Den Vaderlant ghetrouwe...

Elk jaar op 4 mei en vooral dit jaar zijn deze monumenten en graven de plaatsen waar de officiële herdenkingen werden gehouden.

Velen kwamen samen om in gedachten terug te gaan naar die periode in ons vaderland die aan velen onbeschrijflijk leed bracht. „Vrijheid is met geen geld tc koop", zegt een oude spreuk. Zij roept ons op gevoelens van piëteit le hebben jegens hen die de oorlog niet overleefden en gevoelens van verbondenheid met hen die hun leven gaven om die vrijheid mogelijk te maken.

Het Nationale Monument in Amsterdam

In het hart van de stad. die door de eeuwen heen het hart van Nederland is geweest, waar de Gouden Eeuw zich in de oude grachten laat spiegelen, de stad die de grootste en mooiste kerken na de hervorming bouwde en een straat bij het stadhuis naar Mozes cn Aaron noemde, zag op de Dam een gedenkteken verrijzen dat op 4 mei 1956 door koningin Juliana werd onthuld. Niet in Den Haag, de residentie, maar in de hoofdstad van het land kreeg het Nationale Monument haar plaats.

Daar waar de kroningen plaatsvonden, vlakbij het palcis waar dc geslachten der Oranjes elkaar opvolgden, daar waar koningin Wilhelmina vlak na de oorlog in het Paleis op de Dam haar tijdelijke woonplaats koos.... Het monument kwam tot stand door de voortreffelijke samenwerking van de beeldhouwer John Radecker en architekt J.J.P. Oud.

De elf Commissarissen der Koningin uit de verschillende provincies plaatsten in het monument een urn gevuld mei aarde uit hun provincie, veelal van een plaats waar het oorlogsleed diepe sporen trok. De twaalfde urn bevat aarde uit Indonesië.

Jaarlijks op 4 mei vindt bij dit monument de nationale dodenherdenking plaats. Hierbij is de Koningin altijd aanwezig, die samen met prins Claus een krans legt.

Dan wordt het stil op de Dam....

Velen lezen de tekst op de zuil: „Hier. waar het hari des Vaderlands is. moge het herinneringsteken, dat de burgers in hel binnenste hunner harten dragen, opschouwen tot de sterren Gods".

Na enkele minuten wordt dc stilte verbroken door een militair signaal, zoals „Voorwaarts" en worden de twee coupletten van ons volkslied

„Het Wilhelmus” gespeeld.

Een erehaag bestaande uit oud-strijders, leden van het verzet en de Ondergrondse kompleteren het jaarlijks ceremonieel.

Overigens is het Nationaal monument een vast punt in elk buitenlands staatsbezoek. Na aankomst, veelal op Schiphol, brengt het staatshoofd in bijzijn van Hare Majesteit een bezoek aan het Koninklijk Paleis op de Dam en vindt daarna de officiële kranslegging plaats bij het Nationaal Monument.

De Grebbeberg

Wie de Rhenensc Grebbeberg passeert, wordt duidelijk herinnerd aan dc strijd die het:10e regiment infanterie voerde in de meidagen van 1940.

Aan de ene kant van de weg bevindt zich de erebegraafplaats waar zovelcn van hen die in deze regio hun leven lieten, een laatste rustplaats kregen. Aan de andere kant van de straatweg staat het grote monument waar jaarlijks op de vierde mei de herdenkingsplechtigheid „Grebbeberg" plaatsvindt.

Dit monument heeft ten doel de gesneuvelden van de

Koninklijke Landmacht in herinnering te houden. Het ceremonieel draagt voornamelijk een militair karakter dat ongeveer anderhalf uur duurt. Om 7 uur 's avonds verzamelen autoriteiten, deputaties en genodigden zich bij één van de restaurants bij „Ouwehands", waarna de stille stoet gevolgd door de burgerij van Rhenen zich onder klokgelui naar het Ereveld begeeft.

Terwijl de Koninklijke Militaire Kapel gewijde muziek ten gehore brengt, worden de plaatsen bij het monument ingenomen. Hierna brengt de Chr. Gemengde zangvereniging „Eben-Haëzer" uit Rhenen diverse liederen ten gehore.

Na de toespraak cn het gebed door de hoofdlegerprcdikant respcktievelijk aalmoezenier treden nogmaals genoemde zangvereniging en de militaire kapel op.

Vanaf acht uur precies worden twee minuten stilte in acht genomen. Hierna klinkt het signaal „Voorwaarts" waarna de kranslegging plaatsvindt.

Achtereenvolgens weerklinkt tussen de groen uitlopende

bomen gewijde muziek, waarna gezamenlijk het Wilhelmus gezongen wordt. Nadat de laatste woorden ..die mij het hert doorwondt" wegsterven, opent de Bevelhebber der Landstrijdkrachten het défilé langs de graven....

Gesneuvelde plaatsgenoot

Terwijl aan de overzijde van de weg koraal muziek door de militaire kapel weerklinkt, passeer ik het graf van mijn vroegere plaatsgenoot Gerrit Abraham Broekman, korporaal der artillerie, die in de Grebbelinie zijn leven gaf tijdens de verraderlijke inval van de Duitse overmachtige Weermacht.

Op voordracht van de minister van oorlog kende koningin Wilhelmina hem posthuum de ..Bronzen Leeuw" toe. De bijbehorende oorkonde geeft in sobere woorden zijn optreden weer: „Broekman heeft zich door het bedrijven van bijzonder moedige en beleidvolle daden in dc strijd tegenover de vijand onderscheiden door op 11 cn 12 mei 1940 als commandant van een stuk 6-Veldgeschut bij de voorpostengevechten voor „de Klomp" nabij de autoweg naar Ede op onverschrokken en voorbeeldige wijze zijn stuk aan te voeren met de vaste wil tot het uiterste stand te houden. De bediening van het stuk onder zwaar mortiervuur tot het volhouden van de strijd aan te sporen, totdat hij door een voltreffer bij zijn stuk sneuvelde." Het Loo. 6 mei 1946. Wilhelmina.

Broekman (33 jaar) hield met zijn kameraden, waarvan er velen omkwamen, tot het laatst stand en dekte zodoende de aftocht van de anderen. Hij was zich bewust van de ernst van de situatie. Op vrijdag 10 mei schreef hij naar z'n thuis in Buren: Al moeten ze over mijn lijk heen. er door komen ze niet. Den Vadcrlant ghetrouwe....

Engelse graven in Buren

De vierde mei worden niet alleen onze gevallen militairen. verzetstrijders, leden van de ondergrondse en burgers herdacht. Ook zij die in dienst van onze geallieerde bevrijders, ver van hun vaderland, in ons land hun leven verloren, worden niet vergeten.

Op het toegangshek van vele begraafplaatsen is door middel van een bord aangegeven dat er zich graven bevinden van buitenlandse soldaten. Zo ook in Buren....

Op 17 juni 1944 werd een Engelse bommenwerper op terugtocht uit Duitsland door Duitse luchtdoelartillerie in Buren neergehaald. Zeven jonge vliegers vonden de dood toen hun toestel in een weiland neerstortte. Twee officieren en vijf sergeants van de Royal Air Force in de leeftijd van gemiddeld 22 jaar vonden in Buren hun graf op de Algemene Begraafplaats. Zeven stenen in het gelid markeren de plaats waar deze jonge strijders zijn gelegd tot de Morgen der opstanding.

Zeven namen, gevolgd door opschriften zoals: „God's greatest gift: remembrance (herinnering). En: At the going down of the sun and in the morning we will rcmember them. (Bij zonsondergang en in de morgenstond zullen we aan hen denken).

Ook op 4 mei verzamelen zich in de Nederlands

Hervormde kerk te Buren de deelnemers aan de stille tocht naar deze oorlogsgravcn. De vlaggen hangen halfstok. Bij aankomst brengt de Chr. Fanfare „Soli Deo Gloria" enkele Valeriusliederen tengehore, waarna de burgemeester en de voorzitter van de Oranjevereniging de krans leggen. Na twee minuten stilte, waarbij in gedachten de honderdduizenden, ja miljoenen slachtoffers zich lijken te presenteren, bekruipt jc een gevoel van ondankbaarheid en tekortschieten dat alleen zulke plechtige momenten je ertoe brengen om hen te gedenken die in de oorlog 1940 - 1945 voor ons vielen. Den Vaderlant ghetrouwe....

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen