niet? Mijn antwoord is; ja. De vereniging heeft een goede grondslag waar ze op aanspreekbaar is.

En dat gebeurt ook wel in de praktijk. Alleen niet vaak genoeg. Er is al gezegd dat meestal afwijkende opvattingen naar voren worden gebracht in 'De Civitate'. Afgezien van het feit dat het plaatsingsbeleid van artikelen wel eens te ruim is: waarom wordt cr door Gereformeerde Gemeente-leden zo weinig gereageerd op zulke artikelen?

Waarom zwijgt men liever dan uit te komen voor zijn eigen mening? Wat afwijkend van dc grondslag is. wordt soms als normaal beschouwd, terwijl degenen die volledig willen staan op de grondslag bang zijn om als afwijkend of ouderwets tc worden gezien. Er is ook duidelijk plaats voor mensen van de Gereformeerde Gemeenten.

Een andere vraag is: moet je lid worden van de CSFR? Hel antwoord laat ik aan ieder persoonlijk over. Dc breedheid van de CSFR heb ik soms als heel verrijkend ervaren. Ook in de Gereformeerde Gemeenten kunnen bepaalde zaken minder voor het voetlicht komen. Daar krijg jc oog voor als je omgaat met mensen uit andere kerken. En soms ontdek je in bepaalde kringen elementen die verrassend veel overeenkomen met wat in onze gemeenten geleerd wordt, bijvoorbeeld de nadruk op de wedergeboorte of de noodzaak van persoonlijke doorleving van het heil. Maar soms geeft die breedheid ook wel eens problemen. Het kan zijn dat je meegevoerd wordt met heel andere denkbeelden.

Daarom vind ik het van groot belang dat je. als je lid wordt van de CSFR. goed kontakt blijft houden met je ouders, je eigen gemeente, met ambtsdragers cn met oudere mensen. die je waar dat nodig is wel korrigeren. Zo'n konfrontatie met andere opvattingen is wel louterend en geeft vaak een diepere worteling in datgene wat wezenlijk is.

Belangrijk is ook dat je je thuis voelt. Ik kan me goed voorstellen dat sommige studenten om die reden kiezen voor een vereniging als 'Depositum Custodi". waar meer de nadruk ligt op toerusting dan op konfrontatie. Dit artikel ben ik begonnen met de konfrontatie van geloof en ongeloof.

Daarom is het goed om bij de medestudenten steun en hulp te vinden, om samen de strijd in te gaan. En dan maakt het mij niet zoveel uit waar dat gebeurt, als dat maar gebeurt en als het maar is op de vaste grondslag van Gods Woord.

Met dat doel zijn de christelijke studentenverenigingen opgericht. Aan dat doel moeten ze blijven beantwoorden. Steeds moeten zc zichzelf daaraan toetsen.

De vraag die dc maatschappij en de wetenschap op meer verfijnde wijze stelt: ..Waar is nu hun God? ", is te indringend om te laten liggen.

Rusten we studenten toe om daar een (persoonlijk) antwoord op te doen vinden? Zoeken we. vanuit de vreze des Heeren. echt naar dc bijbelse wijze van leven, naar een bijbels omgaan met de wetenschap, puttend uit Gods Woord en de rijke traditie waarin we staan?

Tot slot

Ik heb geprobeerd om met twee woorden te spreken: ondanks zorg die er is. mag er toch waardering zijn voor de CSFR.

Ik wil dit artikel besluiten met een drieledige oproep.

Aan dc CSFR: zorg ervoor dat ook Gereformeerde Gemeente-leden zich thuis kunnen blijven voelen.

Aan de Gereformeerde Gemeenten: wees een steun voor uw studenten.

Aan de (toekomstige) Gereformeerde Gemeente-leden van de CSFR: oek vanuit een positieve verbondenheid nietje kerk telkens naar datgene wat God wil in Zijn Woord cn volhard daarin. En zijt met de ootmoedigheid bekleed (1 Petr. 5:5).

Apeldoorn

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen