Amnesty International vraagt aandacht voor alle gewetensvervolgden

Na een schijnproces in mei 1986 werd Safia veroordeeld tot levenslang. Toen Amnesty International lucht kreeg van de uitzichtloze situatie van deze jonge vrouw organiseerde zij een uitgebreide kampagne van protestbrieven, petities en publiciteit. Het gevolg was een eindeloze stroom van brieven en telegrammen uit alle delen van de wereld, verzonden door leden van Amnestygroepen. In maart 1986 moest Safia bij dc president van Somalië. Barre, verschijnen. „Heel wat mensen houden zich met u bezig", zei hij. „Hoe is Amnesty aan uw foto gekomen? " Kort daarop werd Safia na ruim drie en een half jaar gevangenschap vrijgelaten.

Wie zich wat verdiept in de vele folders, tijdschriften cn boeken over Amnesty International komt veel van dit soort verhalen tegen. Een ter dood veroordeelde man in de Verenigde Staten, een vakbondsleider uit de Dominicaanse Republiek (naakt opgesloten in een cel), een lid van een oppositiepartij uit Singapore (22 jaar gevangen gezeten zonder veroordeling) een bijna doodgemartelde christen uit China - allen zijn ze korte of lange tijd het doel geweest van een aktie van Amnesty. Helaas niet altijd met sukses. Overigens is het ook niet altijd na te trekken of de aktie van Amnesty de reden is van een vrijlating. Veel regeringen komen met heel andere redenen op de proppen wanneer ze een gevangene de vrijheid teruggeven.

Wat is Amnesty International voor een organisatie? Wat is haar doel. hoe gaan ze te werk en wie zijn de leden? Misschien heb je jezelf dat wel eens afgevraagd, toen je het bekende kraampje zag staan op de jaarlijkse braderie, of toen je onlangs las in het Reformatorisch Dagblad dat Amnesty in het geweer is gekomen voor de vervolging van christenen in na China.

Twee Portugese studenten

Het verhaal gaat dat het idee van Amnesty International (AI) geboren werd naar aanleiding van een klein artikeltje in de krant. Twee Portugese studenten hadden in een café in Lissabon staande een dronk uitgebracht op de vrijheid. Voor ieder normaal demokratisch land een ongevaarlijke en vrij onschuldige daad. In Portugal lagen deze zaken begin jaren zestig echter wat anders. De toenmalige Portugese diktator Salazar duldde geen andere politieke mening dan de zijne en was zeker geen voorstander van vrijheid. De beide studenten werden dan

ook prompt gearresteerd, voor de rechter gesleept cn veroordeeld tot zeven jaar gevangenisstraf.

Toen de Londense advokaat Peter Benenson dit kleine berichtje las. raakte hij zo woedend, dat hij op hel punt stond direkf een bezoek tc brengen aan dc Portugese ambassade. Hij zag hier echter vanaf, en begon in plaats daarvan met het smeden van een groots plan.

Er moest een grote kampagne komen, het liefst internationaal. die een jaar lang aandacht zou vragen voor dc talloze mensen die overal in de wereld gevangen zaten om soortgelijke redenen ais die twee Portugese studenten.

Al snel wist Benenson een aantal mensen achter zich te krijgen en begon hij met de voorbereiding van de kampagne die de naam 'Appeal lor Amnesty 1961' kreeg. Deze naam wilde zoveel zeggen als 'Oproep voor vrijspraak'.

Appeal for Amnesty

Uiteindelijk ging dc kampagne op 28 mei 1961 van start met een groot artikel op de voorpagina van de bekende Engelse krant The Observer. In dat artikel vroeg Benenson aandacht voor de duizenden mensen die zonder proces gevangen waren gezet, omdat hun politieke of godsdienstige opvattingen niet strookten met die van hun regering. Tevens vroeg hij om informatie over 'gewetensgevangenen' over de hele wereld. Het artikel werd door tientallen kranten in andere landen overgenomen.

De rcaktie was overweldigend. De organisatoren van de kampagne ontvingen duizenden brieven met positieve reakties en informatie over gewetensgevangenen. Met die informatie gingen Peter Benenson en zijn vrienden aan het werk. Een van de eerste gevangenen voor wie zij zich inzetten, was dc Tsjechoslowaakse aartsbisschop Beran. Hij was indertijd gevangen gezet na het houden van een preek die de autoriteiten van zijn land niet beviel. De Tsjechoslowaakse regering ontving een stroom van brieven waarin om dc vrijlating van Beran werd gevraagd. Niet lang daarna werd de aartsbisschop inderdaad vrijgelaten. naar zijn zeggen dankzij het werk van 'Appeal for Amnesty'. Toen de kampagne na een jaar ten einde liep. waren dc organisatoren het er over eens dat dit werk voor de gewetensgevangenen door moest gaan. Men besloot tot oprichting van een organisatie. Zo werd Amnesty International geboren.

In dc jaren die volgden groeide AI uit tot een wereldwijde organisatie met afdelingen in meer dan honderd landen. Hel aantal leden groeide tot rond de driekwart miljoen tijdens het dertig-jarige jubileum in 1991. Het zenuwcentrum van AI is het Internationaal sekretariaat in Londen. Daar werken zo'n 260 mensen, afkomstig uit de hele wereld.

Ook in Nederland werd in 1968 een afdeling opgericht. Momenteel zijn in ons land zo'n 165.000 jongeren en volwassenen lid van AL waarvan zevenduizend aktief. Dc laatsten zijn meestal aangesloten bij plaatselijke of regionale groepen.

De doelstelling

Uit het voorgaande heb jc al enig idee gekregen wat AI beoogt. Daar is natuurlijk veel meer van te zeggen.

Wanneer je het doel van Amnesty kort wilt samenvatten. zou je het als volgt kunnen verwoorden: opkomen voor de mensenrechten van alle gewetensgevangenen over de wereld. Onder gewetensvervolgden verstaat AI dan 'mensen gevangen worden omwille van hun die gehouden overtuiging, huidskleur, sekse, etnische afkomst, taal of geloof en die geen geweid hebben gebruikt of gepropageerd'. Dat laatste is voor AI belangrijk. Zij zal dan ook nooit vrijlating eisen van gevangenen die geweld hebben gebruikt. Deze beperking werd overigens snel na dc oprichting (in 1964) iets losgelaten. Toen werd besloten om voor gevangenen die wel geweld hadden gebruikt, in ieder geval te pleiten voor een eerlijk

proces. Om haar doelstelling te kunnen verwezenlijken, heeft AI door de loop van de jaren allerlei aktiviteiten opgezet. Zo is er een groot onderzoekscentrum in Londen, dat door middel van allerlei kontakten en het bijhouden van talloze kranten en tijdschriften zoveel mogelijk informatie verzamelt over de gewetensgevangenen. martelpraktijken en andere schendingen van mensenrechten. Deze informatie wordt vervolgens doorgegeven aan dc afdelingen en de groepen.

Met deze informatie gaan de groepen aan de slag. Veel groepen hebben één of twee gewetensgevangenen 'geadopteerd'. Dat wil zeggen dat zij zich inzetten voor de vrijlating van die gevangenen. Als dat niet lukt, eisen zij een eerlijk proces en een menselijke behandeling. Doorgaans wordt dit gedaan door het verzenden van brieven en telegrammen naar de regering van het betreffende land. de gevangenis en de gevangene zelf.

Aktie voor Guatemala

Maar het werk wordt niet alleen overgelaten aan de plaatselijke groepen vrijwilligers. Ook vanuit de hogere afdelingen wordt aktie ondernomen. Zo gaan cr regelmatig delegaties op bezoek bij regeringen die beschuldigd worden van schending van mensenrechten. Ook worden er regelmatig kampagnes gevoerd tegen martelingen en exekuties. Zo kreeg Amnesty International in 1982 bericht dat in een dorp in Guatemala een grootscheepse zuivering dreigde. De Nederlandse afdeling van Al nam onmiddellijk kontakt op met het Ministerie van Buitenlandse Zaken, die het bericht doorgaf aan haar afgevaardigde in de Verenigde Naties.

Deze stelde de zaak in de Algemene Vergadering aan de orde. Latere berichten zouden erop wijzen dat de zuivering was afgelast.

Misschien wel de belangrijkste kampagne uit de geschiedenis van AI was de kampagne tegen de doodstraf in 1977. Deze kampagne resulteerde in een konferentie waarop AI de doodstraf in duidelijke bewoordingen afwees. Sindsdien beijvert de organisatie zich op alle mogelijke manieren om de doodstraf over dc hele wereld afgeschaft te krijgen.

Al deze aktiviteiten van AI hebben zonder meer tot resultaat geleid. Hoe groot dit resultaat is, is echter moeilijk te traceren, omdat regeringen niet snel zullen bekennen dat zij gezwicht zijn voor de druk van AI. Zelf zegt Amnesty dat van dc ongeveer 35.000 gevangenen die door de jaren geadopteerd werden, cr zo'n 29.000 werden vrijgelaten. Ook meldt een wervingsfolder dat het langdurig gevangen houden van regeringstegenstanders minder lijkt voor te komen. In ieder geval i.s het vandaag de dag. dankzij het onderzoekswerk van AI, niet eenvoudig om mensen zonder proces gevangen te houden of te martelen, zonder dat dit bekend wordt.

Veel steun en kritiek

Hoewel AI tijdens haar bestaan van veel mensen en ook regeringen en politieke partijen steun heeft ontvangen. is er ook vaak kritiek geweest. Begrijpelijk, in de eerste plaats van de regeringen die beschuldigd werden van martelingen en exekuties. Maar ook van andere kanten werd AI beschuldigd van linkse ideeën. Met name toen ze in de jaren '70 en '80 regelmatig kritiek uitoefende tegen de apartheidspolitiek van de

Zuidafrikaanse regering. Zelf zegt AI echter altijd dal ze onafhankelijk is van welke politieke of godsdienstige stroming dan ook. Ze zal dan ook nooit financiële steun van een regering of politieke partij aannemen. Giften van bedrijven worden slechts geaccepteerd wanneer ze voldoen aan allerlei voorwaarden. Het meeste geld komt uit de kontributies van de leden en dc bijdragen van donateurs.

Kritiek op AI. of in ieder geval reserve, is er ook altijd geweest vanuit dc gereformeerde gezindte. Deze kritiek richtte zich op verschillende punten. Zo i.s AI altijd gezien als een organisatie waarin jc vooral mensen uit linkse groeperingen tegenkwam. Dit kwam onder andere tot uiting in de aandacht die aan bepaalde landen werd gegeven. Zo kreeg Zuid-Afrika lange tijd meer (negatieve) aandacht dan bijvoorbeeld de Sowjct-Unie.

Ook was er kritiek op de uitgangspunten van dc AI. Zij baseert haar uitgangspunten namelijk op de 'Universele verklaring van dc rechten van de mens' zoals die door de Verenigde Naties indertijd zijn aangenomen. Deze verklaring bevat de rechten waar ieder mens recht op moet hebben, zoals leven, vrijheid, rechtshulp, werk, vrijheid van meningsuiting, godsdienst, onderwijs en vakantie.

Tenslotte is er kritiek op sterk afwijzen van de doodstraf.

Beschuldigende vinger...

Je kunt je afvragen of deze kritiek altijd terecht is

geweest. Neem nu het eerste punt. Het is inderdaad een feit dat de mensen achter AI voor het merendeel uil de linkse hoek komen. Dit kan echter ook een beschuldigende vinger naar ons zijn. In hoeverre kennen wij de bewogenheid met hel lot van onze gevangen medemens, waartoe de Heere ons onder andere oproept in Mattheüs 25 vers 43.

Pas in de jaren '70 en '80 kwamen er in onze kringen initiatieven van de grond in de vorm van de stichtingen Friedenstimme en Christelijke Stichting Hulpverlening Ge wetens vervolgden.

Wellicht was de samenstelling van de Nederlandse afdeling van AI iets anders geweest als wij vanaf dc oprichting deel hadden genomen aan de aktiviteiten van Amnesty.

De kritiek op de uitgangspunten van AI is meer op z'n plaats. De Verklaring van de mensenrechten vormen helaas een eenzijdig uitgangspunt. Het bijbelse gegeven dat de mens na de zondeval eigenlijk geen rechten meer heeft, maar alles wat hij heeft, uit Gods hand heeft ontvangen, is daarin niet te horen.

Iedere verwijzing naar. en onderwerping aan Woord en wet van God ontbreekt. Aan de andere kant geldt, dat het gebod 'Uw naaste liefhebben als uzelf betekent dat wij onze naaste niet mogen tekort doen. laat staan vervolgen of martelen.

Het ontbreken van het bijbels geluid in de uitgangspunten is helaas goed te merken in de aktiviteiten van Amnesty. Zo krijgen christenen die vervolgd worden eerder minder dan meer aandacht dan vakbondsleden, politieke aktivisten en vervolgde homoseksuelen. Ook het standpunt over de doodstraf is hiervan ccn duidelijk gevolg.

Strijd tegen de doodstraf

Sinds de kampagne van 1977 neemt de strijd tegen de doodstraf een grote plaats in binnen de aktiviteiten van AI. Nu moet gezegd worden dat de doodstraf helaas in veel landen te snel en vaak op gruwelijke wijze wordt toegepast. Nog steeds worden veel mensen zonder eerlijk proces doodgeschoten of opgehangen.

De argumentatie rond het standpunt over de doodstraf van AI is echter onevenwichtig en sterk mensgericht.

In het laatste nummer van 'Frontaal', het jongerenblad van AI-Ncdcrland worden alle argumenten tegen de doodstraf nog eens op een rij gezet.

Daarbij gebruikt de auteur voorbeelden van een oneerlijk proces waarbij ccn zwarte jongen werd veroordeeld, en een massamoordenaar niet toerekeningsvatbaar was.

Hij beëindigt zijn betoog alsvolgt: „Stel nu eens dat de doodstraf wel afschrikwekkend zou wezen en er nooit iemand geëxekutccrd was die onschuldig bleek te zijn. En stel nu eens dat de doodstraf niet diskriminerend was cn er wel objektieve maatstaven voor het 'ergste geval' zouden zijn. Zou je dan vóór de doodstraf zijn? Als ik dat bij mezelf naga. weet ik zeker dat ik er toch tegen zou blijven.

Mijn gevoel zegt me dat de wereld met de doodstraf niet beter cn mooier wordt. Ik kan mijn standpunt onderbouwen met argumenten, maar uiteindelijk geeft mijn gevoel voor rechtvaardigheid cn menselijkheid de doorslag". Het komt er uiteindelijk dus op neer dat dc doodstraf, hoe dan ook. onrechtvaardig en onmenselijk is.

Een standpunt dat op grond van dc Bijbel moeilijk vast te houden is.

Dorkas Hulp International

Na het bovenstaande zul je begrijpen dat wij kritisch staan tegenover Amnesty International.

We zijn er echter niet mee wanneer wij ons dan maar verre houden van alle aktiviteiten van deze organisatie. De bijbelse opdracht dat wij bewogen moeten zijn met onze gevangen en vervolgde naaste blijft staan.

In dat kader is het goed voor jezelf het 25e hoofdstuk van Mattheiis eens te lezen en tot je door te laten dringen. Veel aktiviteiten van Amnesty bieden de mogelijkheid voor onze naasten in te zetten. ons

Ik wil daarbij echter graag opmerken dat cr ook andere organisaties zijn die soortgelijke aktiviteiten hebben, christelijke organisaties. Een bekende Nederlandse organisatie is Dorkas Hulp International te Andijk. De mensen van deze organisatie zetten zich in voor vervolgde christenen over dc hele wereld.

Verdiep jc eens in de aktiviteiten van deze organisatie en laat je gevangen medemens weten dat je aan hen denkt.

Voor zoveel gij dit een van dezen Mijn minste broeders gedaan hebt, zo hebt gij dat Mij gedaan", zegt dc Heere.

Zoetermeer

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen