Wereldvrede, een utopie?

Je hoort 'm op zijn minst iedere zondag. De groet „Genade zij met u en vrede van God, onze Vader". Vrede heeft twee belangrijke varianten. Je kunt haar vertalen in de zin van: vrede = vergeving van zonde. Toch denk je vaak aan de tegenstelling: vrede = geen oorlog.

In het Oude Testament zegt de profeet Ezcchiël: „Daarom, ja daarom dat zij Mijn volk verleiden, zeggende: Vrede, daar geen vrede is". Hier waarschuwt God tegen valse vredesapostelen die vrede verkondigen op een verkeerde basis. Zij denken namelijk uitsluitend aan politieke vrede, die het nationale welzijn beoogd.

Najagen van deze vrede krijgt in de geschiedenis duidelijk prioriteit boven het bereiken van geestelijke vrede. In het streven van bijvoorbeeld vorsten als Nebukadnezar en Alcxander de Grote ligt nog een andere dimensie. Zij koppelen macht aan vrede. Dat betekent: om vrede te bereiken moet je een gerechtvaardigde oorlog voeren. Logisch dat 'n dergelijke gedachte verzet oproept in dc vorm van een soort pril IKV.

Zo is de Griekse dichter Euripides een fel tegenstander van oorlog. Hij verwoordt als een moderne Mient-Jan Faber de gevoelens van de Athcners wanneer hij uitroept tot de leiders van het volk: „Het is jullie trots die tot oorlog leidt. maar naar het récht en dc nood van de burgers wordt niet gevraagd.”

Januskop

De Romeinse keizer Augustus perfektioneert de gerechtvaardigde oorlog met zijn Augustijnse Vrede, de pax Augustana. Hij beweert de overwonnen volken zowel vrede als vrijheid en vriendschap te brengen.

„Koning Phrates der Parthen, de zoon van Orodes, heeft zijn zonen en kleinzoons tot mij naar Italië gezonden, niet omdat hij in een oorlog overwonnen was, maar om met zijn kinderen als onderpand onze vriendschap deelachtig te worden....", meldt de keizer zelfingenomen.

Over zijn aankomst in Rome na een lange veldtocht schrijft hij dat de „Senaat uit dank voor mijn behouden

terugkeer besloot een altaar voor de door Augustus gebrachte vrede te wijden op het Marsveld". Vrede wordt in de Oudheid afgebeden bij een groot assortiment vrcdesgoden, maar van een machteloze Januskop kun jc uiteindelijk alleen onheil verwachten.

Onder latere groten der aarde zie je de drang zowel veroveraar als vredestichter te spelen. Karei de Grote laat zich door het Evangelie inspireren, gedraagt zich als een Gezalfde zelf. Intussen bezwijken zijn krijgers permanent voor de verleidingen van het oorlogvoeren. Pausen werpen zich op als verzoeners en messiassen, terwijl hun kerk ten onder gaat aan ordinaire haarkloverijen cn ketterse verdwazing.

Doekje voor het bloeden

Vrede staat steeds opnieuw in schrille tegenstelling met de werkelijkheid, ondanks pogingen een doorbraak te forceren. Binnen de christenheid zet de kerk van Rome zich in voor de verbreiding van de vrede door het opzetten van vredesinstellingen zoals de godsvredebeweging. De kruistocht naar het beloofde Land wordt min of meer verheven tot ..heilige oorlog”.

Het blijken doekjes voor het bloeden. Geen sprake van algemene wereldvrede. „Als er iets moet worden uitgeroeid onder dc sterfelijke mensen, dan is het de oorlog", verzucht de Rotterdamse wijsgeer Erasmus. Zijn Engelse vriend Moore komt in 1516 met een opmerkelijk boek dat dc titel Utopia draagt. Dit land van melk en honing wordt na een roerige 16e. 17e en 18e eeuw niet verwezenlijkt waar zij wel tot doel is verheven: in de Franse Revolutie van 1789.

Wel werpt deze revolutie een ander wapen in de strijd: vrijheid, gelijkheid cn broederschap. Deze drie behoren de burger récht op vrede te geven, vinden verlichte geesten zoals Rousseau, die daarmee gewoon Euripides napraten met een air alsof zij iets nieuws onder de zon introduceren.

Frankrijks Revolutie gooit de zaak op zijn kop. Recht op vrede als eis van het volk gaat nu de trend uitzetten voor de politiek van algemene wereldvrede. De rol van de middeleeuwse „vredestichter" is fini en wordt die van moderne „vredebewaker". In dc negentiende eeuw weten vorsten door familiebanden, huwelijken en een korreltje diplomatie de onderlinge vrede met inspanning te bewaren totdat het in 1914 tot een grootschalige huisvredebreuk komt. De Eerste Wereldoorlog is een feit.

Koude Oorlog

In 1918 heeft iedereen de buik vol van wat oorspronkelijk begon als een „frische fröhliche Krieg". Juist in dit teleurgestelde klimaat dat toch vol verwachtingen is. groeien echter boze machten die in 1938 beginnen met „München", vervolgen met ccn wereldwijde gruwelijke oorlog die onder andere zes miljoen Joden het leven kost en resulteren met „Jalta 1945".

„Dat nóóit meer", zegt de wereld dan. inmiddels volop beland in ccn derde wereldoorlog. die voor Koude Oorlog doorgaat. Vreemd genoeg is het er de strijdende partijen (Verenigde Staten en de Sowjet-Unie) aan gelegen koste wat kost ccn regelrecht wapengekletter te voorkomen. Daarentegen lijkt het winnen van invloedsferen erg belangrijk om jc ideologie te verbreiden. Nu wordt de vrede „bewaakt" door duikboten. kernkoppen, raketten, satellieten en tanks, 't Gaat er vooral om een „afschrikwekkend" evenwicht in bewapening te bereiken, iets dat moet worden bereikt door zogenaamde „ontwapeningskonferenties".

Bondgenootschappen met een wereldwijde actieradius doen hun intrede: NAVO. Warschaupact. Beelden uit deze tijd: Berlijn geblokkeerd. Russen slaan Hongaarse opstand neer, Vietnamese napalm-meisje. Cuba-krisis, Praagse Lente bevriest, studentenonlusten, dekolonisatiepcrikelen.

Braaksel

Positieve ontwikkelingen als welvaart cn ekonomische vooruitgang brengen de wereld evenmin vrede. Honger in de Sahel. overstromingen in Bangladesj, drugsmaffia in Columbia, oplopende schulden in Bolivia. Naast de Oost-Westtegenstelling verrijst cr de onoplosbare Noord-Zuidproblematiek. Het feit dat de wereld dreigt te verstikken in haar eigen braaksel maakt de krisis kompleet. Zware industrie en radio-aktief afval beschadigen het milieu onherstelbaar. Aids doet intrede. Mensenrechten worden tegen beter weten in met voeten getreden.

Vredelievende organisaties zoals de Verenigde Naties leggen - verlamd door vcrpolitisering - het hoofd in de schoot. Denkers en ideologen, ontwapend door atheïstisch denken en sekularisatic, zoeken geluk in new age en kosmische sferen. Christenen roepen dat het einde van alle tijden in zicht is.

Muur gevallen

Wat geen mens voor mogelijk houdt, gebeurt in 1989. De

Muur valt. Bij menigeen herleeft de hoop op een wereldvrede. De Franse filosoof Jean-Francois Revel roept Lenin uit tot de „dode van het jaar", terwijl hij enkele jaren geleden nog uitvoerig verklaarde „Waarom demokratieën sterven". Anderen. zoals de Amerikaanse geleerde Francis Fukuyama, verbinden het bankroet van Marx aan de konklusie dat het met ideologieën in de politiek helemaal is afgelopen.

Een prikkelende uitspraak die je volgens anderen mag relativeren, want net zo onverwachts als het kommunisme in het Oostblok instortte, kan natuurlijk de islam of het nationalisme opleven. Dreigde inderdaad de Iraakse president Saddam Hoessein Israël niet met gilwapcns tc verdelgen en is het Sowjetimpcrium niet in strijd verwikkeld met republieken die snakken naar nationale zelfstandigheid? Europa mag dan. in juichstemming over het „gelijk van rechts", menen dat de vrede aanstaande is, zolang de Britse premier Thatcher zegt dat „oorlog en vrede een soevereine beslissing zijn", valt dat nog te bezien. Een Muur neemt in zijn val kleine muurtjes mee. Maar worden tegelijkertijd elders geen nieuwe, hogere gebouwd en oude verstevigd?

Vredevorst

Vijf cn veertig jaar na 1945. Op zijn hoogst mag jc blij zijn dat de wereld in deze tussentijd gespaard bleef voor een grote, openlijke konfrontatie. Wereldvrede is een illusie. Die komt cr niet omdat en zolang je net als het volk Israël je verwachting vestigt op een hemel op aarde, die je bovendien wilt afdwingen door - heel terecht hoor - te protesteren tegen „onrechtvaardige strukturen". Dit is valse vrede. „Meent niet, dat Ik gekomen ben om vrede op aarde tc brengen; Ik ben niet gekomen op aarde om vrede te brengen, maar het zwaard", zegt de Heere Jezus in Mattheüs 10 ves 34. Zijn Evangelie geeft niet de belofte van een algemene wereldvrede, het is een utopie deze verwezenlijkt te willen zien. Elke vrede buiten de Vredevorst om gesloten, is geen vrede.

In de Bijbel lees je duidelijk dat oorlogen de komst van deze Vorst voorbereiden. Deze oorlogen kunnen wij. mensen, niet voorkomen. „Daarna zal het einde zijn. wanneer Hij het Koninkrijk aan God en de Vader zal overgegeven hebben; wanneer Hij zal te niet gedaan hebben alle heerschappij, cn alle macht en kracht". Alleen als het tot een vrede tussen jou cn God door Christus is gekomen, kun je deze oorlogen doorstaan, kun je deze oorlogen zelfs winnen op alle fronten ter wereld. Een nadenkertje: de tegenstelling „oorlog óf vrede" leidt tot onvrede. De schijnbare tegenstelling „oorlog èn vrede", brengt de vrede van het paradijs terug. Pasen na Goede Vrijdag. Bevrijdingsdag na 4 mei. 20.00 uur.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen