boeken

P. Kuyt: „Caivijns levenswerk belicht vanuit zijn brieven 5; Als leraar in de wijngaard des Heeren". 105 bladzijden, prijs ƒ14, 75. Uitg. De Banier, Utrecht

In het vijfde deeltje in de serie ..Calvijns levensv^erk belicht vanuit zijn brieven" wordt Calvijn voorgesteld als leraar in de wijngaard van de Heere. In een ancler deeltje zal aandacht besteed worden aan Calvijn als herder in de wijngaard. Het boekje is onderverdeeld in drie hoofdstukken. In het eerste hoofdstuk wordt in het algemeen Calvijns prediking \anuit zijn brieven en preken belicht. In het tweede hoofdstukje komen de bijzonderheden aan de orde die Calvijn als predikant ontmoette in Gcneve cn in Straatsburg. In het derde hoofdstukje wordt aandacht geschonken aan dc periode \anaf 1555 in Gcneve. toen de Raad van Gcneve geheel achter Calvijn stond.

De auteur gaat niet uitvoerig op dc verschillende zaken in. Het is meer een "hap-snapwerk". waardoor jc soms op opvallende citaten van Calvijn stuit. Enkele voorbeelden: "Ik hoor dat uw ongewoon lange preken vele mensen redenen geven lot klagen. U hebl ons dikwijls toegegeven, dal u dil ziet als een fout. die u zoudt moeten verbeteren. Nu echter verzoek ik u opdat niet \ijandig gcOuister tol een oproerig geschrccuv\ wordl: bedwing uzelf mcl geweld korter tc preken, opdat u salan geen aanleiding geeft datgene teweee te brcnuen. wal hij beoogt. (...) Ook hel gebed mag u eerder in de lengte uitbreiden, wanneer u voor • uzelf bidt. dan Viannccr u in de naam van de gehele gemeenlc bidt. Wanl u vergist zich wanneer u nel zoveel ijver, als u bezit, van allen verlangt." (blz. < S9) cn ..Niets houdt méér de voortgang van het Rijk van C hrislus tegen als hel gebrek aan predikanten" (blz. 103).

drs. W.Chr. Hovius: Zijn bloed kome over ons... Uitg. Van den Berg, Zwijndrecht 58 bladz.; prijs ƒ 12, 90

In dit boekje gaat de auteur nader in op Mattheüs 27:25 ..En al het volk antwoordende zeide: ijn bloed kome over ons en over onze kinderen". Deze tekst wordt ook wel dc ..blocdlekst" genoemd. Over de uitleg van deze tekst is al veel geschreven. Denk bij\oorbecld maar aan het echtpaar Goercc. Volgens hen roepen dc Joden in deze tekst allerlei straffen over zich. zoals dc vervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Vandaar dat Hovius deze tekst eens nader onder de loep neeml. Welke gevolgen heeft deze tekst \oor dc verhouding van de kerk lol Israël en van de christenen lot de Joden?

De tekst wordt tot op de grondtekst nauwkeurig onderzocht. Ook dc verwijsleksl in Handelingen 5:28 wordl bekeken. In hel Oude Testament zijn soortgelijke uitdrukkingen te vinden als in Mattheüs 27:25. Het blijkl dal een heel volk. een stad. een streek bij deze uitdrukking verantwoordelijk wordt gesteld als het bloed van een onschuldige vergoten wordt. Israël heeft Jezus als Messias niet erkend, niet gewild. Deze \erantwoordelijkheid nam hel op zich. Na dc uitroep ..Zijn bloed kome over ons" blijft het stil. Er is geen antwoord. „En als God op zulk een cruciaal moment zwijgt, moeten wij dan spreken, aanvullen, kommentaar geven? " zo \ raagt Ho\ ius zich af. Maar \olgens de auteur is cr wel een indirckl antwoord: e stille prediking \an het eescheurde xoorhamr. Het antwoord van God is: ilt gij Mijn Zoon niet lol behoud, dan wil ik niet langer uw huis en uw dienst lot woning. Alle tempeldienst, alle eredienst, alle vroomheid is waardeloos builen Chrislus. Niemand kan meer om het bloed van Chrislus heen.

Hovius wijst dan ook dc zogenaamde twee-wegenlcer af. Er is geen andere weg voor Israël dan voor dc heidenen. De taak van de kerk tegenover Israël wordt volgens Hovius hel beste weergegeven met hel woord ..betuigen". De term zending en hel getuigend gesprek wijst hij af: ..Met hel woord betuigen wordt aan dc ene kanl hel onderscheid gehandhaafd in benadering van de heidenen cn Israël, daar aan dit laalslc volk het Woord Ciods is toebetrouwd. Anderzijds doel dc Kerk niels af van haar roeping".

Tegenover dc Heere Jezus is geen neutraliteit mogelijk. Midden in dil evangelie slaat de beslissende vraag: Wat dunkt u van de Christus? ..Eaal dal bloed niet met rust. cn ontdekken wij door genade met geloofsogcn hoe diep de Heiland boog. zien we dc waardij van dat bloed, dal genade uitroept voor cn over goddelozcn en zondaren uil Israël en dc volken, die de eeuwige dood hebben verdiend. dan rijsl in het hart en dan komt over de lippen in plaats van de vlockroep dc bede. dat Zijn bloed over ons en over onze kinderen moge komen. (...) Dan is dc blocdlekst ecworden de bloedbedc".

Het is een pittige sludie die vanuit de blocdlekst lijnen trekt naar dc verhouding lussen chrislenen en Joden cn daarbij duidelijk maakt dat ook christenen beslist niet vrijuit gaan.

Dr. C.A. Tukker: „Leven met het hart: Over wat in het christendom gedacht en beleefd wordt". Uitg. De Groot Goudriaan, Kampen. 87 pag., prijs ƒ 14, 50.

Volgens dr. Tukker gaan in onze daizen Iccrslclliiie onwe-

tendheid en zedelijke onverschilligheid hand in hand. De enige ethiek die nog naast de individuele mening heerst, is de mening van cle meerderheid. Om uit deze impasse te komen, moet volgens dr. Tukker een antwoord gevonden worden in het bijzondere van de godsdienstigheid van het christendom. Daaruit kan dan het unieke van het christengeloof blijken. Aan dat unieke karakter is dit boekje gewijd. Als ik de schrijver goed begrijp, wil hij het unieke van het christelijk geloof samenvatten onder de term ..geestelijkheid".! n een sneltreinvaart laat hij vanaf Bernard van Ciairvaux (1090-1153) via de Reformatie. Nadere Reformatie, het Réveil, religieus socialisme. Bonhoeffer. Van Ruler en Miskotte het thema ..geestelijkheid" naar voren komen om zich tenslotte weer af te vragen wat we onder geestelijkheid verstaan.

Volgens Tukker is dat een levensvraag. Er is geen leven dan uit en door en tot God. Het is ook een overlevingsvraag. Onder voorbehoud van Gods voorzienigheid en heilsplan zal de mensheid geen volgende generatie zien en beleven dan in antwoord op deze vraag. Tenslotte is het een katholieke vraag. Het antwoord op de vraag is van belang voor de hele bewoonde wereld en voor de christenen op die wereld. Samenvattend: geestelijkheid is wat van de Heilige Geest is.

In hoofdstuk 2 gaat dc auteur in op de vraag langs welke wegen geestelijkheid in de praktijk kan worden gebracht. Hij noemt vijf ..middelen": a. Eenzaamheid b. Gebed c. Dagprogramma als godsdienstoefening d. Cultuur e. Gemeenschap der heiligen. In dit hoofdstuk wordt een aantal zaken genoemd dat de moeite waard is om eens te overdenken: ..Wij huldigen een levenshouding, waarbij de godsdienstoefening omlijst (...) Twee grote gevaren bedreigen het zogenaamde bijbelgetrouwe christendom: de vervanging van de geloofsleer door de zedeleer. en het bewaren van de liturgie voor de zondag (...) Het kulturele aspekt aan het geestelijk leven is de schoonheid van God en Zijn dienst. (...) Protestanten vormen praatkerken. De rooms-katholieken en oosters-orthodoxen missen onze schriftuitleg en kennen veel bijgeloof, maar ze hebben in veel gevallen meer verstaan van het zingen en van het zwijgen."

In hoofdstuk 3 noemt dr. Tukker vier grenzen die er zijn ten aanzien van de geestelijkheid. Wil je geestelijk leven vinden, dan moetje het natuurlijk leven (bijvoorbeeld de zakagenda) geestelijk invullen. Dus niet voor het gewone leven op de vlucht slaan. De tweede grens is dat het eenzame meditatieve leven dienend van aard is en geen doel op zichzelf mag worden. De derde grens is die van het onderscheid tussen het voorlaatste en het laatste van het leven. Binnen het natuurlijke wordt het volledig geestelijke, het volmaakte bereid. Denk aan Luther: ..Als ik wist dat morgen de wereld verging, plaatste ik vandaag nog een appelboom". De vierde grens betreft het vermijden van originaliteit of het zoeken ernaar. Probeer het goede te vinden in wat ons omgeeft en wie ons omgeven.

Het ius een zeer moeilijk en kompakt geschreven boek. Er staan waardevolle dingen in. met name in het tweede hoofdstuk, waaruit blijkt dat de geestelijkheid vaak ver te zoeken is binnen het hedendaagse christendom. Graag had ik een wat konkretere invulling gezien van hoofdstuk twee. Met name het stukje over het urengebed. Hoe is dat inpasbaar in de hedendaagse samenleving? Hoe kunnen er voor zorgen dat het bidden en bijbellezen aan tafel geen omlijsting van het eten is maar het eten een omlijsting van het bidden en bijbellezen?

A.A. Spijkerboer: „Gereformeerd of knettergek". Uitg. Kok, Kampen. 90 pag.; prijs ƒ 14, 90.

Sinds de publikatie van het boek van Aleid Schilder ..Hulpeloos maar schuldig" staat de vraag of er verband bestaat tussen de geloofsopvattingen van sommige gereformeerden en klachten van depressieve aard volop in de belangstelling. In dit boek gaat de auteur nader op het vermeende verband in. Hij laat zien dat de Reformatie van de zestiende eeuw mensen juist in een ruimte wilde plaatsen waarin ze opgelucht adem konden halen. De auteur illustreert dat aan de hand van Luther en Calvijn.

Spijkerboer definieert dan gereformeerd als volgt: ..Gereformeerd is de kerk die leeft bij het feit dat God in Jezus Christus de mensen genadig is. dat God dat door Zijn Woord bekend maakt, en dat God door Zijn Geest die genade werkzaam laat worden in het leven van mensen."

Voor het overige wordt de gereformeerde leer eerder aangevallen dan verdedigd. Eiworden vraagtekens gezet bij zondag 10 van de Heidelbergse Catechismus. Verder worden we volgens Spijkerboer door de Nederlandse Geloofsbelijdenis niet op het goede spoor gezet met betrekking tot de uitverkiezing. Sterker nog: hij vindt in de N.G.B. uitspraken die hij niet na kan zeggen zoals in artikel 2. Ook moet je volgens hem goed geschoold en een geoefend oor hebben om de muziek in de Dordtse Leerregels te horen.

Hoewel er beslist ook goede dingen in dit boek gezegd worden, bijvoorbeeld over het omgaan met de wet. over de vorming van het geweten, over de gevoelsarmoede onder gereformeerden, wordt er heel wat overhoop gehaald. Of dit nu een juiste verdediging te noemen is van de gereformeerde leer is maar zeer de vraag.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen