Durf een Danièl te zijn

Met deze vragen zijn we naar prof. L. Strengholt gegaan.

Dat is iemand die , .in de kuituur zit": hij is hoogleraar in de oudere Nederlandse letterkunde, te Amsterdam aan de Vrije Universiteit. Misschien ken je hem wel van artikelen in het RD over Cats, Huygens of Revius. Prof. Strengholt is dus elke dag bezig met de tijd van vroeger, met de kunst, dc boeken en de waarden en normen van tóen. Toch staat hij ook midden in het gewone leven van nu: hij is bijvoorbeeld ouderling in de C h ri stel i j ke G ere fo rmeerde Kerk te Broek op Langedijk.

Ook is hij betrokken bij kerkelijk jongerenwerk. En vóór zijn benoeming aan de Vrije Universiteit was hij leraar Nederlands aan een christelijke m.m.s. (dat staat voor: middelbare meisjesschool) in Rotterdam. Dc heer Strengholt (57) is getrouwd; het gezin, of beter gezegd: de familie, telt vier kinderen cn twee kleinkinderen. Ook op deze manier is er dus kontakt met jongeren

Op een herfstachtige middag in september hadden we een gesprek met hem. Prof. Strengholt zou ons in zijn kamer op de V.U. ontvangen. Toen we aankwamen, zat de professor al op ons te wachten. We troffen hem aan terwijl hij nog wat zat te lezen in een uitgave van de psalmberijming van Marnix van St. Aldegonde. Hij vertelde, dat hij op het moment bezig is. die berijming samen met zijn studenten te bestuderen. Zoals misschien bekend is. moest dc dichter van het Wilhelmus het wat betreft psalmberijming atlcggen tegen Petrus Dathcen. Het volk gaf de voorkeur aan een eenvoudige berijming Genoeg over vroeger. Hoe typeert prof. Strengholt dc jeugd van de jaren tachtig?

Jongeren van nu

„Eigenlijk mag je niet spreken van dé jeugd van onze jaren. Ook hierin moet er ..onderscheidenlijk" gesproken worden. Maar in het algemeen kun je dc jeugd van nu wel iets toeschrijven van leven bij de dag. "We zien wel wat er morgen komt'. Er is geen groot vuur. geen honderd procent inzet voor idealen. Men is meer pragmatisch van inslag. Dat

komt doordat de jongeren van nu al zo vroeg alles van de wereld gezien hebben. Als een kind van nu de t.v. aanzet, ziet het de overstromingen in Bangladesh of een vliegtuigramp ergens anders. De jongeren kennen de wereld al vóór ze volwassen zijn. Ze zijn al heel jong door de wol geverfd cn dat zet een stempel op ze. 'Er is toch niks meer aan te doen: laat ik maar genieten wat er te genieten valt". Of je ziet een anderen, maar in wezen dezelfde, reaktie van in zichzelf gekeerd zijn: angstig, somber en zonder energie. Het 'pluk de dag' én dc kater daarvan ondervinden zijn vaak belevenissen van een en dezelfde jongere."

„Maar niet iedereen is zo. Ik zie ook jongeren om mij heen. die kerkelijk aktief willen zijn en daar ook enthousiast voor zijn. Dat is een heel andere groep. Hoewel zij hebben af en toe ook wel een slag van de molen te pakken. Dat merk je aan hun wijze van zich uiten, aan de muziek waar ze graag naar luisteren."

„Bovendien zijn er daarnaast nog jongeren die. misschien los van een godsdienstige achtergrond, op hun manier voor idealen werken: bijvoorbeeld jongeren die hun roeping in de derde wereld zien in plaats van dat ze carrière gaan maken. Daar heb ik respect voor, zulke jongeren die zeggen: "De nood in de wereld doet me wat, daar wil ik helpen'."

Wortels

De jongeren zónder idealen hebben een gebrek aan basis: „Als het grote kwaad zie ik het verdwijnen van de godsdienstige wortels. Men moet zijn leven leiden zonder een geestelijk kader te hebben van waaruit dat kan. Kijk, genieten van het leven mag. We genieten allemaal van een smakelijke maaltijd bijvoorbeeld. De Prediker zei: er is een tijd om te lachen en een tijd om te wenen. Maar de jeugd van nu moet deze dingen doen zonder wortel. De godsdicnsdge ontworteling bepaalt het beeld van de jongeren van nu. Die ontworteling heeft tot gevolg dat de jongeren, zoals wc daarnet zagen, alleen aan zichzelf denken cn/of in zichzelf gekeerd en vervreemd hun weg gaan."

„Deze jongeren staan niet in een gemeenschap met een eigen traditie. Zij leven in hun eigen jongeren-isolement. De jongeren als groep zetten zich juist af tegen de gedachten en gewoonten van de ouderen. Dat heeft tot gevolg, dat zc alles zélf uit moeten zoeken. Ze moeten zelf bepalen wat goed en kwaad is. Dat is een zware last. De nood van de hele wereld ligt bij wijze van spreken op hun schouders. Want over de ellende in deze wereld, de honger en de armoede, wordt vaak gesproken in de trant van: "Dat is jouw en mijn en onze schuld'. De jongeren hebben het gevoel van: wij hebben het allemaal gedaan en we kunnen er niets, helemaal niets, tegenover stellen. Dat besef kan lusteloosheid of zelfs depressiviteit tot gevolg hebben."

„Je hebt het nodig, dat je leeft vanuit een gemeenschap met een geschiedenis. Toch zie je nu vaak dat er geen levende band is met een levende traditie. Die draadjes zijn doorgeknipt. Men kent zijn eigen geschiedenis niet meer. En dat terwijl dat je leven zo verrijkt: een band met het verleden geeft ook perspektief voor de toekomst."

„Niet dat de mensen vroeger beter waren. Toen had je vaak een dubbele moraal: zo en zo hoort het. maar ondertussen doen we 't in het geheim anders. Nu komt dat minder voor, omdat men geen vast normen en waarden meer heeft. Het geweten w^ordt niet meer gevormd Wat we nodig hebben, is een levende traditie, getoetst aan de Schrift. Een dubbele moraal wordt door jongeren heel snel doorzien, maar jongeren zien ook wat echt. authentiek is!"

Tijdgeest

De geest van de tijd gaat onze jongeren niet voorbij. „Dc gedachte is: ieder z'n eigen mening, ouders mogen hun opvatting niet opdringen aan de jongeren. Maar dan mag de Schrift ook niet meer uitmaken wat sioed en kwaad

is. Ik heb de indruk dat heel wat Jongeren zo ook onder de prediking zitten. Ze zijn minder geneigd om op gezag \an de Schrift iets te geloven. De Schrift is geen einde van alle tegenspraak. Maar Gods Woord is helemaal niet zo vrijblijvend! Als God met Zijn Woord cn gebod tot ons komt. mag ik daar niet opreageren van; "Ik zie nog wel 's. ik zal nog wel 's kijken"."

Materialisme

Een ander element van de tijdgeest is het materialisme. Je ziet dat onder andere bij dc ..yuppies". Is dat nu specifiek iets voor jongeren? , .Nee. zeker niet. De welvaart na de tweede wereldoorlog heeft geleid tot een zekere laksheid, tot gerichtheid op alleen maar het aardse. Dat bevordert niet bepaald de sfeer voor de jongeren. Als ouders thuis alleen maar zitten te borrelen en slechts praten over geld en auto's, dan gaan jongeren ook over brommers praten op een toon alsof dat het einde is, het hoogste dat je bereiken kunt. Dat geldt nadrukkelijk ook in christelijke kring!"

„Ik kan me nog herinneren van de tijd toen ik leraar w'as aan die m.m.s. in Rotterdam, dat tóen de modefabrikanten hun reklame gingen richten op jongeren. Dat werd een aparte doelgroep, want daar kwam geld te zitten. Jc ziet nu zelfs dat ouderen zicht richten op jongeren: ze gaan zich bijvoorbeeld kleden als jongeren. Daaraan zie je dc macht van de jeugdkultuur."

Leefwereld

In antwoord op dc vraag, welke dingen een belangrijke rol spelen in dc leefwereld van jongeren, noemt prof. Strengholt naast geld. relaties, mode, sport en muziek ook het reizen: „Veel jongeren zwerven rond. niet alleen in hun vakantie, maar het hele jaar door. Je ziet vaak dat jongeren een paar jaar gaan reizen en trekken, om zo van het leven tc genieten. Mijns inziens zien zulke jongeren erg op tegen een toekomst van ..moeten werken". In dat keurslijf willen ze zich nog niet passen cn daarom trekken zc maar weg."

„Maar wie reist, is bezig om zich los te maken. Ook reizen is een proces van ontworteling. En als je terugkomt, heb je ervaringen die niet met anderen gedeeld worden. Reizen is op die manier een individualistische bezigheid."

Geld, mode, reizen.... is dat ook de leefwereld van jongeren uit onze gezindte?

„Een godsdienstig klimaat en een christelijk gezin kan funktioneren als rem. Toch zou ik niet graag de jongeren de kost geven die met dit virus besmet zijn."

„Maar het gezin en dc traditie kunnen tegenkrachten bieden, niet alleen inhoudelijk maar ook wat betreft leefwereld. Ik denk aan het thuis musiceren: lluit en piano kunnen de vrije tijd van jongeren inhoud geven, net zoals bijvoorbeeld het je verdiepen in andere landen en kuituren. Kijk 's in de encyclopedie, ga "s naar de bibliotheek, verdiep je eens in bijvoorbeeld de SC h i 1 de rk u n s t (Re m b ra n d t!). Als je op die manier inhoud aan je leven geeft, ga je ook niet zo gauw voor dc eerste de beste popzanger in bewondering door dc knieën." ..Er is zoveel dat de moeite waard is om kennis van te nemen. Onze calvinistische traditie biedt schatten die teveel verwaarloosd worden. Eén voorbeeld: de dichter Revius." Dat voorbeeld ontlokt ons een glimlach.

Prof. Strengholt is immers gespecialiseerd in het werk van deze dichter. Revius is de dichter van het bekende gedicht: „'t En sijn de Joden niet, Heer Jesu, die U cruysten". Prof. Strengholt: ..Ook het overige werk van deze dichter is het waard, dat je jc erin verdiept."

„Dit soort kulturele zaken kunnen je leven verrijken. Ouders kunnen dat aan hun

kinderen meegeven. Dat geeft tegenwicht tegen de vervlakking van de jeugdkultuur."

Ouders

Prof. Strengholt legt er de nadruk op: ouders hebben een belangrijke taak. ..Ouders moeten hun kinderen iets meegeven. Als zij hun kinderen iets proberen vóór te leven, is het goed als ze tegenover hun kinderen durven te erkennen, dat zij zelf ook moeten vechten om staande te blijven. Als kinderen die worsteling meemaken, kan dat diepe indruk op hen maken."

„De huidige leefwereld van jongeren geeft aanleiding tot verslaving: aan de mode, de sport, de muziek Ouders moeten er dan op wijzen, dat er méér is: meer in geestelijke zin en ook meer in kulturele zin. Maar verslaving is ook iets waar ouderen aan onderhevig zijn: het werk" — de term „work-aholic" valt — „de tuin, het huis. het gezin.

Toch mag een mens zich nergens aan verkopen. 'Zet er het hart niet op'. Zoiets mag nooit je „alles" worden, in die zin dat zonder dat je leven zinloos is. Zowel ouderen als jongeren moeten zich bekeren, ook dagelijks, ook van hun neiging tot verslaving. Dat is een diepe waarheid, maar ook een dagelijkse strijd."

Jong-zijn is geen experimenteerperiode waarin je alles kunt uitproberen. Wel hebben jongeren wat ruimte nodig. Strengholt: „Ouders moeten jongeren wel de ruimte geven, om hun eigen verantwoordelijkheid te beleven. Kinderen en jongelui hebben vertrouwen nodig. Het is goed om ze aan te moedigen als ze iets goeds gepresteerd hebben. (Een voortdurend negatieve beoordeling kan jongeren de vernieling in jagen.) Het gaat dus niet om een vrijblijvende experi menteerru i m te. maar om de ruimte van het vertrouwen."

Konfrontatie

De vraag is nu: moet je in kompleet isolement leven ten opzichte van de wereld, of is 't juist goed om kennis te nemen van de wereld om je heen, zodat je weet wat er aan de hand is? Prof. Strengholt toont zich een voorstander van de zogenaamde „begeleide konfrontatie": „De meerderheid van de jongeren komt toch met de wereld en haar kuituur in aanraking. Het kan haast niet anders, of ze stuiten erop. Je kunt 't dan als opvoeder beter vóór zijn. zodat je erbij bent om de jongere te leren selektief te zijn. Je kunt dan waar nodig waarschuwen." „Bij de taak van de opvoeder hoort mijns inziens kennisname van de wereld. Pas dan kan er gemotiveerd „nee" gezegd worden. Jongeren luisteren alleen, als ze merken dat men weet waar men over praat. Dat geldt voor ouders, maar ook voor ambtsdragers, onderwijsgevenden en jeugdwerkers. Die vormen de „deskundigen" die de konfrontatie kunnen begeleiden."

„Er zijn wel grenzen. Naar de veelbesproken film hoeven we niet toe. En sommige dingen zijn al bekend. Ik hoef geen diskobezoeker te zijn om te weten dat het daar een oorverdovend lawaai is. het einde van de beschaving." „We moeten proberen uit de veelheid van het kultureel aanbod onze kinderen iets positiefs te bieden!"

Problemen

Er zijn jongeren die thuis en in de kerk niet met hun vragen en problemen durven aankloppen. „Je kunt dan het beste zoeken naar een vertrouwenwekkend figuur met wie je goed kunt praten over allerlei dingen. Dat kan iemand zijn uit de familie-of vriendenkring, een leraar of een jeugdwerker. De familie kan in dit verband heel belangrijk zijn. Als je merkt, dat de godsdienst ook voor je familieleden iets is waar ze ernst mee maken, is dat een stimulans voor jezelf." „Maar ook hier grijpt de religieuze ontworteling in. In een moderne familie gaat iedereen zijn eigen weg. De jongeren kunnen dus ook moeilijk houvast zoeken bij een tante of oom, want iedereen richt zijn leven weer anders in...."

Daniël

Gevraagd naar een laatste opmerking, zegt prof. Strengholt (meer als ouderling en jeugdwerker dan als hoogleraar letteren): „Leven buiten de Bron mag geen leven heten. In Christus zijn schatten te vinden waar niets mee te vergelijken is. Dat is niet iets ouderwets of belachelijks, maar dat zijn de belangrijkste dingen die in het leven bestaan."

Ik zou tegen jongeren willen zeggen: 'Durf een Daniël te zijn.' Daniël was al jong geplaatst in een vreemde kuituur. Hij verwerkt er dingen van. maar door genade blijft hij toch ook vroom, zuiver en rein. Hij dient God van harte. Hij durft God trouw te blijven en te blijven bidden. Hij durft midden in de kuituur van Babel staande de God van Israël te belijden. God hield hem staande. Gods trouw was zijn loon."

„Durf tegen de stroom in te gaan!"

Kamerik, J.H. Mauritz Utrecht.

G. Dekker-van de Haar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen