Waardeer de vrijheid

Haat

Om maar direkt een voorbeeld le noemen: ieder van ons vindt het normaal als in onze kerkdiensten gebeden wordt voor de koningin. Dat mocht in de oorlog niet. In een rapport van een NSBinstantie, de WA, van 28 juli 1941 lezen we: „In verband met Uw opdracht bericht ik U het volgende: Gebed na het doopen gebeden voor de vrede en vroeg den zegen voor „onze geliefde" Koningin Wilhelmina en dat zij nog eens in vrijheid moge terugkeren". Op dit rapport staat bijgeschreven: „doorgegeven aan de S.D.".

Hieruit blijkt duidelijk welk een grote haat deze mensen hadden tegen de kerk en ons vorstenhuis. Ook vandaag zijn er heel wat mensen die in het openbaar hiermee spotten, maar er is geen enkele autoriteit die ons verbiedt om voor de koningin te bidden. Dat is het grote verschil.

Het was het zeer bewuste beleid van Hitier de kerk niet tot het uiterste te vervolgen. In de Duitse weermacht dienden vele duizenden christenen. Hen wilde Hitier niel al tc zeer afschrikken.

Het was dus taktiek. Het nationaal-socialisme was evenals het kommunisme anti-christelijk. Het nationaalsocialisme was heidendom en Hitier beschikte over demonische krachten. De bekende dr. L. de Jong gaf eens deze karakteristiek van Hitier: „Hij was een eenzaam jongetje, hij

had geen vriendjes. Hij wilde altijd de baas zijn. Hij mislukte op school. Hij wilde kunstschilder worden, maar werd afgewezen door de kunstakademie. En zo ging hij het volwassen leven in met een enorme verbittering. Hij haatte alle autoriteiten, zoals hij zijn vader had gehaat. Hij haatte de arbeiders. Hij haatte de niet-Duitse volken. Hij haatte de Joden omdat sommigen van hen het beter hadden dan hij zelf'.

Ik geloof met dr. De Jong dat de haat de grote kracht was die Hitiers leven bepaalde. Het rijk van de duivel en het rijk van de haat. daar liggen ook de wortels van de jodenvervolging.

Mijn grootmoeder was een zeer eenvoudige maar wijze, godvruchtige vrouw. Zij wees haar kinderen reeds in de dertiger jaren op het antichristelijke van het nazidom. „Wie Gods volk aanrandt (en daarmee bedoelde ze in dit verband de Joden) raakt Zijn oogappel aan", pleegde ze te zeggen.

Verzet

Hoewel Hitier de christenen even zo haatte als de Joden begon hij met zijn haat uit te leven tegen het volk van Israël. Het is gelukkig maar een veronderstelling, maar wel goed er nog eens aan te denken dat als Hitier dc oorlog gewonnen zou hebben, er een grote christenvervolging losgebarsten zou zijn.

Het georganiseerde verzet tegen de Duitse overweldigers in ons land is op gang gekomen nadat de Duitse autoricitcn hun jodenvervolging in ons land inzetten.

Hoewel er reeds kort na de bezetting van ons land in mei 1940 dappere mensen waren die opriepen tot verzet, was de eerste grote manifestatie daarvan de februaristaking in 1941.

In november 1940 had reeds een krachtig protest geklonken tegen het ontslag van de Joodse professor Meijers van de Leidse universiteit. Dinsdag 26 november hield de voorzitter van de juridische fakulteit, prof. Cleveringa een rede naar aanleiding van het ontslag van prof. Meijers.

Thuis stond een koffertje gereed met zijn belangrijkste eigendommen die hij meende nodig te hebben na dc door hem verwachte arrestatie. Hij wist dus vrijwel zeker dat hij na die rede gearresteerd zou worden en toch hield hij die rede. Dat is echte dapperheid.

En de dag na zijn toespraak werd hij gearresteerd. Dit zal wel mede veroorzaakt zijn door het feit dat de Leidse studenten na die rede van Cleveringa spontaan het Wilhelmus aanhieven. Een studente die dit bijwoonde, gaf daarvan later verslag:

Toen kwam het slot en hoorden wij van het spreekgestoelte dit: „En inmiddels zullen wij wachten en hopen en vertrouwen en steeds in onze harten het beeld en de persoonlijkheid vasthouden van wie wij niet zullen kunnen aflaten tc geloven dat hij hier behoort te staan en zo God het wil weer zal keren". Het was enkele ogenblikken stil en toen opeens, niemand had het afgesproken, hieven we het Wilhelmus aan. Er waren er veel die zich niet goed konden houden en wij hebben ons niet voor onze tranen geschaamd".

Misschien zul je nu nog wat beter begrijpen, wat het volkslied voor deze jongeren betekende.

Zoals ik reeds opmerkte, gaf de februaristaking in 1941 het sein tot een meer algemeen verzet, omdat de gruwelijke methoden die de Duitsers toepasten om deze mensen te liquideren het algemene rechtsgevoel aantastten. Zo werden Joodse medeburgers uit de ramen van zolderverdiepingen op straat gegooid en dan met geweerkolven geslagen. Ook liet de Grtine Polizei de mensen languit op hun buik op straat liggen en dan werden ze geslagen of ze lieten zc door honden bijten.

De Duitsers hadden gedacht in te spelen op de antisemitische gevoelens die bij sommige Nederlanders inderdaad aanwezig waren en trouwens nog aanwezig zijn.

Het Parool, een in die tijd illegaal verschijnende krant schreef: „De anti-semitische bom is verkeerd gebarsten".

Onderdrukking

Dit eerste grotere verzet werd met geweld onderdrukt. Honderden arrestaties volgden en velen voerden de Duitsers naar het concentratiekamp Buchcnwald cn vandaar verder naar het vernietigingskamp Mauthausen, voor zover ik weet het allerverschrikkelijkste kamp dat ooit heeft bestaan.

In de volgende oorlogsjaren '42 en '43 voerden de Duitsers vrijwel alle Joden uit Nederland weg. Meer dan honderdduizend van onze landgenoten werden in het kader van de „kommende Endlösung der Judcnfrage" als beesten om het leven gebracht.

Het schoolverzet

Hebben onze Joodse landgenoten ontzettend geleden, ook de Nederlandse bevol-

king in zijn geheel was zijn vrijheid kwijt. Heel duidelijk werd dit toen in 1942 de bezetter bij verordening de supervisie aan zich trok van de benoeming en het ontslag van leraren en onderwijzers aan bijzondere scholen.

Toen begon wat wel bekend staat als het schoolverzet.

Veel schoolbesturen antwoordden hierop dat deze verordeningen niet zouden worden opgevolgd omdat men Gode meer gehoorzaam moest zijn dan de mensen. En zo vormden de vele scholen in feite een grote verzetshaard.

Hier hadden onderwijskrachten dc gelegenheid te waarschuwen tegen de goddeloze en anti-christelijke principes van het nazidom, hoewel ook in dezen voorzichtigheid geboden was.

Er waren mogelijk kinderen wier ouders N.S.B.'cr waren en dan kon men verraden worden. Vaak gebeurde het daarom enigszins verhuld en gaf men bijvoorbeeld les over dc Franse tijd, waarbij dc vergelijking met de eigentijdse gebeurtenissen duidelijk was. Ik herinner me heel goed dat onze meester in de vierde klas heel vaak Psalm 68:11 liet zingen en of de toepassing exegetisch juist was of niet deed niet veel ter zake. maar als wij uit volle borst meezongen:

Gewis hoe hoog de nood mag gaan, God zal Zijns vijands kop verslaan, Dien haar'gen schedel vellen

dan waren „vijands kop" en ..die harige schedel" voor ons als kinderen Hitier en dc Duitsers cn ondanks alle lijden en moeite geloofden wij als kinderen toch ook rotsvast aan de vervulling van het eerste vers van deze psalm:

De Heer zal opslaan tot de strijd, Hij zal Zijn haters wijd en zijd Verjaagd, verstrooid doen zuchten.

Waardeer de vrijheid

We hebben de vervulling van die psalm mogen beleven cn nog steeds mogen we in deze vrijheid delen. Hoewel er ook nu veel is dat ons benauwt en we hier en daar zelfs de eerste signalen opvangen over de beknotting van onze vrijheid, toch zou het van grote ondankbaarheid getuigen om niet dc vrijheid te waarderen die we tot op heden mogen bezitten. Jongeren daarvan tc doordringen was de bedoeling van dit artikel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen