„De Heere nodigt ook de kleintjes, de zuigelingen"

Vraaggesprek met ds. C. J. Meeuse over het pastorale werk rond het Heilig Avondmaal

Onze eerste vraag aan de Vlaardingse predikant was: wat is het doe! van het Heilig Avondmaal? Met andere woorden: waarom heeft de Heere het ingesteld?

Het doel van het avondmaal staal in het formulier zelf aangegeven. Wanneer we het lezen, komen we al snel bij de woorden: ..Opdat wij nu lol onze troosl des Heeren Avondmaal mogen houden..." Daar zeggen dc opstellers dus dat het avondmaal bedoeld is tot vertroosting van Gods Kerk. Verder in het formulier wordt het doel nog eens duidelijker verwoord, als er staat: ..Laat ons overdenken waartoe ons de Heere Zijn Avondmaal heeft ingezet, namelijk dat wij zulks doen zouden tot Zijn gedachtenis". Er worden dus twee zaken genoemd: 'lol onze Iroosl' en 'tol Zijn gedachtenis'. Die twee moet je niet tegenover elkaar zetten. Zij zijn nauw met elkaar verbonden.

In het formulier van de doop vind je ook die Iroosl terug. Daar staal: ..Opdat wij nu deze heilige ordening Gods tot Zijn eer. tot onze troosl en tot stichting der gemeente uitrichten mogen...." Ik zeg wel eens tegen doopouders tijdens het doopgesprek: ..Troost is er alleen maar voor

bedroefden". Het avondmaalsformulier gaat daarom al snel naai dc zelfbeproeving. waarin dc kennis van dc ellende en van de verlossing in Christus en dc dankbaar heid aan dc orde komen Alleen in die weg is c plaats voor troost. Daarna gaat het formulier naar het andere grote doel: het gedenken wie Christus is. Maar je kunt alleen gedenken wat je kent. Dus alleen die Christus en Zijn werk kennen, kunnen dit gedenken.

Heeft het avondmaal ook niet tot doel het vieren van de 'gemeenschap der heiligen".'

Je zou dat een doel kunnen noemen, maar het is misschien meer een gevolg. Hel hoort er wel wezenlijk bij. Het avondmaal is een gemeenschapsmaal. In het formulier staat ook: „Daarbenevens, dat wij ook door de Geest, onder elkaar, als lidmaten van één lichaam, in waarachtige broederlijke liefde verbonden worden".

U zei dat de doop ook tot troost is. Is die troost hetzelfde als de troost die het Heilig Avondmaal biedt.?

Wij zeggen wel eens: de doop is het sakrament van dc geboorte, de wedergeboorte, en het avondmaal het sakrament van de gedurige voeding. Het is teerkost voor Gods volk op dc weg door dit leven. De troost is dan de onderhouding van het leven die de Heere geeft. Die onderhouding is genade. Als je genade kent. weet je dat die altijd samenhangt met vertroosting.

Geen troost zonder droefheid

U zei eerder dat de troost er alleen is voor bedroefden. Is voor een ware avondmaalsviering dan nodig dat de avondmaalsganger bedroefd is? Strijd dit niet met het woord 'vieren'. Daar klinkt toch blijdschap in door?

Ja. maar dat is echt die blijdschap waarover we in Psalm 97. in de berijming van Datheen lezen: ..Blijdschap komt na veel smarten, alle oprechte harten".

Het is geen blijdschap die in de lucht hangt. Genade is immers geen wonder als je niet hebt leren zien hoe goddeloos je bent. hoe dwaas en zondig je bent. Daarom geloof ik dat de geestelijke vreugde niet bestaat zonder droefheid. Van der Groe zegl in één van zijn preken: ..De gelovige behoorde wel altijd te klagen. F.n". zegl hij. ..de gelovige behoorde wel altijd blijde te zijn". En dan bedoelt hij niet dat hij de ene keer klaagt en de andere keer blij is. maar dat ccn levend geloof alletwee kent. naast elkaar. Alleen in de hemel worden alle tranen afgewist.

Het pastorale werk rond het avondmaal

Als predikant lieeft u ook te maken met pastoraal werk rond het Heilig Avondmaal Hoe geeft a dat gestalte?

In het pastoraat ben je meestal bezig met mensen die voor je zitten en met hun persoonlijke vragen tot je komen. Zij komen om raad cn leiding vragen en ook wel om een verzegeling van hun

geloof. Dat laatste vind ik heel gevaarlijk. Dat is beslist geen goede zaak. Hen mens kan het gelool' niet verzegelen. de verzegeling moet van de Heere komen. Je mag als dominee dan wel aanwijzingen geven en wijzen op de strikken die de duivel legt. Als pastor ben je een leidsman: je moet de weg wijzen. Denk maar aan de funktie van Evangelist in 'De Christen reis' van Bunyan.

Hoe ziel u dil pas/orale werk nu wanneer we hel toespitsten op hel avondmaal?

Laat ik er eerst op wijzen dat we hel avondmaal niet moeten overschatten. Natuurlijk. het is van grote waarde in liet leven van Gods Kerk. Maar je komt wel eens mensen tegen, die zeggen: ..Als ik maar aan hel avondmaal kon. dan...." Dan zeg ik: „Maar mensen, het begint niet met het avondmaal. Het gaat er in de eerste plaats om hoe het is tussen God en uw ziel".

Wat betreft het pastoraat rond het Heilig Avondmaal kan ik zeggen: we houden een voorbereidi ngspreek. waa ri n de nodiging tot de gemeente komt. Daarnaast is het denk ik goed om in de week van voorbereiding gezelschap te houden. Wat dan heel nuttig kan zijn. maar wal jc nog maar weinig hoort, is dat mensen vertellen hoe het in hun leven gegaan is. hoe zij tot doorbraak kwamen cn hoe de Heere ze geleid heeft. Maar dan heb ik het niet meer over het pastoraat, maar over het ambt aller gelovigen, over dc laak die we als medegemeenteleden hebben, Kijk. de hele gemeente rondgaan in de week van voorbereiding, zoals vroeger werd gedaan, is praktisch niet meer mogelijk. Daar zijn bovendien nu de jaarlijkse huisbezoeken voor in de plaats gekomen. Daarop komt ook veelal het avondmaal ter sprake.

Is hel niel zo dal u in de week van voorbereiding meer bezoek krijgt in de pastorie?

Dat is verschillend. Er zijn wel eens mensen die leiding zoeken, maar ik probeer er toch altijd op te wijzen dat men bij de Here moet zijn voor de verzegeling van Zijn werk.

Vragen rond het avondmaal

Wat voor vragen en problemen rond hel avondmaal komt u zoal tegen?

Wat ik soms tegenkom is. wal ik net al noemde, dat het avondmaal overschat wordt. Dan heb je ook mensen waaraan je ziet en merkt dat ze oprecht de Heere zoeken. Die zich tijdens de avondmaalsbediening als het ware vast moeten houden aan de bank. maar die toch niet plaats durven te nemen aan de tafel. Zulke mensen die hongeren en dorsten, spreekt de Heere in Zijn Woord zalig. Bij de nodiging tot de Tafel des Heeren wijs ik daar dan ook op. Maar ik mag zulke mensen niet dc handen opleggen. De Heere moet tegen hen spreken, zodat ze later niet zullen zeggen: de dominee heeft het gezegd. Nee. de Héére heeft het gezegd!

Tenslotte ontmoet ik ook mensen die gewend zijn aan het avondmaal tc gaan cn die er slordig in worden en zich niet trouw voorbereiden. Ik heb wel eens gehoord van iemand die gewend was aan het avondmaal te gaan en er zondagssmorgens pas achter kwam dat het avondmaal bediend zou worden. Dat vond ik wel droevig. Ook kinderen des Heeren dienen zich steeds voor te bereiden.

Avondmaal en jongeren

Merkt u ook dat het leeft onder jongeren? avondmaal

Tja, ik behandel het avondmaal natuurlijk wel op de catechisatie. Maar als je kijkt naar dc jongeren van 13, 14 of 15 jaar. dan ben je wel eens bang dat er weinig onder ze leeft. Al moet ik wel zeggen dat een avondmaalsdienst over het algemeen in onze gemeenten een ernstige dienst is die beslag legt. Het is daarom belangrijk dat predikanten ook de jongeren erbij betrekken en ze erop wijzen waar het ware geluk nu ligt. Ook is het belangrijk dat cr in onze gezinnen over het avondmaal gesproken wordt.

Hoe is het onder de jongeren al belijdenis hebben gedaan? die

Ja.... kun je nu zeggen dat het onder hen leeft.... "t Is wel zo dat je onder ouderen soms meer ingezonkenheid en dorheid tegenkomt dan onder de jongeren.

Vanuit andere kerken wordt wel eens gezegd dat er in onze gemeenten zo weinig jongeren, die belijdenis des geloofs hebben afgelegd, aan het avondmaal gaan. Ervaart u dat ook zo?

Ja. dat merk ik ook. Het is een zeldzaamheid dat ik iemand kort na hel doen van openbare belijdenis aan het avondmaal zie komen. Het gebeurt wel eens. Natuurlijk verlang je ook dat de Heere in hun harten werkt. Maar ik wijs er ook altijd op dat het geen automatisme mag zijn. zo van: nu heb je je ja-woord gegeven, dus kom je vanzelfsprekend naar het avondmaal. Jc moet jezelf eerst onderzoeken of die zaken in je hart leven. Wanneer er geen ware Godsvreze is. zou ik die jongeren niet graag aan het avondmaal zien gaan.

Maar als er zo weinig jonge mensen aan het avondmaal gaan. betekent dat dan dat er ook weinig in de harten jongeren leeft?

Dat weet ik niet. Wij kennen de harten niet. Dat zul je op de huisbezoeken moeten merken. Ik ben altijd blij als ik bij catechisanten merk dat ze ernstig met die dingen bezig zijn, als ze ermee worstelen. Dan hoop ik dat ze tot een doorbraak komen. Maar als je zegt dat het wat dat betreft een donkere tijd is. dan ben ik het met je eens. Hoewel je ook van onze vaderen hoort en leest dat er in hun tijd niet zoveel waren die dc Heere vreesden.

„De kleintjes niet vertrappen"

U zei net dat u waarschuwt voor het automatisme: je hebt belijdenis gedaan, dus je gaat aan hel avondmaal. Maar kan er ook aan de andere kam niet het automatisme ontslaan: je hebt belijdenis gedaan en gaat niet aan het avondmaal?

Ik denk dat de Heilige Geest zo niet werkt. Als de Heilige Geest werkt, dan wordt dc ziel echt bekommerd en gaan die zaken echt leven. Maar het kan natuurlijk wel zo zijn, dat je zo erg tegen het avondmaal opziet, dat het voor jou zo ver weg is. dat je niet gaat. Daarvoor moeten we in de prediking oog hebben. We mogen niet alleen met grote woorden zeggen dat we moeten weten gerechtvaardigd te zijn om met vrucht avondmaal te kunnen vieren. Nee, zo is dat ook niet. We moeten de kleintjes niet vertrappen, maar nodigen. Het avondmaal is toch tot versterking en bevestiging van het geloof. Hel is niet alleen voor de verzekerde gelovigen.

Diep in de put

We willen nu een paar situaties schetsen die kunnen bestaan rond het Heilig Avondmaal Hoe zou u daarmee omgaan? Er is een gemeentelid die in de week van voorbereiding alles overhoop haalt: het ene na het andere boek over het avondmaal pakt hij. maar hij raakt er alleen maar door verward. Uiteindelijk zit hij aan hel einde van de week diep in de put. Het is voor hem maar de vraag of hei werk dat in hem begonnen is. Gods werk is.

Ik zei net al dat ik liever heb dal zo iemand naar dc Heere gaat. Als je het bij de Heere zoekt, dan krijg je ook antwoord op je vragen, onder de prediking, als je in je dagboek leest, bij een begrafenis of een bruiloft. Je krijgt antwoord op je vragen, dat geloof ik zeker. En als er dan zo iemand bij mij koml zoals jullie schetsen, dan zeg ik: „Ik kan niet in het hart kijken. Ik kan wel kenmerken noemen, maar die staan ook in het formulier. Lees dat maar en leg hel aan de Heere voor. Die kijkt in je hart". Kortom, ik spreek dan enkel uit het Woord van God of uit het formulier.

Een ander gemeentelid zit niet zo te tobben in de week van voorbereiding. Avondmaal vieren is een daad van gelovige gehoorzaamheid; je moet niet teveel bij je gevoel en eivaring stil slaan, maar je moei gehoorzaam de instellingen des Heeren onderhouden. Het is zelfs een groot kwaad als je daarin nalatig bent.

Het avondmaal is voor Gods kinderen inderdaad een daad van gelovige gehoorzaamheid. Maar als het een automatisme is, dan deugt het niet. De voorbereiding blijft nodig. En dat van gevoel en ervaring: wie zou er veehlen tegen gevoel en ervaring? Er is wel veel gevoel zonder geloof, maar er is geen geloof zonder gevoel. Je mag best vragen om verlevendiging van je geloof. Deze dingen zou ik tot die persoon willen zeggen.

Er is een gemeentelid dat niet kan ontkennen dat de Heere in haar leven gekomen is en dat zij God niet missen kan. Maar aan hei avondmaal gaan. o nee. Er staat toch dat je avondmaal moet vieren tot Zijn gedachte-

nis. dus moet je eerst de Heere Jezus kennen voordat je ten avondmaal mag gaan. ....niet ontkennen dat de Heere in mijn leven gekomen is. Ik zou vragen: ..Wat is dat dan? Heb je wat overtuiging? Ben je bang voor de dood? Of is er meer? " Ja er is droefheid. „Ja, maar wat voor droefheid? " Ik kan God niet meer missen. „Ja, maar waarom niet? Om in de hemel te komen? "

Er moet iets geleerd zijn van de drie stukken die bij de zelfbeproeving naar voren komen. En je moet inderdaad iets van Christus kennen. Anders kun je niet met vrucht avondmaal vieren. Maar we moeten wel weten dat Christus door het avondmaal licht kan geven op zijn werk. Het avondmaal is zichtbaar evangelie. Een begin van een geloof kan daar versterkt worden. Dus Christuskennis kan ook in de weg van avondma als viering gewerkt worden.

Wat is Christus-kennis?

Waarschijnlijk weet diegene niel precies wal Christus-kennis is?

De apostel Petrus spreekt over opwas in de genade en kennis van de Heere Jezus Christus. Dus er is verschil in de kennis van Christus. Er is bij de meesten een geleidelijke groei in de kennis van Christus. Zo kun je onderscheiden dc kennis van de mogelijkheid van zalig worden, de kennis van Christus' gewilligheid om mij zalig te maken cn de kennis van het zaligmakende werk van Christus in mij. Daarbij geldt ook nog dat de opwas vaak door de diepte gaat. waarin het donker is en men bang is alles te missen.

Laat ik het eens heel gewoon zeggen: als je leert dat het voor jou nog kan. dat jij nog zalig kunt worden, dan kun je op zo'n moment zeggen dat je enige kennis van Christus hebt. Maar er is nog veel meer le Ieren. Later kom je dan wel weer eens voor de vraag te staan: word ik dan wel echt zalig? Je komt dan weer in het gemis, waardoor je verlangen krijgt meer kennis te krijgen van Christus.

U zegt dat er verschil is in de kennis van Christus. Maar de Heere maakt toch geen onderscheid in de nodiging lol het Heilig Avondmaal?

Nee. Hij nodigt al de Zijnen, ook de kleintjes, dc zuigelingen. We moeten daarom niet nodigen met grote woorden.

Er zijn misschien jongeren die alsvolgt redeneren: „Ik heb nog geen belijdenis gedaan, dus mag ik niet aan het avondmaal. Nu. dan behoef ik me ook niet voor te bereiden ". Is dal zo?

Zodra jongeren ouder worden. 15. 16 jaar, en zichzelf kunnen onderzoeken, dan geldt de week van voorbereiding ook voor hen. Al kunnen ze niet aan het avondmaal. Iedereen moet zich onderzoeken. We zijn immers allemaal op weg naar de eeuwigheid. Ook jongeren kunnen sterven. Zij zullen dan bereid moeten zijn.

In sommige gevallen is het de gewoonte dat iemand die voor het eerst aan het avondmaal is geweest, huisbezoek Waarom is dat? krijgt.

Je verlangt er dan naar hier met de mensen over te spreken en tc luisteren naar het werk van de Heere. Dat is ook nuttig. Wij hebben niet de gewoonte nog diezelfde week erop af te stappen, maar wij zoeken wel binnen enkele weken een gesprek over wat voorgevallen is.

Van Calvijn is bekend dat hij na een avondmaalsviering juist de mensen bezocht die niet waren aangegaan.

Dal is praktisch niet meer mogelijk. Maar als iemand het avondmaal niet kan vieren, dan is er iets niet goed. Dat mogen we nooit goed praten. Niemand heeft het recht ongelovig te zijn en zonder God te leven. Ook jongeren niet.

Wim Polinder

Arjen van Trigt

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen