‘Voor Christus waag ik alles!’

28 oktober 1869. De jonge journalist Stanley staat voor de hoofdredakteur van zijn krant. De opdracht is duidelijk: „Vind dokter Livingstond". Leeft de zendeling en ontdekkingsreiziger nog? Sinds hij in 1865 voor de derde keer naar Afrika is vertrokken, heeft men niets meer van hem gehoord. „Vind Livingstone!"

28 oktober 1871. Livingstone zit ziek in zijn verblijf in Ujiji. Geruchten doen de ronde van een naderende karavaan. Plotseling komt zijn bediende binnenrennen en schreeuwt: „Meester, er komt een Engelsman.'" Livingstone strompelt naar buiten. Daar ziet hij een karavaan, voorop een inboorling met de Stars en Stripes en daarachter.... een blanke. De eerste, die hij sinds vijfjaar heeft gezien. De mensen eromheen vormen een haag. l)e spanning i.s voelbaar als de twee op elkaar toelopen.

„Doctor Livingstone. 1 presume? " Dan breekt de spanning. Ze grijpen eikaars handen. Tranen staan in I.ivingstones ogen. „IJ hebt mij nieuw leven gegeven", zegt hij ontroerd. F.n Stanley, die na twee jaar speurwerk eindelijk de zendeling heeft gevonden, antwoordt: „Ik dank God. dokter, dat het mij is toegestaan u te zien."

Dit is wel de meest bekend geworden gebeurtenis uit het leven van dokter David Livingstone. Wie was deze man? Wat was zijn werk. wat was zijn cl rij I vee r, z ij n betekenis? Het is onmogelijk in één artikel het leven van Livitmslone tc beschrijven. hoewel hel boeiend genoeg zou zijn.

Livingstones jeugd

Op 19 maart 1813 werd David Livingstone geboren in het Schotse plaatsje Blantyre. Zijn vader was vertegenwoordiger in thee. Dat bracht weinig geld op. De omstandigheden waaronder David opgroeide waren zeer armoedig. Het gezin van zeven personen woonde in een woonkazerne van de katoenspinnerijen: daar leefden ze in een woonkeuken van drie bij vijf meter.

Toen David tien jaar was. moest hij gaan werken op de katoenspinnerij. Van 's morgens zes tot 's avonds acht deed hij zijn werk als "slukker": hij moest de kapotte katoendraadjes weer vastknopen op tic steeds doo rd raaie nde sp i n mach i ne. David wilde dolgraag leren. Hij had een enorm doorzettingsvermogen en ging 's avonds van acht tot tien uur naar de latijnse school. Zijn vader had hem eerder het lezen en schrijven al geleerd. Thuisgekomen studeerde hij tot middernacht en "s morgens om zes uur was hij weer present bij dc spinmachine. Deze grote vastberadenheid waarmee hij zich alles ontzegde om te kunnen leren, heeft zijn karakter mede gevormd en is van grote invloed geweest in zijn latere leven. Hij was hard voor zichzelf, maar zou later ook moeilijk zwakheid van anderen accepteren. Op zijn negentiende werd hij bevorderd lot spinner. Het was ook in deze tijd dat hij belijdenis deed van zijn geloof en hij mocht dal doen met zijn gehele hart.

Studie

Hoewel hij als spinner meer verdiende, wilde hij toch graag de fabriek verlaten en medicijnen gaan studeren. Het kostte David anderhalf jaar om het kollegegeld bij elkaar te sparen voor de medicijnenstudie en in de vakanties moest hij op de spinnerij werken om de studie het volgende jaar te kunnen betalen.

Vanaf 1836 lol 1840 studeerde Livingstone zowel medicijnen als theologie. In 1840 ontmoette hij de bekende zendeling van Zuid-Afrika. Robert Moffat. Deze vertelde over "de rook van duizend dorpen, waar nog nooit een zendeling was geweest'. Dit wekte bij hem het verlangen daar het Evangelie te gaan verkondigen. Het is altijd zijn opzet gebleven 'het Evangelie te verkondigen, niet waar Christus genoemd was. opdat ik niet op eens anders fundament zou bouwen' (Rom. 15:20).

Op 8 december 1840 ging hij aan boord van het zeilschip 'Gcorge' om naar de Kaap te varen. Van de kapitein leerde hij. hoe hij door middel van sterren zijn plaats kon bepalen. Dit is hem later van veel nut geweest. Op 15 maart 1841 ging het schip voor anker en Livingstone trok naar Kaapstad. Zijn grote werk begon.

Zijn doel

Het doel dat hij zich gesteld had was tweeledig. Allereerst wilde hij het Evangelie verbreiden. Hij wilde Afrika openleggen, opdat anderen hem zouden volgen. Zijn tweede doel was het aan de kaak stellen van de gruwelijke slavenhandel die nog steeds in Afrika plaats vond.

Evangelie-verkondiging

Om het eerste doel tc bereiken, de verbreiding van het Evangelie en het scheppen van mogelijkheden hiertoe voor anderen, reisde hij rusteloos vele kilometers. Op deze reizen heeft hij veel onberingen geleden. Eens werd hij bijna gedood door een leeuw. De malaria was een geduchte vijand. Hij schreef er zelf over in zijn dagboek, dat hij nauwkeurig bijhield: ..Het is een groot waagstuk. De koorts kan ons allen doden. Ik denk met smart aan dc kinderen. Maar wie zal gaan als ik het niet doe? Niemand! Voor Christus waag ik alles!"

Hij ging door. Niet vrij van eigengereidheid. Niet vrij van eerzucht. Hij was de eerste, die Afrika doorkruiste van oost naar west. Hij was de eerste blanke, die bij de Victoria-watervallen stond, de grootste ter wereld. Alle gebieden waar hij kwam. bracht hij in kaart.

Slavenhandel

Vele malen werd hij gekonfronteerd met de slavenhandel. Op ccn keer was hij getuige van een verschrikkelijke gebeurtenis in Nyangwe. Hij liep daar op de markt tussen de ongeveer 3000 kopers en verkopers. Er brak ruzie uit tussen drie gewapende Arabieren en een inboorling over dc prijs van een kip. Plotseling hoorde Livingstone schoten. Krijsende mensen vluchtten langs hem heen. In de chaos opende een andere groep Arabieren nu hel vuur op de vluchtende mensen. Er waren nauwelijks overlevenden. Die avond schreef Livingstone wanhopig: ..Niemand zal ooit precies de verliezen weten van deze heldere, hete zomermorgen, ik had het gevoel dat ik in dc hel was." Moedeloos, totaal berooid, ziek en vermagerd door tic aanhoudende koortsen en de honger kwam Livingstone in Ujiji. Daar bleek niet - zoals was afgesproken - ccn nieuwe voorraad te zijn aangekomen. Hij dacht, dat zijn einde nabi j was.

Stanley

Het was in deze dagen, dat zijn trouwe bediende Susi naar hem toe kwam rennen en riep: ..Meester, er komt een Engelsman!" Het was Stanley, de jonge journalist, die in opdracht van zijn krant op zoek gegaan was naar dokter Livingstone. van wie in jaren al niets meer gehoord was en van wie men aannam, dat hij omgekomen was. Ongeveer vijf maanden bleef Stanley bij

Livingstone. Het werd de journalist tot zegen. Livingslone was zendeling, hij werd het ook voor hem! Hoe Stanley er ook op aandrong, hij zou niet met hem mee teruggaan naar Engeland. Stanley vertrok. Maar de gevolgen van zijn ontmoeting met Livingstone waren enorm. De kranten stonden er vol van. Het bekend worden van de massamoord in Nyangwe leidde tot grotere weerstand tegen de slavenhandel. Livingstone werd bewonderd als zendeling en ontdekkingsreiziger.

En Livingstone zelf? Hij heeft van al die hulde nooit iets geweten. Vijf dagen na het vertrek van Stanley schreef hij in zijn dagboek: ..19 maart 1872. verjaardag. Mijn Jezus, mijn Koning, mijn Leven, mijn Alles! Weer wijd ik mij geheel en al aan II. Neem mij aan en geef mij. o genadige Vader, dal ik nog dil jaar mijn taak mag eindigen. In Jezus' naam. vraag ik IJ dit. Amen. zo zij het. David Livingstone."

De loop beëindigd

Nog eenmaal ging hij op reis. op zoek naar de bronnen van de Nijl. Wadend door rivieren, gefolterd door bloedzuigers en rode mieren trokken ze verder. Inwendige bloedingen verzwakten hem. Hij leed ontzettend, maar schreef in zijn dagboek: ..Geen aardse reden zal mij mijn werk in wanhoop doen opgeven. Ik schep moed in de Heere mijn God en ga voorwaarts." En op 10 april 1873 schreef hij: ..Ik ben bleek, bloedeloos en zwak door hevige bloedingen. O. wal verlang ik ernaar, dat de Almachtige mij zal toestaan mijn werk te beëindigen." En zo werd het 30 april 1873. Ziek lag Livingstone op bed. ..Geel'mij wal kokend walcr Susi. en het medicijnkastje", zei hij met zwakke stem. En toen Susi het hem gegeven had. mompelde hij: ..Goed. je kunt nu wel gaan."

Om vier uur 's nachts werd Susi geroepen door dc jongen, die bij Livingstone moest waken, maar die in slaap was gevallen. Susi vond zijn meester geknield. Uit eerbied bleef hij wachten, maar toen er geen beweging kwam. raakte hij de wang van zijn meester aan. Diewas koud. David Livingstone was met zijn laatste krachten uit zijn bed geklommen en was biddende gestorven....

De laatste eer

Susi cn zijn metgezel Chuma hebben ervoor gezorgd, dat Livingstone in Engeland begraven kon worden. De negerstammen zouden hen niel doorlaten, als ze een lijk zouden vervoeren. Maar het gebalsemde lichaam werd zorgvuldig in een groot stuk zeildoek genaaid, zodat het een groot pak leek. Na een gevaarlijke tocht van 2500 km bereikten ze de kust! Daar werd het lichaam door een kruiser naar Engeland meegenomen. Onder grote belangstelling en eerbewijzen is het bijgezet in dc West minster Abbey. Op de grafsteen staat onder meer: „In 30 jaar offerde hij zijn leven in onvermoeide inspanningen om de inboorlingen het Evangelie le verkondigen. niet ontdekte geheimen te doorvorsen en de verwoestende slavenhandel in Afrika uit le roeien." David Livingstone was een man mei veel gebreken. Maar God heeft hem willen gebruiken. Hij heeft Afrika opengelegd. Veel zendelingen zijn hem gevolgd. Het kruis van Christus is geplant, opdal ook in Afrika zondaren behoud zouden vinden in het offer van Gods Zoon.

H. I. Ambacht

P. H. Herweijer

Speciaal voor tieners is weer een nieuwe pocket verschenen met 18 korte bijdragen over allerlei onderwerpen.

Inhoud

1. Ze moeten me niet... - Jenny Wessels

2. Moei ik dan altijd dc minste zijn? - ds. M. Golverdingcn

3. Ik durf er niet voor uit te komen - C. de Looze-Eikclboom

4. Als je uitgedaagd wordl - A. Kareis

5. We hebben geen tv! - ds. C. J. Meeuse

6. Spelen met vuur - J. J. dc Jong

7. Jongens zus... meisjes zo - M. R. de Braai-Prins

8. Jij en je baantje - E. van Heil

9. Eet je om te leven of leef je om te eten? - Heieen van Kranenburg

10. Wat beteken jij voor jouw gemeente? - Z. Crum-Nicuwland

11. De vereniging.... ook voor jou - J. Leune

12. Waarom naar catechisatie? - Iz. den Dekker

13. Bijbellezen, wat heb ik er aan? - j. K. van Klaveren

14. "t Gaat zo anders.... - M. Sollie 15. Soms denk ik: bestaat God wel echt? - J. H. Mauritz

16. Des Heeren vrees is rein - ds. A. Bac

17. Waarom juist als je jong bent? - C. de Looze-Eikelboom

18. Ik ben bang.... - 1'. H. Herweijer

Het boek telt 76 pagina's en kost ƒ 11, 50. Je kunt het bestellen bij het Bondscentrum. Als je nog naar de beurs 'Wegwijs' gaat. kun je het daar afhalen voor ƒ 9, 50 (stand 4032).

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen