Vaste gewoonten en regels

De bedoeling van deze bijdrage is om iets te zeggen over vaste gewoonten en regels.

Allerlei uiteenlopende zaken zouden daaronder kunnen vallen. Denk bijvoorbeeld aan de vaste gewoonte van regelmatig eten en drinken, het nemen van de benodigde nachtrust. Zo breed echter is ons aandachtsveld nu niet. üe toevoeging van het woord tradities aan de titel zorgt er meteen voor dat we ons gaan beperken tot vaste gewoonten en regels die met het godsdienstig kerkelijk leven te maken hebben. Wanneer we eerst ons afvragen wat met tradities zoal bedoeld kan worden, dan geeft Van Dales woordenboek ons de volgende opsomming:

- hetgeen mondeling of' op andere wijze is overgegeven van geslacht op geslacht;

- de zogenaamde apostolische traditie die een der bronnen van het geloof is volgens de Rooms Katholieke Kerk;

- het zich richten naar overgeleverde gebruiken waardoor de traditie de kontinuïteit in de kuituur garandeert.

Je ziet. het gaat om een overlevering van geslacht op geslacht, waarbij met name kulturelc en religieuze zaken bedoeld zijn. In de christelijke encyclopedie wordt bij dit trefwoord opgemerkt: de reformatie erkende de grote betekenis van dc kerkelijke overlevering waarin de neerslag wordt gevonden van het werk van de Heilige Geest in vroeger eeuwen. Ze verwierp echter dc gedachte dat er een apostolische traditie zou bestaan, die dc Kerk naast dc Heilige Schrift zou moeten erkennen als bron en norm van haar prediking. Vergelijking van deze twee bronnen doet zien dat met de woorden „vaste gewoonten en regels" en het woord „tradities" niet precies hetzelfde bedoeld wordt: we maken nu dc keuze om het diepgaande geschil met Rome over dc apostolische traditie te laten liggen en vooral wat na te denken over de achtergrond, het gezag, het al dan niet aanwezige bijbelse fundament van gewoonten waaraan ons soort mensen herkenbaar zijn.

Spreekt Gods Woord overal even duidelijk over?

F.r zijn gewoonten en regels die direkt in Gods Woord gegeven zijn: gij zult niet stelen, gij zult niet doden, gij zult de sabbatdag heiligen. Of: het bijbelse onderscheid tussen man cn vrouw in aanleg, taken en kleding.

Niet alles voor ons leven is echter letterlijk in Gods Woord ergens voorgeschreven. In de uitleg van Gods geboden zoals de Heere Jezus, de hemelse Profeet en Leraar, die Zelf geeft onderwijst Hij de geestelijkheid en de al-omvattendheid van Gods geboden. Zijn uitleg „zo wie een vrouw aanziet om haar te begeren heeft airede overspel met haar gedaan" berove ons van de gedachte dat er terreinen in het leven zouden zijn waar wijzelf onafhankelijk de wetten kunnen stellen. Zijn gebod is zeer wijd!

Maar: waar ligt nu de grens tussen menselijke inzichten en Gods geboden? Er zijn inderdaad zaken die middelmatig of van ondergeschikt belang zijn. Soms zijn dat tijdgebonden gevoelens aangaande fatsoen en eerbaarheid. Wie kent niet de afbeeldingen van vroegere predikanten met baard en/of lange pruik? In hun tijd was dat heel gewoon, afwijking daarvan zou zelfs als kwetsend zijn ervaren. Hoe moeten wc met zulke zaken omgaan, zeker als ze te maken hebben met de onderlinge band in de gemeente? Een duidelijk

voorbeeld hiervan lezen we in Romeinen 14. Dc apostel Paulus liet zijn vrijheid inperken door het geweten van andere gemeenteleden met het oog op hun zaligheid (Rom. 14:19).

Ja, maar....

Ja. maar....

1. er zijn zoveel gewoonten waarvan we zeggen dat ze niet essentieel zijn. We moeten elkaar toch ook geen onnodig juk opleggen van wettische dienstbaarheid. Het handhaven van een gewoonte ter wille van dc gewoonte mag nooit het doel zijn. Toch is het zo dat het breken met gewoonten van thuis die met de kerk te maken hebben heel vaak een eerste stap is van verwijdering van dc kerk waarin je door geboorte geplaatst bent.

Ja, maar....

2. Het gaat toch om je hart, om het innerlijk. De buitenkant is toch onbelangrijk!

Dit bezwaar is ccn onjuiste tegenstelling. Het is niet „of-of maar „en-en". Innerlijk en uitleving, zijn onlosmakelijk aan elkaar verbonden.

Ja. maar....

3. Toch zijn er veel gewoonten waar vroeger veel en heftig om gestreden is en

die nu niet meer leven. Juist als het gaat om niet direkt in Gods Woord verankerde gewoonten, doen we er goed aan de onderlinge, soms alleen gevoelsmatig aanwezige voorkeuren op hun juiste waarde te schatten en in waarde te houden. Er zijn inderdaad geleidelijke veranderingen. Bekijk eens trouwalbums van 20 jaar, 30 jaar cn van 50 jaar geleden van mensen die je kent en in achting hebt.

Ontegenzeggelijk zul jc zien dat in de loop der jaren veranderingen in kleding en dergelijke zijn opgetreden die niet terug zijn te draaien.

Wie weet niet van het grote belang dat in 1907 door sommigen gehecht werd aan een speciaal ambtsgewaad waardoor enkele predikanten niet meegingen bij dc instituering van de Gereformeerde Gemeenten?

Dit alles dwingt ons lot voorzichtigheid bij het al te snel accepteren of veroordelen van veranderingen. Vandaar de volgende vraag:

Zijn er vaste gewoonten die veranderen?

Dc vraag lijkt met zichzelf in tegenspraak tc zijn. Vaste gewoonten zijn toch vast? Anders zouden het toch geen vaste gewoonten zijn? Hierboven hebben wc echter al wat voorbeelden genoemd die aangeven dat er wel eens gewoonten zijn geweest die van grote waarde werden geacht en toch nu niet meer door ons onderhouden worden. Wat heeft ons dat te zeggen? Hoe moeten wc dat beoordelen? Zouden we tot in het uiterste alle leefgewoonten moeten aanhouden van onze voorvaderen? Zo leeft in Amerika nog een groep Mennonieten in de kleding, het type huizen, etc. van voorgaande eeuwen. Es dat de bedoeling van Paulus' opdracht aan Timotheiis „bewaar het pand u tocbctrouwd"? Stellig niet! Het gevaar van ccn verkrampt

vasthouden aan uiterlijkheden is even reëel als het gevaar van afglijden door het steeds meer loslaten van gewoonten en regels om uiteindelijk ook openlijk afscheid tc nemen van God en Zijn dienst.

Hoe dan wèl?

Gelukkig is onze vraagstelling niet nieuw. De eeuwen door hebben deze vragen gespeeld en dc Heere geeft ons in Zijn Woord dc kaders aan waarbinnen gezocht moet worden naar konkrete leiding. Enkele voorbeelden zijn

!. In 1 Kor. 6:12-20 en 1 Kor. 8:1-13 handelt Paulus over zijn geestelijke vrijheid in 't al dan niet eten van aan de afgoden geofferd vlees. Hij laat zijn vrijheid binden door 't geweten van een broeder. Aangaande de hoererij is echter geen diskussie.

2. In 1 Kor. 7 handelt Paulus over de vraag van het al dan niet trouwen. Hier blijkt Paulus' eigen voorkeur, doch hij laat een ieder vrij, al is het niet zonder een klemmend beroep op de ernst van de tijd.

3. In 1 Kor 10:23-33 wordt nog eens zeer duidelijk de maatstaf voor de beoordeling aangereikt: llereerst moet ons doen of laten tot eer van God zijn en voorts worde de naaste niet onnodig gekwetst.

Hoe blijkt dat?

Wanneer we ons in ons doen en laten willen laten leiden door de Heere. komt dat ook als vanzelf tot uiting in de wijze waarop we omgaan met ons onderwerp.

Hiertoe een tweetal oud-testamentisehe voorbeelden.

Iti Jercmia 35 lezen we de geschiedenis van de Rechabieten. Hun voorvader Jonadab had hen geboden geen wijn te drinken en ook op aandringen van Jeremia waren zij niet bereid dit te doen. Hun gehoorzaamheid aan deze gewoonte van hun geslacht cn het gebod van hun voorvader wordt ten voorbeeld gesteld aan het volk van Juda en Jeruzalem.

Tenslotte het voorbeeld van Naboth uit 1 Koningen 21. Het bewaren van de erfenis van zijn vaderen (naar Gods gebod) kostte hem zijn leven. Opvallend is zijn woordkeus in 1 Kon. 21:3. Dat late de Heere verre van mij zi jn. Het is niet de karaktervastheid of de standvastigheid van een mens die hier genoemd wordt. Het geweten van Naboth is gebonden in het Woord van God. Zo n gebonden geweten geve de Heere aan jong en oud. Dan is de vraag niet ., hoc ver kan ik gaan" maar „Heere, wat wilt Gij dat ik doen zal”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen