Hé, daar hebben we de uitkeringstrekker...!

Hoe zijn jullie geraakt? in dc wao

Hanneke: ..Ik heb eerst een jaar in de ziektewet gelopen. Daarna ben ik in de wao terecht gekomen. Officieel moet je eerst gekeurd worden, maar dat is bij mij pas ruim ccn half jaar nadat ik in de wao zat, gebeurd”.

Marlin: „Ik had lichamelijk zwaar werk. Ik ben toen naar ccn bedrijfsarts geweest en die zei dat ik niet meer geschikt was voor het huidige werk. Dit ging een jaar wat op en neer. Op een gegeven moment kreeg ik een brief thuis dat ik voor 80 tot 100 procent was afgekeurd. Er had niet eens een keuring plaatsgevonden! Met de baas werd afgesproken dat ik licht werk zou doen. Daar kwam uiteindelijk niks van terecht. Ik ben toen toch gewoon weer aan het werk gegaan. Ik was ten diepste bang dat ik in de wao zou komen. We hadden een klein gezinnetje en dan valt het niet mee om met 70 procent van jc salaris rond te komen. Toen kwam cr zo'n ambtenaar bij ons op de stoep met een brief. Of ik die even wilde ondertekenen. Uit die brief bleek dat ik al bijna een half jaar was afgekeurd, zonder dat cr eerst een officiële keuring was geweest. Maar wat ik ook probeerde, het werken ging niet meer zodat ik uiteindelijk toch in de wao beland ben”.

Hoe hebben jullie dat ervaren? Hanneke: „Ik vond dat heel vervelend. Wat dat betreft herken ik wel wat Martin vertelt, dat je eigenlijk weer aan het werk wil terwijl jc het absoluut niet meer kunt. Ik vond het erg om tegen mensen te zeggen dat ik in de wao zat. Naar mijn gevoel toen draag jc je hele leven ccn stempel met je mee. Later ben ik er toch wel wat anders over gaan denken”.

Martin: „Ik voelde me soms wel schuldig. Je was ergens op bezoek en dan werd er gezegd: „Al die wao-ers. die moeien zc maar in het bos aan het werk zetlen. dan doen ze tenminste ook nog eens wat voor hun uitkering". Dan voel je jc wel aangesproken. Ik voelde me op visites ook vaak buitengesloten wanneer de anderen over hun werk vertelden. Ik kon dat niet meer”.

Hoe ziet her toekomstperspektief er nu voor jullie uit? Martin: „Ik heb kontakt gehad met ccn arbeiderscentrum. Daar ben ik nu bezig met een omscholingscursus zodat ik straks werk kan doen dat lichamelijk minder zwaar is. Ik hoop van ganser harte dat ik in de toekomst weer voor de volle honderd procent aan de slag kan gaan”.

Hanneke: „Ik ben na verloop van tijd weer aan het werk gegaan, op basis van arbeidstherapie. Dat betekent dat je overgepland bent op het rooster op je werk. Wanneer je dan moe bent of het even niet meer ziet zitten, kun en mag je zo vertrekken zonder dat jouw vertrek konsekwenties hecl'l voor dc werkdruk van je kollega's. De bedoeling is dat ik na verloop van tijd 50 procent op basis

van arbeidstherapie cn 50 procent op 'normale' basis ga werken: wanneer ik dan 's morgens niet kan wei ken. moet ik mij ziek melden. Lukt het 's middags niet. dan kan ik gewoon weer vertrekken omdat ik dan overgcpland sta. De bedoeling is dat de hoeveelheid werktijd op basis van arbeidstherapie steeds verder afgebouwd wordt”.

Hoe reageren je kollega 's daar op?

Hanneke: „Het went op den duur wel, maar toch voel je dat ze tegen jc aankijken met het idee van „Dat is ccn waoer". Of dat zc tegen je zeggen: „Joh. ga jij maar lekker de hele middag buiten zitten, hoor”.

Kabinetsplannen

Het huidige kabinet heeft ingrijpende maatregelen aangekondigd om het groeiende aantal wao-ers tegen te gaan. Wanneer het kabinet dat niet zou doen, zou Nederland over een aantal jaren ccn miljoen wao-ers tellen (!). Door de vrij gemakkelijke toegang tot dc wao in vergelijking met andere landen is er op vrij grote schaal een oneigenlijk gebruik gemaakt van de wao. Om het groeiende aantal wao-ers en het oneigenlijk gebruik van dc wao in te dammen, heeft het kabinet onder andere de volgende twee maatregelen aangekondigd:

1. Iemand die in de wao terechl komt is niet meer tot zijn 65ste verzekerd van ccn wao-uitkering (70 procent van het laatstverdiende loon). Dc duur van de wao-uitkering wordt afhankelijk van het arbeidsverleden (minimaal 1 jaar tot maximaal 6 jaar). Daarna valt de wao-er terug op een uitkering op minimumniveau.

2. Een niet helemaal afgekeurde wao-er moet in dc toekomst ook werk aksepteren waar hij of zij niet voor is opgeleid.

Zowel Hanneke als Martin kunnen zich in grote lijnen vinden in dc plannen van het kabinet. Martin: ..Mijn eerste reaktie is dat ik blij ben dat ze er iets aan doen. Als ik kijk bij mij op school, daar zit een aantal jongens bij die werkloos zijn en daarom verplicht zijn een omscholingskursus tc volgen. Maar je merkt heel duidelijk dat zc dat eigenlijk niet willen. Soms zie je ze drie weken, dan blijven ze weer een aantal maanden weg. Dus ik vind het wel goed dat er iets aan gedaan wordt. Aan

de andere kant denk ik wel dat de goeden - degenen die echt op goede gronden in de wao zijn geraakt - moeten lijden onder de kwaden". Hanneke: „Ik vind dat het kabinet gelijk heeft. Er zijn veel mensen die op een gemakkelijke manier door dc werkgever gedumpt worden in de wao. En het sociaal stelsel in Nederland is luxe in vergelijking met andere landen. Daar wordt soms wat op een al te gemakkelijke manier gebruik van gemaakt.

Kijk maar eens naar het ziekteverzuim. Toen de werkgever en dc werknemer zelf een dag voor hun rekening moesten nemen, daalde het ziekteverzuim ineens drastisch. Dat zegt toch wel iets. Al ben ik het wel met Martin eens dat een deel dc dupe van deze harde maatregelen wordt. Want als je een gezinnetje hebt en je moet rondkomen van een minimumuitkering, dan heb je het volgens mij niet breed”.

SGP-standpunt

In de Tweede Kamer is al uitvoerig gesproken over de kabinetsplannen. Ook door de woordvoerder van de SGP-fraktie, ir. B. J. van der Vlies. Hij vertelt hoe er vanuit de SGP aangekeken wordt tegen de wao-problematick en de harde maatregelen die het kabinet heeft aangekondigd: „Als SGP-fraktie hebben we tijdens de debatten naar voren gebracht dat de kosten van de wao enorm gestegen zijn en onbetaalbaar dreigen te worden. Er móet ingegrepen worden. We hebben daar twee mogelijkheden voor.

Aan de ene kant heb je de zogenaamde volumebeperkende maatregelen. Door maatregelen te treffen als herkeuring, het zoeken van passende arbeid, het strenger toezien op dc instroom in de wao, het bevorderen van de uitstroom van de wao en werkgevers stimuleren sterker toe te zien op de arbeidsomstandigheden. kun je dc omvang van de wao beperken.

Aan de andere kant heb je de zogenaamde prijsmaatregelen. Daarbij gaat het dus om de duur en de hoogte van dc wao-uitkering. Daar is wetgeving voor nodig. En om een wet te maken heb je tijd nodig, in dit geval zeker zo'n anderhalf tot twee jaar. Wij hebben in de Tweede Kamer gezegd: „Laten we die wetgeving voorbereiden zonder ons vast te leggen wanneer deze in moet gaan. In de tussenliggende tijd kunnen we ons dan bezig houden met volumebeperkende maatregelen”.

Beide jongeren geven aan dat ze hei goed vinden dar er iels aan de wao-problematiek wordt gedaan. Maar ze vinden het jammer dat de goeden onder de kwaden lijden. Is dat ook zo?

„Inderdaad. Er zijn mensen die in het kader van de wetgeving - waarop dc SGP fraktie overigens een geheel eigen visie heeft, maar dat terzijde - volkomen terecht een uitkering ontvangen. Maar deze goeden zullen mee lijden onder de kwaden. degenen die een oneigenlijk gebruik maken van de wao”.

Kan dat niet op de een of andere manier voorkomen worden?

„Als van een wet op een zo grote schaal oneigenlijk gebruik wordt gemaakt - en dan praten we over miljarden guldens - is dat vanuit ons beginsel ethisch en moreel niet verantwoord. Dus er moet iels aan gedaan worden. Je kunt wel bepaalde gevallen van elkaar scheiden. Bij iemand die een lichamelijk letsel heeft als gevolg van een ziekte of een ongeval, is dat duidelijk. Maar het ligt bijvoorbeeld veel minder duidelijk bij iemand met psychische klachten cn daardoor in dc wao is gekomen. Na een paar jaar kan hij hersteld zijn. maar blijft hij in de wao zitten. Je kunt het nooit echt waterdicht maken.

Wordt bij psychische problemen de teruggang naar de arbeidsmarkt ook niet bemoeilijkt door iemands verleden?

„Dat zal ook van invloed zijn. Maar dan kan iemand bijvoorbeeld voor een deel arbeidsgeschikt worden verklaard. Daar is een aktieve bemiddeling voor nodig en dat komt in het algemeen nog veel te weinig van de grond.

Er zijn op dit moment experimenten gaande wat dat betreft en de eerste resultaten zijn niet ontmoedigend”.

U sprak zojuist over de geheel eigen visie die de SGP heeft op de wetgeving rond het sociale verzekeringstelsel. Kunt u dat nader toelichten?

„De SGP heeft altijd bedenkingen gehad tegen de verzekeringsgedachte, waarbij de kern van de bedenkingen is dat de mens zich tegen bepaalde risico's indekt en zich niet onderwerpt aan Gods voorzienige leiding in z'n leven. De SGP is daarom altijd teg.cn overheidsmaatregelen geweest die deze zaken verplicht stelden voor iedereen. De eerste verantwoordelijkheid voor hel opvangen van de gevolgen van ziekte, arbeidsongeschiktheid en invaliditcil ligt bij de mensen zelf: de gezinnen, dc families en uiteraard ook de kerken (diakonieën). En als dat dan ontoereikend is. is er een aanvullende taak voor de overheid.”

De Reformatorisch Maatschappelijke Unie (RMU) wil in het algemeen vanuit de Bijbel bezig zijn rond de verhoudingen tussen werknemer en werkgever. Gods Woord dient volgens RMU-beleidsmedewerker Chris Baggerman het uitgangspunt te zijn. „Ook bij het spreken over dc waoproblematiek. Heel ons doen en laten moet bepaald worden door de inhoud van Galaten 5:22. We hebben ons af te vragen wat de Heere wil wat we doen zullen. Dan zullen dc vruchten des Geestes openbaar komen. Dat is liefde, blijdschap, vrede lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en matigheid. Als dat de toonzetting is van het spreken over dc wao-problematiek, zowel van de zijde van dc overheid als van de zijde van de werkgevers en werknemers, mag de zegen van de Heere verwacht worden. Dat zal cr ons ook voor bewaren om akties te gaan voeren”.

Wat houdt die bijbelse visie ten aanzien van de wao-problematiek dan konkreet in?

„De positie van degenen die een uitkering ontvangen verschilt van degenen die werk hebben. Het principe loon naar werken geldt voor hen niet. De RMU is van mening dat de inkomensverschillen tussen werkenden en nict-werkenden niet te groot mogen worden. De Bijbelse notie van solidariteit cn verantwoordelijkheid voor elkaar verdraagt zich niet met een grotendeels welvarende samenleving waarin mensen die buiten hun eigen schuld niet aan het arbeidsproces kunnen deelnemen, naar de rand van dc samenleving worden gedrongen. Kort gezegd komt het er op neer dat de overheid een bestaansminimum moet garanderen zodat deze mensen niet in armoede terecht komen. De maatregelen van de overheid zijn ingrijpend, maar het kan niet langer op de huidige voet doorgaan. Wij vinden dat de wao-aanpak vooral een zaak moet zijn van werkgevers en werknemers. om zich samen in te spannen vooral dc oorzaken van arbeidsongeschiktheid te verminderen en waar mogelijk weg tc nemen. Dit betekent konkreet het streven naar een veilige werksituatie en een zodanig geestelijk klimaat binnen de onderneming dat werknemers niet in de knel komen”.

Waar denkt u nog meer aan? „Ik denk dan onder andere aan omscholing van arbeidsongeschikten. een verplichting van de werkgever om zich aan tc sluiten bij de bedrijfsgezondheidsdienst, aanscherpen van medische keuringen en invoeren van periodieke keuringen, goed kontakt tussen personeelszaken en de zieke werknemer. Dc RMU is verder van mening dat eerst dc zogenaamde volumebeperkende maatregelen - zoals die al zijn vastgelegd in het wetsvoorstel terugdringing Arbeidsongeschiktheidsvolume - ten volle benut moeten worden voordat de duur en dc hoogte van een uitkering aangepakt wordt. Voorts vinden we dat de betrouwbaarheid van de overheid als wetgever op het spel staat als dc rechten van de huidige wao-ers worden aangetast. Vergelijk hel maar eens met iemand die premie voor brandverzekering betaalt en later te horen krijgt: „U krijgt niet 100% maar 75% uitgekeerd". De ervaringen van Martin en Hanneke onderstrepen het feit dat ook het funktioneren van bedrijfsverenigingen eens kritisch bekeken moet worden. Het mag niet zo zijn dat er eerst na anderhalf jaar ziekte een keuring plaatsvindt voor het bepalen van de mate van arbeidsongeschiktheid zoals bij beide jongeren is gebeurd”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen