Kindermishandeling - ons een zorg?

Marieke hoort de voor haar bekende woordenstroom aan: „Stuk ongeluk dat je bent. Jij kunt ook niets, helemaal niets. Ik wou dat je nooit geboren was."

Maarten komt nu voor de derde keer binnen korte tijd met een doek om z'n arm op schooi: „Ik ben van de trap gevallen." Tja... het zou kunnen.

Kindermishandeling? Moetje daar nu een artikel over schrijven? En nog wel in Daniël? Het komt misschien wel voor. maar....

Was dit ook jouw eerste gedachte toen jc de titel boven dit stuk zag staan? Ik zou niet graag met je in diskussie gaan over dc vraag of kindermishandeling binnen dc Gereformeerde Gemeenten voorkomt en of dat percentage relatief nu meer of minder is dan landelijke cijfers.

Kinderen worden soms op een afschuwelijke wijze mishandeld. Jc denkt daarbij misschien aan ouders die door hun apart gedrag opvallen of die misdadig zijn.

Maar dat gaat lang niet in alle gevallen op. Uit onderzoek blijkt dal 10 procent van de ouders die hun kinderen mishandelen psychisch gestoord zijn. Maar liefst negentig procent van dc ouders die hun kinderen mishandelen, zijn psychisch gezond.

In de Bijbel lezen we dat we zondaars zijn en steeds weer zonde doen. Dat we geneigd zijn tot alle kwaad. Zou de gedachte aan kindermishandeling ons vreemd zijn als we ons eigen hart kennen? Het farizeïstische denken dat we beter dan de wereld zijn, klaagt ons aan. Want kindermishandeling in reformatorische kringen: helaas.... het komt voor. Het dwingt ons tot zelfonderzoek.

Het gezin

Kindermishandeling vindt vaak plaats in een gezin. Het gezin waarin je je normaal gesproken geborgen voelt, wordt dan een onveilige plaats. Een plek waar jc steeds op je hoede moet zijn. Maar zo heeft de Heere het niet bedoeld!

Het gezin is een instelling van God. De eerste bladzijden uit de Bijbel maken jc dat al duidelijk. De mens is na z'n schepping aangelegd op een gemeenschapsleven in gezinsverband.

De liefde van Christus bestempelt - als het goed is - alle verhoudingen in het gezin. En de Bijbel neemt een centrale plaats in.

Naast het voorbeeld dat wc in de vcrbondsrclatie tussen God en Zijn kinderen hebben, zijn er tal van andere plaatsen in de Bijbel die iets zeggen over hoe ouders met hun kinderen en hoe kinderen met hun ouders om moeten gaan. Een paar wil ik noemen.

In Efeze 6 : 1 cn 4 staat: Gij kinderen, zijt uw ouderen gehoorzaam, in den Heere; want dat is recht. En gij vaders, verwekt uw kinderen niet tot toorn, maar voedt hen op in de lering cn de vermaning des Heeren".

Paulus roept dc kinderen op om in de vreze des Heeren te wandelen. Deze gehoorzaamheid van de kinderen eist de apostel van de kinderen tegenover de ouders als plaatsvervangers van God.

Het woord gehoorzamen wijst op dc liefde binnen de verhouding ouders-kinderen. De liefde die zich overgeeft en opoffert cn vooral ook de waarde van de ouders erkent.

Er zit één groot bijbels „maar" aan deze verhouding.

De gezagsverhouding van de ouders ten opzichte van hun kinderen is er alleen om der wille van het kind. tot zijn of haar heil. Daarom staat er „verwekt uw kinderen niet tot toorn". Dc ouder mag van zijn positie als ouder geen misbruik maken en eigen voordeel zoeken. Volgens de kanttekeningen bij de Statenvertaling mag je kinderen niet zó opvoeden dat er mismoedigheid rijst of weerzin van de kinderen tegen de ouders.

In Spreuken 13 : 24 staat:

„Die zijn roede inhoudt, haat zijn zoon; maar die hem liefheeft, zoekt hem vroeg met tuchtiging". Deze uitspraak is geen vrijbrief voor kindermishandeling. Het wil ons duidelijk maken dat slapheid in dc opvoeding tegen het belang van het kind ingaat. Dr. W.H. Gispens schrijft in de Korte Verklaring bij deze tekst: „Voor ons, christenen, blijft van kracht, dat liefde leidt tot strengheid in de opvoeding, waarbij lichamelijke tuchtiging niet uitgesloten behoeft te worden". Tenslotte het vijfde gebod. Elke zondag horen we het: „Eert uw vader en uw

moeder, opdat uw dagen verlengd worden in het land dat dc Heere, uw God, u geven zal." Als kinderen moet je je ouders gehoorzamen en eren. In vraag en antwoord 104 van de catechismus staat dat kinderen zich met behoorlijke gehoorzaamheid moeten onderwerpen aan de goede leer en straf van de ouders en geduld te hebben met hun zwakheden en gebreken.

Dat wil niet zeggen dat ze hun ouders eindeloos gehoorzaam moeten zijn. Er kunnen situaties zijn waarin ouders iets van kinderen vragen wat tegen Gods Woord ingaat. Dan mag je, ja, moet je ongehoorzaam zijn!

Dat kinderen ouders moeten gehoorzamen en dat ouders gezag hebben, wil niet zeggen dat een gesprek tussen ouders en kinderen onmogelijk is of onmogelijk gemaakt moet worden. Integendeel. Helaas kom je in de praktijk vaak tegen dat ouders bang zijn dat ze aan gezag moeten inboeten als ze met hun kinderen praten. Misschien willen ze door het praten met hun kinderen uit de weg te gaan hun eigen onzekerheid verbergen.

Je kind mishandelen

Ik heb geprobeerd duidelijk te maken hoe de Heere de verhoudingen bedoeld heeft.

Maar ook een instelling als het gezin is aangetast door de zonde. Het is eigenlijk een onmogelijke opdracht geworden die God aan het gezin geeft. De Bijbel geeft ons voorbeelden hoe dat telkens weer mislukt. In het eerste gezin zien we al de verstoring door de zonde: Kaïn slaat Abel dood. De zonde verscheurt ook het gezinsleven, zelfs in de gezinnen van mensen die God lief hebben.

Als ouders probeer je je kinderen naar vermogen op te voeden. Iedereen heeft dan goede voornemens. Geen enkele ouder zal, als een kindje verwacht wordt, zeggen: „Ik zal dat kind eens gaan mishandelen". Hoe komt het dan dat het toch gebeurt?

De oorzaak van kindermishandeling moet gezocht worden in de onmacht van de ouders. De ouders kunnen niet met het ouderlijk gezag omgaan. Ze zijn niet in staat om de problemen op een andere manier op te lossen dan het kind slaan of het psychisch te kwetsen. In gezinnen met veel problemen worden spanningen op het kind afgereageerd. Het kind wordt de zondebok. Mishandeling is vaak een signaal en een vraag om hulp voor het hele gezin.

Waar ligt de grens? Een klein kind dat de hele dag zeurt, krijgt op een gegeven moment een pak op zijn broek. Is dat kindermishandeling? Wanneer wordt straffen van een kind mishandeling? Een (flinke) tik kan voor sommige kinderen heilzaam werken. Een vertrouwensarts formuleerde het eens als volgt:

„Kindermishandeling vindt daar plaats waar de straf niet gekompenseerd, goedgemaakt wordt door een liefdevolle behandeling van het kind door de ouder. Er is sprake van een chronisch slaan van en katten tegen het kind zonder waardevolle momenten ter kompensatie."

Twee soorten

We moeten, als we spreken over kindermishandeling, onderscheid maken tussen lichamelijke en psychische mishandeling. Lichamelijke mishandeling is makkelijk te herkennen. Blauwe plekken, botbreuken en brandplekken, om maar enkele voorbeelden te noemen, zijn zichtbaar.

Het gebrek aan zelfbeheersing van de ouders wordt zichtbaar bij het kind.

Psychische mishandeling daarentegen is niet gemakkelijk te herkennen. Het is moeilijk te bepalen wat psychische mishandeling is en wat een afwijkende opvoedingsmethode. We spreken van psychische mishandeling als er expres en bewust psychische schade aan een kind toegebracht wordt, als een kind psychisch gekwetst wordt, en als de gedragingen zich herhalen over langere tijd en het kind bedreigen. Een kind lijdt onder het voortdurend kwetsen, sarren, vernederen, uitschelden of negeren: „Je bent een klungel, een waardeloos kind, wat doe je eigenlijk op de wereld? " Je kunt ook van psychische mishandeling spreken als je erg veel vergt van kinderen of als je je kinderen nooit knuffelt.

Herkenning

Het slachtoffer houdt de mythe van het gelukkige gezin in stand. Het verdraagt de slaag omdat anders het broertje het moet ontgelden. Het kind hoopt dat er zo een einde komt aan het verdriet. En het slachtoffer wil er zeker niet dc oorzaak van zijn dat het gezin uit elkaar valt, of dat dc dader in de gevangenis komt. Naar buiten toe lijkt het allemaal even vriendelijk en aardig.

Ik kan me voorstellen dat je je afvraagt: hoe kan ik er nu achter komen of een kind mishandeld wordt. Met name het onderwijzend personeel heeft hierin een grote taak.

Niemand wordt voor het herkennen van kindermishandeling opgeleid, maar toch worden we er allemaal mee gekonfronteerd. De buren: het kind huilt zo vaak. De dokter: al weer van de trap gevallen? De gymjuf: motorisch is ze zo houterig. Ouders zenden zelf vaak noodsignalen uit door met futiele klachten naar school of naar de huisarts te gaan. Met geduld en oplettendheid, liefst met behulp van anderen kun je het ontdekken. Een kind vertoont over het algemeen gedrag dat niet bij zijn ontwikkeling past. Het gaat bijvoorbeeld babyachtig doen, houterig lopen of veel aandacht trekken. Heel vaak gaat het gepaard met slechtere prestaties op school.

Hulpverlening

Stel dat je een vermoeden hebt dat een kind mishandeld wordt, dan is voorzichtigheid geboden om een kind niet in nog moeilijker posities te brengen. Belangrijk voor een school is bijvoorbeel het creëren van een veilige plek.

Het kind veiligheid bieden zodat het z'n hart kan luchten. Het hele moeilijke is: luisteren en niets kunnen doen of nog niets kunnen doen. Veiligheid is er pas voor de kinderen als er niets gebeurt waarvan ze opnieuw bang moeten zijn.

Vaak zitten de ouders met erge schuldgevoelens. In de hulpverlening mag je niet beschuldigend bezig zijn. Belangrijk is dat het probleem erkend wordt. Dat is vaak de eerste stap op weg naar verbetering.

Professionele hulp wordt geboden door het bureau vertrouwensarts inzake kindermishandeling. Het bureau heeft dc volgende taken:

- meldpost of advies geven als er hulpvcrleningskontakten zijn; in het betreffende gezin worden ze gekoördineerd en zonodig begeleid

- verzamelen van gegevens die anoniem geregistreerd en landelijk verzameld worden (voor verbeteri ng, preventie en hulpverlening)

- behartigen van organisatorische nazorg.

Schroom niet om met eventuele vragen bij hen. maar ook bij bijvoorbeeld „De Vluchtheuvel" of" „De Poort", aan te kloppen. Hopelijk kunnen de genoemde instanties je van waardevolle adviezen dienen.

Gemeente-zijn

Kindermishandeling ligt nog steeds in de taboesfeer. Over het algemeen worden de slachtoffers niet serieus genomen: „Heb je weer een blauw oog? Je bent zeker weer vervelend geweest."

Als het gemeente-zijn goed funktioneert, zal men zaken als kindermishandeling eerder ontdekken. Ook hierbij geldt: „En laat ons op elkander acht nemen tot opscherping van dc liefde en van de goede werken."

Laten we elkaar opscherpen maar ook onszelf onderzoeken. Wanneer we onszelf een beetje kennen, veroordelen we de ander niet zo gauw. Ook de ouders niet die hun kinderen mishandelen.

En ook dc kinderen niet die van huis weglopen. Dan staan we naast hen. Dan is kindermishandeling ons wel degelijk een zorg.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen