Het kerstgevoel gaat door de maag ?
December is de maand van de tegenstellingen. Niet alleen van de bekende, die tussen vrede en oorlog. Maar ook van de opmerkelijke tegenstelling tussen weivaan en welvaart, getuige de stapel papier die dagelijks op de mat wordt gedeponeerd. Folders vol met zilveren ballen, dennegroen, lekkernijen en flessen alkohol. Het is weerzover! De welvaart ten top. Maar diezelfde welvaart zorgde ook voor wal we in een opinieblad lezen:35.000 gokverslaafden. 275.000 alkoholisten, ruim 1.000.000 gebruikers van soft-drugs. 35.000 cocaïnegebruikers. 7.000 Korsakov-patiënten. En al die narigheid zorgt weer vcoor acceptgiro's met de voorbedrukte omschrijving: w kerstgift. Niet zomaar een gift, nee. kerstgift. En dat is te begrijpen. Is kerst niet het feest van de Redding en dus van de redding? Van Zichzelf geven en dus van zichzelf geven'? We kennen allemaal hel klassieke type kerstverhaal, waarin de minderbedeelde, dankzij de goedgeefsheid van de welgestelde, uil de nood gered wordt En dal verhaal werkt nóg. De in het slob geraakten, de verslaafden, ze worden gul bedacht door koning klant die in de decembermaand zich in de ban weet van de reklame. Maar verslaafd is hij natuurlijk niet....
Echt kerst - gewoon kerst?
Kerst geeft een bepaald gevoel, vind je niet? Kerstfeest, sneeuw, kaarslicht, gezelligheid in huiselijke kring. Natuurlijk, we beseffen allemaal best dat er kerst is - 'gewoon' kerst - én.... écht kerst. Echt kerstfeest is het als de Heere Jezus intrek neemt in het hart. Eenzijdig Godswcrk. Maar daarnaast behouden wc ons het recht voor om 'gewoon' kerst te vieren. Welnu, naar ons gevoel is het kerst als.... Zullen we eens wat invullen?
Als uit Lukas 2 gepreekt is! Viel het eigenlijk niet tegen toen de dominee nota bene in de eerste van de drie kerstdiensten preekte over Zacheiis: 'Heden moet Ik in uw huis blijven'? Waar waren ze nu? Jozef en Maria, dc engelen en de herders?
Als er sneeuw ligt!
'Nou. 't was helemaal geen kerst", zeggen wc dan. terugblikkend op een natte novemberstorm op 25 en 26 december. Als er echte kerstliederen gezongen worden!
De zangavond van het koor liep op een grote teleurstelling uit. in plaats van 'Stille nacht' wordt één of ander overdenking bij Christus' geboorte gezongen op een volstrekt onbekende melodie....
Als er lekker gegeten en gedronken wordt!
Hm. boerenkool met worst, is dat nou kerst? Niet eens een wijntje op tafel.
Zonder eten en drinken geen kerstgevoel (? )
Laten wc nu eens op dat eten doorgaan. In het verlengde van de inleiding. Maar dan op een speciale manier. We proberen ons op te stellen als toeschouwer die boven dc partijen staat.
Kijk eens. daar in Amsterdam: drugsverslaafden! Erg hè? Zie je ze daar in hun eenzaamheid? Alkoholisten. Vreselijk! Zie je dat in die cafetaria? Wat een armoe. Gokverslaafden! En kijk eens daar. thuis, in het zondagse pak op kerstdag: kerstgevoel gaat door de maag. Zónder lekker eten en drinken géén kerstgevoel. Verslaving? Of is zo'n doorgetrokken lijn écht een vondst?
Eén ding staat onomstotelijk vast. Het moment in de geschiedenis dat we aanduiden met het hcilsfeit 'kerst', had niets, maar dan ook niets van doen met kaarslicht, dennegroen
en lekker eten. Integendeel. Uiterlijk was er slechts armoede cn narigheid. En rut hoor ik je al schamper denken: 'Ho maar! Verder lezen heeft geen zin. Ik kan de konklusie al lang invullen. Lekker eten en drinken, huiselijkheid, t is natuurlijk allemaal uit den boze omdat het heilsfeit er niets mee te maken had'.
Historisch perspektief
Nee. zó snel konkluderen we niet. We gaan het kerstfeest eerst eens onderzoeken in historisch perspektief. Het blijkt dan zo te zijn. dat de christenen tot in dc vierde eeuw geen kerstfeest vierden. Voor cie heidense Romeinen was 25 december de geboortedag van de Onoverwinnelijke Zon. Het was de dag van de winterzonne.... waarop in alle vrolijkheid en uitbundigheid de overwinning van het licht op de duisternis werd gevierd. De christenen namen daarvan afstand door op die dag stil te staan bij het Licht dat schijnt in de duisternis. Zo is in de vierde eeuw het kerstfeest ontstaan. Vanwege de latere verwording - Mariaverering en dergelijke - hebben de reformatoren het kerstfeest zelfs ter diskussie gesteld. De zondag berustte op het duidelijke gebod van God. zo niet de viering van het kerstfeest.
Maatschappelijke kontext
Vervolgens plaatsen wc kerst in de maatschappelijke kontext. Kerstfeest is gedateerd op 25 en 26 december. En dan is het donker en koud. En dan zijn de mensen vrij. Aanleiding dus om binnen te zijn. elkaar op te zoeken, gezelligheid en huiselijkheid te ondervinden. De reklame verbindt de voorgaande kultureel bepaalde elementen: uitbundigheid, licht tegenover donker. Bethlehem. samen-zijn. enzovoort.
Zo is een synkretisch beeld van kerst gegroeid dat wij met elkaar in stand houden. Bij de gedachte aan kerst hebben wij een gevoel dat ons per traditie bijgebracht is en dat wij bevestigd zien in de reklame. Die herkenning spoort ons aan om toe te happen in de meest letterlijke zin. En daarmee liebben wij zelfde verwachting van de reklame weer waargemaakt.
Wat nu?
Wat nu. dit alles overziende. Zullen we ons lekker eten en (alkohol) drinken moeten afschaffen, omdat zich dat niet verdraagt met de prediking van Christus' vernedering en een wereld verloren in schuld? Of mogen wc rustig blijven smullen, omdat de geschiedenis leert dat kerstviering géén uitdrukkelijke inzetting is. deze van Calvijn afgeschaft had mogen worden, we niet in een zonnegod geloven, maar met winters weer wél graag op een vrije dag bij elkaar willen zijn? Laat kerstviering geen inzetting zijn zoals de rustdag, hel kerstfeest is er en hel i; , een goede traditie om eens per jaar bij de geschiedenis van Christus' geboorte in het bijzonder stil te staan. Tegelijkertijd mogen we vaststellen dat. als het goed is.
Christus' komst in het vlees hel gehele jaar door in de prediking gestalte krijgt. Zó bezien is de vraag naar de verhouding tussen kerstviering en eten op 25 en 26 december geen principieel andere dan die tussen de doorgaande prediking en eten. Zó bezien gaat het om de dagelijkse vraag-| stelling: wat zijn de uitgangen des levens? Waar ligt ons hart? Hoe bezitten wij deze wereld, waaronder ook lekker eten en (alkohol) drinken? En dan gaat het nauw luisteren. Dan rijst als vanzelfde persoonlijke vraag bij de folder met de lekkernijen: wat voel ik nog van kerst als ik de gezellige kerstmaaltijd en al die andere sfeerelementen wegdenk? Blijkt het kerstgevoel dan tóch door de maag te gaan? Wie. getrokken uit de duisternis tot het wonderbaar Licht, anders mag weten, kan én weggeven én gezellig eten én een afkeer over de wereld van kerst hebben. Gewoon kerstfeest werkt verslavend, maar écht Kerst maakt vrij!
Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt
voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen,
vragen, informatie: contact.
Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing.
Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this
database. Terms of use.
Bekijk de hele uitgave van donderdag 24 december 1992
Daniel | 42 Pagina's