Jeugdhulpverlening

Het gezin waar jij opgroeit bepaalt voor een groot gedeelte hoe je later zelf zult leven. Binnen het gezin zijn het met name je ouders die je opvoeden. Een zware en uiterst verantwoordelijke taak, die soms met veel verdriet gepaard gaat. Bijvoorbeeld als kinderen de opvoeding aan hun laars lappen. Ouderleed over kinderen. Zo is er ook kinderleed over ouders. Jongeren, die ernst willen maken met het "eert uw vader en uw moeder", maar die daarmee overhoop liggen. Vol met vragen: moet je je ouders altijd eren? Wat houdt je ouders-eren eigenlijk in? Zijn daar ook grenzen aan?

Alle eer, liefde en trouw bewijze!

Het Woord van God is eeuwig en verandert nooit. Ook het vijfde gebod niet: eert uw vader en uw moeder. In deze tijd, waarin gezag een vies woord aan het worden is, mag dat best eens onderstreept worden. Terwijl de milieucrisis alle aandacht krijgt, is de gezagscrisis nog steeds niet van de baan. Veel jongeren bekommeren zich niet om hun ouders en maken zelf wel uit wat goed en kwaad is. "Die ouwelui met hun opvattingen uit het jaar nul", zo zei een achttienjarige jongen het, "moet ik daar nog rekening mee houden?" Een goede vraag. In Zondag 39 van de Catechismus staal het antwoord. Wat we daar lezen, klinkt veel mensen verschrikkelijk in de oren: "Mijn vader en moeder alle eer, liefde en trouw bewijze.... en mij.... onderwerpe.... met hun zwakheid en gebreken geduld hebbe.... aangezien het Gode belieft ons door hun hand te regeren." Dat is nogal wat. Als jij eraan twijfelt of dat zo ook allemaal in de Bijbel staat, moet je de verwijsteksten bij deze catechismus eens opzoeken en lezen. Je zult er dan achter komen dat je ouders optreden als gezagsdragers namens God. Dat we daarom niet minder dan om Godswil onze ouders hebben te eren. Een eerbied die onafhankelijk is van wat voor verschuiving of omwenteling dan ook in onze samenleving. Je ziet dat deze woorden ver, zeer ver strekken. Het zijn dan ook woorden van God. Daarom: alle eer, liefde en trouw! Dat eerst. Met een uitroepteken.

Gode meer gehoorzamen dan mensen

Het zal voor niemand moeilijk zijn om situaties te bedenken waarin we onze ouders niet hoeven en zelfs niet mogen gehoorzamen. We moeten immers Gode meer gehoorzaam zijn dan mensen. Deze woorden kun je letterlijk vinden in Handelingen 5, waar de apostelen te horen krijgen dat ze niet meer van Jezus mogen spreken. Petrus antwoordt dan zonder omwegen: "Men moet Gode meer gehoorzaam zijn dan mensen." Een duidelijk antwoord en tevens een duidelijke grens. Je eert je vader en moeder niet als je door hen te gehoorzamen tegen het Woord van God ingaat. Zo zijn er jongens en meisjes die in een gezin leven, waar ouders niets van de Bijbel willen weten. Jongeren, die uitgelachen worden als ze volgens de Bijbel willen leven. Die te horen krijgen dat ze hun vrome praatjes maar voor zich moeten houden. Er zijn ouders die soms van hun kinderen verlangen dat ze liegen of stelen. In dit alles geldt dat men Gode meer gehoorzaam moet zijn dan mensen. Al zijn deze mensen dan ook je eigen ouders.

Andere grenzen

Het vijfde gebod kent nog meer grenzen. Denk bijvoorbeeld aan kindermishandeling, dat voorkomt in alle lagen van de bevolking. Zowel in christelijke als in niet christelijke gezinnen. Met kindermishandeling bedoel ik uiteraard niet "de vaderlijke kastijding", maar het slaan en schoppen waardoor kinderen steeds (weer) onder de blauwe plekken zitten en zelfs breuken oplopen. Of kinderen die binnen hun eigen gezin gedwongen worden tot seksueel contact. Je begrijpt dat de gevolgen hiervan, met name in het psychisch leven, ingrijpend zijn: woede, verdriet, schaamte, haat.... Alles ligt dikwijls overhoop. Ook hier eer je je ouders niet door een dergelijke situatie voort te laten bestaan. Hier is geen sprake van ouderlijk gezag, maar van ouderlijk wangedrag. De wet noemt het "bedreiging met zedelijke of lichamelijke ondergang". Een bedreiging die weggenomen moet worden. Desnoods tegen de wil van de ouders.

Onduidelijke grenzen

Tot zover is het vrij duidelijk. Hier worden grenzen overschreden. Niet altijd zijn die grenzen zo duidelijk. In de hulpverlening komen jongeren die hun ouders zouden willen eren. Ze kennen het vijfde gebod maar al te goed. Maar hoe moet dat nu....? In deze situatie. Soms bij ouders die hen doelbewust pijn doen. Tegen beter weten in. Soms bij ouders met de beste bedoelingen, die zich niet bewust zijn van het verdriet dat ze veroorzaken. Ik laat enkele jongeren hierover aan het woord. Natuurlijk onherkenbaar, maar wel levensecht. Uit de dagelijkse praktijk.
Kleineren, ik ben thuis het vijfde wiel aan de wagen en tel nooit echt mee. Altijd moet ik horen hoe goed m'n broer wel is en dat m'n zus zo goed kan orgelspelen. "En jij....", zeggen ze dan, "jij kunt niets!" Hoe vaak ik dat niet gehoord heb.... Soms vraag ik me af waarom ik er eigenlijk ben.
Vrome buitenkant. Mijn ouders staan als ernstig bekend. Vooral mijn vader maakt bij veel mensen indruk. Ze moesten eens weten. Thuis wordt er altijd geroddeld en gekletst over andere mensen. Hard en liefdeloos. Alleen zijzelf zijn maar goed. Je wordt er soms akelig van. Over wezenlijke zaken wordt thuis nooit gepraat.
Huwelijk ouders. Bij ons thuis heerst bijna altijd een beklemmende sfeer. Mijn ouders kunnen niets van elkaar verdragen. Niet dat ze altijd lopen te schelden, maar wel steeds van die venijnige steken onder water. Soms zou ik wel willen schreeuwen: "Doe nou eens normaal tegen elkaar!"
Ouders die nooit tevreden zijn. Ik heb altijd het gevoel gehad dat ik de liefde van mijn ouders moest verdienen. Een enkele keer zeiden ze het ook: "We houden echt van je, als jij dan maar...." en dan kwam er weer wat. Soms ging dat om onbenullige dingen, maar als ik het niet deed, negeerden ze me gewoon. En als ik het wel deed, was er wel weer wat anders. Goed was het nooit. Het maakte me onzeker en neerslachtig.
Niet serieus nemen. Mijn ouders hebben voor alles tijd, behalve voor ons als kinderen. Vooral mijn vader. Ik zei een keer tegen hem: "Volgens mij houdt u meer van uw werk dan van mij". Hij zei toen: "Maar jongen, hoe kom je daar toch bij, we zijn toch altijd goed voor je? Je mag studeren. Je krijgt voldoende zakgeld. We leggen je toch niets in de weg?" Ik wist niet wat ik moest zeggen, maar voelde het haarscherp: hij interesseert zich totaal niet in mij!
Kinderen niet los kunnen laten. Ik ben nu 23 jaar (meisje) en woon nog thuis. Mijn ouders bemoeien zich ontzettend met mijn leven. Vooral mijn moeder. Ik ben dat pas later zo gaan zien. Zij wil mijn vrienden en kennissen uitzoeken, zij wil precies weten met wie ik omga en dan nog het liefst waarover we altijd praten. Zij wil blijven bepalen hoe ik me kleed. M'n geldzaken, m'n werk, kortom overal wil zij de touwtjes in handen houden. Als ik wat tegensputter, doet ze boos of, nog erger, zielig. Of zoals laatst: "Je moet zondag maar eens goed luisteren", zei ze. Het vijfde gebod was aan de beurt in de kerk.

Toch eren...!?

Zo wordt er door sommige jongeren wat afgetobd. Het ene moment weten ze het zeker: tóch eren...! Het andere moment vragen ze zich af: tóch eren...?? We zagen al dat je je ouders niet eert als je door te gehoorzamen tegen Gods geboden moet ingaan. Ook niet als je door te gehoorzamen aan je eigen lichamelijke of zedelijke ondergang meewerkt. Maar hoe dan wel? Hoe eer je je ouders als zij, misschien wel tegen beter weten in, je voortdurend verdriet en pijn doen? In ieder geval door hun zwakheden en gebreken niet aan de grote klok te hangen. Je hoeft al het verkeerde echt niet goed te praten, maar denk ook eens aan Sem en Jafeth. Met de mantel der liefde bedekten zij de schande van hun vader. Als het enigszins mogelijk is, bespreek dan je vragen en twijfels met je ouders. Probeer met ze in gesprek te blijven of te komen. Zelfs al zou je het gevoel hebben dat ze zich niet echt in jou interesseren, interesseer je wel voor hen. Het kan vreselijk moeilijk en schijnbaar nutteloos zijn, maar probeer het! Er zijn helaas situaties, waarbij dit gesprek niet meer mogelijk is. Waar jongeren er onderdoor dreigen te gaan. Het is noodzakelijk om dan iemand in vertrouwen te nemen. Dat kan heel moeilijk zijn. Een grote stap. Juist als je ernst wilt maken met het vijfde gebod. Ik ontmoet jongeren die bang zijn dat ze daar verkeerd aan doen. Dat is niet zo! Het is niet de bedoeling van dit gesprek om je ouders een "trap na" te geven, maar om jezelf te ontlasten. Omdat je het alleen niet meer aankunt. Juist door erover te praten, kun je voorkomen dat je wrok gaat koesteren. In een dergelijk gesprek kan nagedacht worden over de vraag, wat in jouw concrete situatie het eren van je ouders inhoudt. Hier zijn meestal geen kant-en-klare oplossingen voorhanden. Wel richtlijnen. Iedereen begrijpt dat het eren van je ouders voor een klein kind een andere inhoud heeft, dan voor een volwassene. Een klein kind eert zijn ouders door aan hun hand door het leven te gaan. Als volwassene eer je je ouders door er blijk van te geven, dat je op ie eigen benen kunt staan. Dat wil niet zeggen dat je nooil meer het advies van je ouders zult inwinnen. Als je echter bij het ouder worden blindelings doet wat je ouders willen, eer je je ouders niet. Je zegt daarmee feitelijk dat hun opvoeding, het heenleiden naar de volwassenheid, nog niet ver gevorderd is. Daarom kan tussen het eren van je ouders en het klakkeloos gehoorzamen geen is-gelijk-teken worden geplaatst. Zeker niet als je hierdoor onvolwassen en onzelfstandig blijft. Je blijft kind. Kind van je ouders, maar als het goed is niet langer aan hun hand.

...Die een iegelijk mildelijk geeft...

Indien iemand van u wijsheid ontbreekt dat hij ze van God begere. Die een iegelijk mildelijk geeft en niet verwijt (Jak. 1: 5). Je hebt die tekst vast al vaak gehoord. Misschien al zo vaak dat het nauwelijks meer tot je doordringt. Dat is erg en heel jammer, want het zijn woorden van God. Speciaal voor mensen in moeilijke omstandigheden. Ook voor jongeren, die soms niet weten hoe het moet. Van de Heere Jezus lezen we dat Hij Zijn ouders onderdanig was. Dat Hij Zijn hemelse Vader gehoorzaam is geweest tot aan het kruis, tot in de dood. Wat een zegen dat Hij daarin niet alleen Voorbeeld is, maar boven alles Zaligmaker. Deze Zaligmaker heeft tijdens Zijn omwandeling op aarde niemand weggezonden, die met wat voor nood ook tot Hem kwam. Jezus Christus is gisteren en heden Dezelfde. Hij zal ook jou niet wegzenden als je met je nood, je vragen en je schuld in verband met het vijfde gebod tot Hem komt. Laat ons dan met vrijmoedigheid toegaan tot de troon der genade, opdat wij barmhartigheid mogen verkrijgen en genade vinden om geholpen te worden ter bekwamer tijd.

Kapelle-Biezelinge, H. van Groningen

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen