Humor

Bovenstaand berichtje stond een poosje geleden in het Reformatorisch Dagblad. Volgens de kop die er boven stond, is het een voorbeeld van Joodse humor.

Wat is humor eigenlijk? Wat maakt nu een situatie of een opmerking humoristisch? In dit artikel vind je enkele gedachten over een onderwerp dat zich moeilijk laat bespreken.

Wat is humor?

Er zijn woorden, die je regelmatig gebruikt, zonder dat je precies zou kunnen zeggen wat ze betekenen. Jc voelt wel aan wat ze inhouden, maar het lukt je niet goed om dat gevoel onder woorden te brengen. Humor is ook zo'n regelmatig gebruikt woord, dat niet makkelijk le omschrijven is. Het woordenboek biedt in een dergelijke situatie uitkomst.

Voor „humor" blijken twee verklaringen te zijn:

1. oog en gevoel voor vrolijk makende tegenstrijdigheden; scherts, luim.

2. ernst met luim: vrolijkheid met weemoed vermengd.

Gevoel voor humor

Het gevoel voor humor is bij niemand hetzelfde. Terwijl de één het komische van een situatie inziet, kan dc ander er soms niet eens om glimlachen. Sommige mensen staan er om bekend dat ze zulke humoristische opmerkingen kunnen maken. Anderen worden voor ..zuurpruim" uitgemaakt, omdat ze nooit ergens om kunnen lachen. Je zou gevoel voor humor een onderdeel van je karakter kunnen noemen; het is een karaktertrek die van persoon tot persoon varieert. Het verschil in gevoel voor humor kan in het kontakt met elkaar tot vervelende situaties leiden. Degene die niets grappigs ontdekt in wat er gebeurt of wat er gezegd wordt, kan gauw het idee hebben dat hij uitgelachen wordt. Het is voor de ander niet altijd makkelijk om uit te leggen waarom hij lachen moet. Humor is vaak heel subtiel en onaanwijsbaar.

Of je gevoel voor humor hebt, hangt samen met je voorstellingsvermogen. Als jc iets opeens in gedachten voor je kunt zien, zul je gauwer iets grappig vinden dan wanneer je dat niet hebt.

Het is voor het zien van de vrolijkmakende tegenstrijdigheden ook nodig datje het verband van de situatie of opmerking kunt plaatsen. Als je niet weet waar een toespeling op slaat, kun je hel ook niet leuk vinden. Je merkt dit bijvoorbeeld als je in een gezin komt waar je de mensen niet goed kent. Veel plagerijen ontgaan je, omdat je de voorgeschiedenis niet kent.

Algemene kennis is ook een voorwaarde om iets grappig te kunnen vinden. Een voorbeeld hiervan is het grapje: ..Weet je hoe de koningin een typemachine inwijdt? - Ze knipt het lint door." Als je niet weet wat de funktie van een typelint is of dat het doorknippen van een lint een openingsceremonie is. zal de strekking van dit grapje je ontgaan.

De eerste omschrijving uit het woordenboek spreekt over tegenstrijdigheden. Door iets met elkaar tc kombineren wat eigenlijk niet bij elkaar past, kan iets grappigs ontstaan. Ook dat zie je in het grapje over de typemachine.

Vreugde en verdriet

Humor kan naast het vrolijke, de luim. een diepere ondergrond hebben: de ernst of weemoed, zoals de tweede omschrijving zegt. Ernst cn vrolijkheid, twee tegenstrijdige gemoedsgesteldheden, ontmoeten elkaar in de humor. De vreugde krijgt hierdoor extra diepte. Het is niet enkel plezier om iets, maar tegelijk is het besef et" dat waar het om gaat eigenlijk heel verdrietig is. Denk maar aan het stukje uit dc krant. Voor dc Joodse man was het een heel pijnlijke situatie waarin hij terecht kwam. Dc opmerking van de chauffeur benadrukte dit nog eens. Door zijn slagvaardigheid legde hij dc vinger op de zere plek. Maar door de manier waarop hij dit deed, was er ook iets grappigs in dit gesprekje.

De omschrijving, die in dc literatuur gegeven wordt voor humor, is: „Humor is een lach in een traan". Dat geeft kort en bondig de betekenis

ervan weer. Dc traan is er; de •rnst wordt goed beseft. Maar oor de lach, dé vrolijkheid, s het beter tc verdragen. In en moeilijke situatie kun je c optrekken aan de vrolijkeid. Het tilt je even boven et moeilijke en verdrietige it en daardoor kun je eteer beter tegen.

Stel bijvoorbeeld dat je je iets ergens hebt moeten laten taan, omdat je een lekke and hebt gekregen. Je komt en tijdje later terug om je iets op te halen. Je fiets blijkt r niet meer te staan: estolen. Terwijl je beteuterd taat te kijken, flitst het peens door je heen: „Nu oef ik tenminste mijn band iet meer te plakken." Je oet zelf om deze gedachte limlachen en daardoor kun e het hele geval weer wat uchterder bekijken.

Geen grapjes(? )

Sommige mensen kennen umor alleen in de betekenis an „moppen tappen”.

Wil je moppen kunnen egrijpen, dan heb je in ieder eval wel gevoel voor humor odig. De strekking van veel moppen zal je anders ntgaan. Jc kent vast wel mensen, die je telkens uit moet leggen waarom een mop leuk is. Bij hen is de ardigheid van een mop ertellen cr gauw af.

Hoewel een mop op zijn tijd leuk en zinvol kan zijn. kan moppen tappen ontaarden in iets nutteloos. Je bent dan bezig met humor waarin de diepere betekenis ontbreekt. Overigens speelt hier gedeeltelijk je persoonlijke smaak ccn rol. Wat de ccn te flauw vindt om om te lachen, kan een ander wel leuk vinden. Echt flauwe en schuine moppen kun je hoogstens ontaarde humor noemen. Hetzelfde geldt voor wrange humor. Als humor iets scherps en bezcrends krijgt, kun je beter spreken van satire. Satire is, zoals een spreuk zegt. humor die zijn geduld heeft verloren. Hoe gevat een opmerking dan ook mag zijn. als zij geen vrolijkheid oproept, maar boosheid of gekwetstheid, dan is er geen sprake meer van humor in de goede zin des woords.

Helende humor

In het kontakt met elkaar kan humor een belangrijke rol spelen. In de echte humor schuilt altijd een element van meegevoel en liefde. Vanuit de bewogenheid met dc ander, kan humor een belangrijk hulpmiddel zijn bij het dc ander op zijn fouten wijzen.

De humoristische scherts doet niets af aan dc waarheid van

de terechtwijzing, maar door de geestigheid komt dit toch niet zo h; ird aan Dc ander begrijpt de bedoeling en kan het beter aanvaarden, omdat hij zich niet persoonlijk aangevallen voelt.

Stel bijvoorbeeld dat )c moeite hebt om op tijd op je werk te komen. Er zijn al eens opmerkingen over gemaakt, maar het is je niet gelukt om er verandering in aan te brengen. Als je op een morgen met een rood hoofd snel naar je kamer wil schieten, heet één van je kollega's je welkom met de vrolijke groet: „Fijn dat je er bent: je bent precies op tijd voor de koffiepauze." Doordat je voelt, dat de ander het goed bedoelt, lach jc mee. Je schaamt je ondertussen wel, omdat je heel goed weet dat je weer fout bent.

Op een dergelijke manier staat de humor in het teken van het beste willen zoeken voor je naaste. Zo heeft het een heilzame werking. Je maakt je niet vrolijk over dc fouten van de ander, ten koste van hem of haar, maar je probeert door je scherts de ander te helpen om te veranderen.

Levenskunst

Humor kan in het leven een belangrijke rol spelen in het omgaan met de dingen, waar we mee te maken krijgen. Ook in het kijken naar onszelf kan humor een grote plaats krijgen.

Vaak vinden wc onszelf heel belangrijk. Wc houden krampachtig aan dit idee vast en we verdedigen het koste wat het kost. Onze fouten durven we niet te erkennen, want dan gaan we af.

Door onszelf eens op een afstand te bekijken, wat humorvolle durf. zullen we zien dat we helemaal niet zo belangrijk en gewichtig zijn. Als we onszelf eens op de korrel durven nemen, zullen we moeten toegeven dat de werkelijkheid anders is dan wc graag zouden geloven. Door zo om te gaan met onszelf, worden we veel eerlijker. We hoeven onszelf niet krampachtig hoog te houden, wetend dal we van onszelf niets waard zijn. Dan brengt het ons tot Hem. Die gezegd heeft: ..Zonder Mij kunt gij niets doen”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen