Enkele opmerkingen bij een 25-jarig jubileum

Kulturele revolutie

Het was niet toevallig dat deze partij met haar nieuwe inzichten in 1966 opgericht werd. Later zijn de zestiger jaren, mijns inziens terecht, wel getypeerd als de kulturele revolutie. Na de Tweede Wereldoorlog kregen we ook in ons land een periode van herstel cn opbouw. Hoewel in de oorlog velen gedachten gekoesterd hadden dat het na de oorlog heel anders moest worden in dc politiek, namelijk het doorbreken van de verzuiling waarbij iedereen in z'n eigen hokje kroop, keerden de meeste mensen na dc oorlog weer tot hun eigen zuil. Eigen kranten, eigen vakorganisaties, eigen omroepen. eigen scholen, eigen verenigingen, kortom eigen instituten voor dc verschillende levensbeschouwelijke groeperingen. Dc jaren zestig kenmerkten zich door rust en orde. Het ging steeds beter met Nederland in ekonomisch opzicht. De welvaartsstaat ontstond. De ene loonronde volgde de andere op. Nog lange tijd bleven tradities en vormen uit vorige tijden gehandhaafd. Maar in 1966 barstte de bom. Het was de tijd van de provo's, voornamelijk jonge mensen in Amsterdam en later in andere grote steden die alles en iedereen provo-ceerden. Een totale opstand tegen dc gevestigde orde werd ontketend. Inspraak, medezeggenschap en demokratiscring waren de kernwoorden uit die bewogen tijd. Studentenopstanden aan de universiteiten, bezettingen van bedrijven, massale protestbijeenkomsten waren aan de orde van de dag. Op bijna alle gebieden werden in deze tijd grenzen doorbroken of verlegd: (pop)muziek. drugs, haardracht (nozems) en kledig (o.a. spijkerkleding).

Democraten '66

In dit maatschappelijk kader moeten we ook de oprichting van Democraten '66 plaatsen. Wat was nu de kern van de nieuwe ideeën op politiek gebied van deze partij, die zichzelf veel liever een stroming noemt.

Wel, al de bestaande partijen (konfessionele, liberale, socialistische) moesten eigenlijk ontploffen en er zouden in Nederland maar twee stromingen/partijen over moeten blijven, namelijk een progressieve en een konservatieve.

Er was in ons land al wel een staatkundige demokratie, maar er zou een totale of

fundamentele demokratie moeten komen. Bij een staatkundige demokratie hebben de burgers invloed op het terrein van het staatsbestuur (hoewel veelal indirekt). bij een totale demokratie hebben alle individuele burgers kontrole op en deelname aan alle gemeenschapszaken. Het doel hiervan is een zo groot mogelijke gelijkheid en volledige zelfbeschikking. Wat betekenen deze fraaie woorden nu in de praktijk?

Meestal stemt de gemeenteraad bijvoorbeeld over het al dan niet aanleggen van een rondweg om het dorp of het verkeersarm maken van het stadscentrum. D66. zoals de partij later genoemd zal worden (zonder komma), pleit in zulke gevallen voor het peilen van de mening van alle inwoners van stad of dorp. Wc herkennen hierin hel referendum. Voorts moesten de minister-president en de burgemeester niet meer door de koningin benoemd worden maar rechtstreeks door het volk gekozen worden. Door invoering van het distriktenstelsel moest een hechtere relatie tussen kiezer en gekozene ontstaan.

Geen dogma's in dc polilick, wel een sterk pragmatisme. Geen tradities, maar handelen naar de omstandigheden van het moment. Geen enkele binding aan het verleden waar toch niets van deugde, maar met grote woorden de toekomst in. Zie hier, in enkele zinnen een paar karaktertrekken van D66.

Geschiedenis

Hoe is het intussen afgelopen met D66 en haar ideeën? De partij die zelf niet veel van de geschiedenis moet hebben („Wat een rare zinnen staan er in ons volkslied, over Spanje en zo", zei een D66gcmeenteraadslid me tijdens de aubade op 30 april), heeft al een bewogen geschiedenis achter de rug.

In 1967 kwam de partij met 11 zetels in de Tweede Kamer. Op 21 september 1974 besloot de partij op een congres in Amsterdam zichzelf met 61% van de stemmen op te heffen wegens het geringe aantal leden. Omdat hiervoor statutair 2/3 van de stemmen nodig was, strompelde de partij maar verder.

In 1981 kwam onder leiding van de kinderboekenschrijver Jan Terlouw D66 met 17 zetels in de Kamer. Zes jaar later stond de partij bij een opinicpcinling op nul zetels. En thans is D66 in de opiniepeilingen ruimschoots de tweede partij van Nederland geworden met meer dan dertig zetels. Zo'n vaart zal het allemaal wel niet lopen, maar het geeft wel een duidelijke trend weer. Zelden heeft een partij in Nederland zo'n jojobal-achtig effekt getoond.

Beoordeling

Hoe moeten wc een en ander nu beoordelen en wat is er met het gedachtcngocd van D66 gebeurd?

Je zou kunnen zeggen dat D66 in zekere zin zeer invloedrijk is geweest. Weliswaar hebben we nog steeds geen gekozen burgemeester cn minister-president, maar het pragmatisme waar D66 voor gepleit heeft, is door bijna alle andere politieke partijen overgenomen. Hiermee bedoel ik dat het praktisch handelen in de polilick veel meer aan de orde komt dan bezinning op levensbeschouwelijke uitgangspunten.

De verzuiling is doorbroken, vernieuwing, inspraak cn medezeggenschap zijn veel meer dan voorheen een niet meer weg tc denken verschijn-

sel uit onze maatschappij. Veel van de hot items van D66 worden gemakkelijk herkend in de andere partijen: milieu, emancipatie, individualisering en staatsrechtelijke vernieuwing. D66 is voor mij ccn kleurloze partij, zonder wezenlijke inhoud, zonder historische wortels. Dat kun je van de PvdA en de WD zo niet zeggen. Overigens zuilen ze bij D66 de eersten zijn die dit grif toegeven. D66 mag in eigen visie immers geen doel op zichzelf worden. De partij is daarom nog steeds graag bereid op te gaan in zoiets als een brede progressieve volkspartij.

D66 voegt ook niets wezenlijks toe aan dc politiek. Daarbij komt het enorme gebrek aan bestuurlijke ervaring en traditie. Wanneer D66 tol regeren geroepen wordt en de oppositie moet verlaten (zoals in veel gemeenteraden en Provinciale Staten), blijkt dat dc partij zich op de belangrijke punten in bijna niets onderscheidt van bijvoorbeeld PvdA en VVD.

Hans van Mierlo, leider van D66 cn écn van de meest populaire politici, doet het enorm bij het publiek. Een behoorlijk gedeelte van het huidige succes van D66 is hieruit te verklaren. Hij is meestal nogal vaag. Naar het mij voorkomt verliest hij gelijk zijn meerwaarde voor het grote publiek als hij konkreet moet worden. Het grote gebaar gaat hem goed af, maar in het gedetailleerde politieke handwerk valt hij nauwelijks op.

Tijdgeest

Er is één terrein waar D66 bij uitstek de tijdgeest vertegenwoordigt, namelijk op het gebied van de ontideologisering. Met dit ingewikkelde woord bedoelen wc onder andere dat politiek partijen zich steeds minder laten leiden door beginselen, idealen of ideeën. In onze ongekende welvaartsmaatschappij heeft het socialisme haar historische missie vervuld. De arbeider (eigenlijk een verouderd woord, want wie is dat) rijdt in z'n auto naar Spanje en kan elke avond borrelnootjes eten en bier drinken.

Het liberalisme dat ongebreideld staatsonthouding predikt, bestaat al lang niet meer, want in onze westerse maatschappij dringt dc overheid op alle gebieden het leven van dc mensen in. Het CDA is principieel en anderszins gezien voluit een middenpartij geworden waar-in het konfessionele element meestal zo verkleurd is dat zelfs niet-christenen zich in het CDA uitstekend thuisvoelen. De - ismen zijn niet meer. Ja toch nog. Het lijkt er veel op dat het enige - isme dat onze maatschappij kent, het materialisme is. Laat ons eten. drinken en vrolijk zijn....

Christelijke politiek

Laten we ons goed realiseren dat onze maatschappij in velerlei opzichten onchristelijk is geworden. Waarden cn normen uit het christendom, die onze maatschappij eeuwenlang vorm hebben gegeven, verdwijnen cn zijn verdwenen. Gods geboden zijn niet bedoeld als keurslijf, maar juist ter bescherming.

Ook voor de mensen onderling. Wat komt er voor in de plaats? Volgens de puinruimers van onze eertijds christelijke natie moet nu de nieuwe samenleving komen, waarin we niet meer gebonden zijn aan regels en normen. Zo'n maatschappij zal aan haar eigen hoogmoed ten onder gaan. Nog nooit in de geschiedenis hield een samenleving waarin als hoogste parool gold: „Wees jezelf en leef je uit zoals je bent!" langere tijd stand. Voor ccn christen biedt D66 in geen enkel opzicht iels. In deze partij zien we de mens die God uitbant of Hem negeert. Dit mensentype voelt zich ook niet verbonden aan hel verleden. Zonder fundamentele bagage gaat hij naar.... Ja. wat is in deze oppervlakkige levensstijl eigenlijk nog de zin van het leven?

Christelijke politiek moet dienst aan God cn dc naaste inhouden. Niets meer en niets minder. Laten wc meedenken en meebidden met hen die dit in de praktijk proberen te brengen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen