Regio-avond Tholen: Orgaantransplantatie en donorcodicil

Velen waren aanwezig op deze warme mei-avond cn luisterden eerst naar ds. A. J. Gunst. Naar aanleiding van Mattheüs 12:33-50 sprak hij over de meerdere Salomo. We leven in een tijd. waarin de ethische problemen vragen om toerusting vanuit Gods Woord. Wc zouden wel de wijsheid van Salomo moeten hebben om te weten welke beslissing wc moeten nemen. In Mattheüs 12 gaat het over de meerdere Salomo, de opperste Wijsheid. Mensen kunnen zich opofferen voor anderen, maar nooit kan dat vergeleken worden met de opofferende liefde van Christus ten opzichte van de Kerk. Hij kocht Zijn volk met Zijn eigen bloed. Iedere zondag wandelt Chrisuts in het midden van de gemeenten in het gewaad van Zijn Woord. Kent u Hem? Is uw hart verbroken cn uw geest verslagen? Daar kan dc Heere alles voor gebruiken, ook het werk op dc verenigingen. Daarom is het meditatieve element zo belangrijk, al wordt natuurlijk ook het andere werk gewaardeerd. Hem tc leren kennen is echter alles. Alles zinkt daarbij in 't niet. Christus zit ter rechterhand Gods. want Zijn Middel aars werk heeft Hij volbracht. Staande houdt Hij een nauw opzicht over Zijn volk. Hij behoedt hen cn zorgt voor hen in alle omstandigheden. Wat is dat volk gelukkig! En u? Vergeet u uzelf niet in alle drukte en bij alle problemen? Vraagt naar de Heere en Zijn sterkte! Wie in de eerste plaats bij de Heere te rade gaat. is nooit bedrogen uitgekomen!

Orgaandonatie

Na het zingen van Psalm 32 vers 4 neemt dr. Vergunst het woord. Het gaat vanavond over orgaan transplantatie. Orgaantransplantatie houdt in. dat organen overgeplant worden van een overleden persoon in een levend mens. Dat kunnen bijvoorbeeld nieren, hart. longen, lever, alvleesklier, botten of hoornvlies zijn. Er zijn heel veel mensen, die wachten op een orgaan. Dc wachtlijsten zijn lang en soms moet iemand wel 10 lui IS aar wachten eer cr ccn orgaan is. geschikt om ingeplant te worden' Door middel van dc nieuwe wet v\; l men piobcicn om die w.iclulijsicn ic bckorien door hel toekennen van organen le vciiuimcii Dc ovcihcul \oeii daarom een wervingscampagne en wil het publick hierin bewustmaken.

Er is nog een alternatief om aan organen te komen. Men kan daartoe weefsels van gekweekte embryo's gebruiken. Wij moeten dat principieel afwijzen, omdat het leven, door God geschonken, niet afgebroken noch gekweekt mag worden.

Hersendood

De organen die nodig zijn. zijn afkomstig van ccn overleden persoon, cn dat brengt ons bij een van de problemen van orgaantransplantatie. Het gaat hierom vragen die samenhangen met leven en dood. Wat is 'dood' eigenlijk? Wanneer wordt iemand als overleden beschouwd? Vroeger was het antwoord niel zo moeilijk Ie geven. Immers de ademhaling stopte, de hartslag was niet meer waarneembaar en de doodskleur verscheen. Er is echter een nieuw begrip ontstaan, namelijk 'hersendood'. Ademhaling en hartslag worden kunstmatig aan de gang gehouden, maar er is geen bewustzijn meer. De persoon is in ccn onomkeerbaar coma. De hersenen l'unktioneren niet meer cn als aan een aantal criteria wordt voldaan, beschouwt men de patiënt - hoewel hij levend lijkt - als overleden. Wie emotioneel hierbij betrokken is. kan niet begrijpen dat de dood - soms al dagen eerder - is ingetreden. Men ziel een lichaam zonder geest, waarvan de organen nog leven. Maar: een lichaam zonder geest is dood.

Dr. Vergunst citeerde een relaas van een moeder, die haar kind Ingrid - weliswaar aan allerlei apparaten - roze en warm had achtergelaten. Zij en haar man hadden toestemming gegeven tot orgaantransplantatie. maar realiseerden zich niel hoe dat emotioneel zou ingrijpen. Na de ingreep ziet moeder haar kind weer terug in het mortuarium: koud. bleek. stil. dood... Haar schrijnende klacht is: ..Ik heb mijn kind alleen gelaten: ik heb ze niet in de laatste momenten in mijn armen kunnen houden en ik heb geen afscheid kunnen nemen! Dat twee mensen door haar nieren nu verder kunnen leven, schenkt mij geen troost".

Donorcodicil

Als we nadenken over orgaandonatie, komen we ook bij het donorcodicil. Deze wilsbeschikking staal heden volop in dc belangstelling. Het donorcodicil heeft lot nog toe geen juridische kracht. Dc familie heeft dc bevoegdheid om dc transplantatie af te wijzen. In andere landen kent men het 'geen-bezwaar-systeem'. Men moet daar een codicil invullen, als men geen transplantatie wil cn dat is het principe van: 'Wie zwijgt stemt toe". Het Nederlandse kabinet wil dit niet. Wel kan men als het doorgaat een kaart in de brievenbus verwachten, waarmee men moet

aangeven of men ten opzichte van orgaantransplantatie wel of geen bezwaar heeft. Heeft men geen bezwaar, dan zal ook ingevuld worden. hoeveel organen men af wil staan. Cr mag geen roofbouw gepleegd worden en een begrafenis moet mogelijk zijn. Ook de vraag wélke organen afgestaan worden is belangrijk. Zo kan men de organen die verbonden zijn mei de persoonlijkheid (hersenweefsel, voortplantingsorganen) uitsluiten van transplantatie. Men kan eveneens aangeven aan welke kriieria moet worden voldaan om het overlijden vast le stellen. De ingevulde kaart wordt in een centraal archief bewaard en men kan - indien nodig - later nagaan hoe de overledene dacht over orgaandonatie. Vult men de kaart niet in. dan wordt de beslissingsbevoegdheid aan de nabestaanden gegeven. Hier is géén keuze, dus toch een keuze. Wij staan nu dus allen voor de vraag hoe de kaart ingevuld moet worden. Daar zijn wij allen zélf verantwoordelijk voor. Waarom willen we eigenlijk over deze problematiek niet nadenken? Omdat we niet met ons levenseinde gekonfronteerd willen worden!

Mag orgaandonatie ?

En dan nu de vraag, waar we graag een antwoord op willen hebben. Mag orgaantransplantatie? Moet het? In de Bijbel kunnen we geen rechtstreeks antwoord vinden. Wel kunnen we parallellen trekken en trachten de zin des Heeren te verstaan, hoewel ons verstand verduisterd is.

Enkele gedachten zijn:

1. Het leven is een kontinue ontwikkelingsproces en is van konceptie tot overlijden beschermwaardig: 'Gij zult niet doden'. Wij moeten bijzonder ervoor waken dat ten behoeve van de noodzakelijke organen geen grenzen verlegd worden. We denken dan aan euthanasie!

2. Hoe is onze visie op de dood? Na de zondeval is de dood als straf op de zonde verbonden met het leven. De mens zal tot stof wederkeren. Maar voor Gods volk is de dood ook de doorgang tot het eeuwige leven. Het sterven mag niet onnodig gerekt worden.

3. Er is een gebod tot naastenliefde. In dat opzicht zou men verplicht moeten zijn om organen af te staan aan de ander. Dit gebod mag echter niet absoluut gemaakt worden. Er zijn immers nog meer geboden.

4. Wij zijn rentmeester over ons lichaam. Ons lichaam en onze ziel vormen een eenheid (Gen. 2: 'een levende ziel"). Beiden moeten dienen tot verheerlijking Gods. En mogen we dan willekeurig omgaan met het dode lichaam? Mag het dode lichaam verminkt worden? Ook daarvoor moeten we verantwoording afleggen.

5. Hebben we bij orgaandonatie wel voldoende zorg. piëteit voor de overledene? In de Bijbel zien we in bijvoorbeeld de begrafenis van Jozef en de Heere Jezus grote eerbied voor de dood. Dat weerspiegelt eerbied voor God. Het begraven is gesteld in het teken van de toekomst: het lichaam wordt in oneer gezaaid en zal in heerlijkheid opgewekt worden.

Is het dan geoorloofd om organen af te staan? Wij krijgen geen rechtstreeks antwoord.

Tegenstanders wijzen op de volgende punten:

1. In 1 Kor. 15:38 staat: .Maar God geeft het een lichaam, gelijk Hij wil en aan een iegelijk zaad zijn eigen lichaam".

2. Het emotionele aspekt speelt een grote rol: men wil niet dat in het dode lichaam gesneden wordt.

3. De gebruikelijke propaganda staat hen tegen, ja staat vaak haaks op de bijbelse opvattingen. Zo zegt men. dat door middel van het invullen van de donorcodicil de waarde-loze dood toch nog zin krijgt en dat het tot troost is van de nabestaanden als men zijn lichaam geeft aan anderen. Zo'n kreet is bijvoorbeeld: ..Neem uw organen alstublieft niet mee naar de hemel. De hemel weet hoe uw organen op aarde nodig zijn!"

4. Ethische bezwaren zijn er ook. Een moeilijk te verteren probleem is de hersendood. Wanneer treedt deze dood in? Wat zijn de kriteria? En hoe lang wordt men na de hersendood 'in leven' gehouden?

5. De onverbrekelijke eenheid tussen ziel en lichaam, het beelddrager Gods zijn maakt, dat men niet zomaar baas is over het eigen lichaam. Na de dood wordt het lichaam geschonden door cr organen uit te halen en men houdt een uitgehold lichaam over. Christus gaf Zijn gehele lichaam over voor Zijn gemeente. Tegenstanders vergeten echter dat cok na een operatie het lichaam 'geschonden' is!

6. Het moderne materialistische levensgevoel komt bij orgaantransplantatie sterk naar voren. Het lichaam is een machine, waarbij wat onderdelen vervangen worden. De mens wil als God zijn en de dood proberen te beheersen.

7. We lezen in 1 Kor. 6:19 dat het lichaam een tempel is van de Heilige Geest. Wij zijn niet van onszelf. In samenhang met ons rentmeesterschap bepaalt dat ons handelen, ook met het (dode) lichaam. Op grond daarvan kan men niet overgaan tot orgaandonatie.

De voorstanders:

1. Voorstanders beroepen zich op dezelfde tekst en zeggen dan: „Het lichaam is alleen tempel van de Heilige Geest vóór het sterven. Daarna vergaat het lichaam: het verteert. De eenheid van ziel en lichaam is tijdelijk onderbroken. Het afstaan van organen is nu niet anders dan christelijk dienstbetoon.

2. De Fleere Jezus gaf Zijn lichaam voor Zijn gemeente. Dus mogen wij ook ons lichaam aan onze naaste geven. Dit is echter geen passende vergelijking. Christus' borgtochtelijk lijden kan niet als voorbeeld dienen voor ons handelen.

3. In de Bijbel lezen we over begrafenissen, waarbij niet het gehele lichaam begraven

werd. Jakob en Jozef werden gemummificeerd. waarbij de organen uit het lichaam verwijderd werden.

4. In gehoorzaamheid aan de tweede tafel van de wet, om onze naaste lief te hebben als onszelf, kunnen we voor orgaantransplantatie zijn.

5. We mogen gebruik maken van medisch ingrijpen om onze gezondheid te bewerkstelligen. Hiskia gebruikte daartoe een klomp vijgen.

Verschillende opvattingen staan zo tegenover elkaar. De verantwoordelijkheid ligl bij ieder individueel mens en niet bij een predikant, een dokter. ..U zult zélf een eerlijk antwoord moeten vinden!", aldus dr. Vergunst. Nu zullen er mensen zijn. die tegen orgaantransplantatie zijn.

Zijn ze er dan ook op tegen om een orgaan te ontvangen? De ervaring leert, dat als de nood aan de man komt. de meningen zich vaak wijzigen. Het moet een zaak van gebed voor zowel de donor als de ontvanger zijn. en zij zullen bewust moeten handelen in afhankelijkheid van God en in biddend opzien: ..Heere. leer mij de weg Uwer inzetting opdat ik die ten einde toe beware".

Dat wij tenslotte - gekonfronteerd met de dood - ons indringend zouden bezig houden met het einde van óns leven. Kunnen wij zeggen: ..Hetzij dat wij leven, hetzij dat wij sterven, wij zijn des Heeren"? Voor Gods volk is het leven Christus en het sterven gewin!

Na dit indringend onderwerp zingen we Psalm 25:2. 4 en 5. terwijl er gekollekteerd wordt voor de Vakantieweken voor gehandicapten. De kollekte brengt het mooie bedrag op van ƒ 1.702.50. Na de pauze leest mevrouw L. Aarnoudse-den Braber een gedicht voor van Jacob Groenewegen uit de Lofzangen Isracls: Buiten Jezus is geen leven'. Is dat ook uw taal?

Vragenbeantwoording

Dr. Vergunst krijgt nu de moeilijke taak om een stapel vragen te beantwoorden. Enkele antwoorden zijn:

1. Het transplanteren van bepaalde organen is aan leeftijd gebonden. Ook de wijze van sterven bepaalt of men organen kan gebruiken. Bij thuis overleden personen zijn de organen reeds afgestorven. Het gaat dus eigenlijk altijd over mensen die in het ziekenhuis sterven en als hersendode in leven worden gehouden: mensen met een hersenbloeding. verkeersslachtoffers en dergelijke.

2. Als men organen afstaat, kan men niet bepalen bij wie deze ingeplant zullen worden. Men kan dus niet voorkomen, dat een orgaan gebruikt wordt voor bijvoorbeeld een man als Hoessein. Dat is ook niet christelijk, want wij leren, dat wij ook onze vijanden moeten liefhebben. Evenmin is het medisch mogelijk om beperkingen te stellen aan het gebruik. Het orgaan moet voldoen aan weefselken merken en zo kan het gebeuren dat organen over zeer grote afstanden worden vervoerd om bij een passende ontvanger terecht te komen.

3. Het gebruik van orgaantransplantatie kan gezien worden in het licht van de voorzienigheid Gods. evengoed als het gebruiken van medicijnen. Er zijn in de medische wereld vele problemen en vele mogelijkheden, die niet allen opgelost zullen worden. Wij moeten leren accepteren, dat wij in de gebrokenheid van de samenleving beslissingen nemen, en achteraf vragen: is het wel goed geweest? Er blijft twijfel en onzekerheid bestaan.

4. Hoe zal het zijn bij de wederkomst als de doden opgewekt zullen worden? Hoe zit dat met de afgestane organen? Ons verstand duizelt als wc daaraan denken. Hoe is dat met verteerde lichamen? Wij behoeven ons daar niet in te verdiepen. Dat zijn verborgen dingen: een wonder, dat we moeten geloven.

Na het dankwoord van ds. Gunst, waarin hij allen, maar in het bijzonder dr. Vergunst. Gods zegen toewenst, zingen we Psalm 122:3 en menigeen keert met méér vragen huiswaarts.

Van dit referaat is een kassettcbandje beschikbaar. Het is alleen aan te vragen bij mevrouw L. Aarnoudse-den Braber. Jan van Beaumontstraat 5. 4691 JB Tholen. Haar gironummer is:1629707 en het bandje kost met portokosten: 12.50.

Zwijndrecht

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen