Tropenwerk, een terugblik

Vijf jaren werken in hef buitenland. Hoe kijk je erop terug? Wat vond je van deze periode? Hoe vind je het om weer in Nederland te zijn?

Dat zijn vragen die we vaak te horen krijgen sinds onze terugkeer een jaar geleden.

Vijf jaar werkten we in een plattelandsziekenhuis in Venda. een thuisland van Zuid-Afrika.

We willen enkele van onze ervaringen met jullie delen en met name de positie van de tropenwerker in het gastland wat nader toelichten.

Als het vliegtuig met denderend geraas en alle remmen in werking neerkomt op de landingsbaan van een of ander Afrikaans land. zit de ontwikkelingswerker in spanning hoe het er nu in het echt allemaal uit zal zien. Vaak zijn jarenlange voorbereidingen vooraf gegaan aan een periode van werken in een ontwikkelingsland. Dat was echter allemaal theoretische voorbereiding, nu komt het aan op de praktijk.

De verschillende perioden

ledere ontwikkelingswerker maakt wel iets van de volgende fasen door.

Oriëntatie

De eerste maanden vormen veelal een oriëntatieperiode. Waar kom je terecht? Met wat voor team moet je werken? Kun je ingewerkt worden? Je verbaast je over de andere kuituur en de ..andere" mensen.

Opbouw

Dan volgt een tweede periode van hard werken: de theorie wordt in praktijk gebracht. Er wordt getracht opbouwend werk te verrichten. Nieuwere, betere methoden moeten de oude vervangen.

Teleurstelling

Een fase van teleurstelling hoort er onherroepelijk bij. Vaak zo ongeveer aan het eind van het eerste jaar. De nieuwe methoden blijken geen ingang te vinden bij de bevolking. Je wilt iets anders. Je krijgt te maken met korruptie. spanningen binnen het team van werkers enzovoort. In die fase bekruipt de ontwikkelingswerker het gevoel dat hij er beter nooit aan had kunnen beginnen. De romantiek is er goed vanaf, en de tropenzon tracht ook nog het laatste restje energie uit je lichaam te persen.

Volharding

Het evenwicht lijkt hersteld. Taktisch probeer je je weg te gaan. Je ziet wat haalbaar is in de plaatselijke situatie. Een compromis moet gesloten kunnen worden. Vriendschap met de lokale bevolking moet je trachten op te bouwen enzovoort, enzovoort. Nu is de tijd gekomen voor het echte opbouwende werk. Een stukje fundament leggen, samen met de plaatselijke bevolking, waar men mee verder kan. Werk proberen op te bouwen dat door zal gaan. ook als jij verdwenen zult zijn.

Over het algemeen zal wat betreft deze fase het weinig verschil maken of je er nu

heengaat als zendeling, arts. 1 andbou wku ndige. verp 1 eegkundige of technicus.

Onze positie in den vreemde

„Zij zijn blank, dus zij zijn rijk". Dit is een logische gevolgtrekking bij de bevolking waar we terecht komen. En tegelijkertijd is dat de eerste basis voor scheve verhoudingen. Het schept een houding van afhankelijkheid. Die blanke moet je te vriend houden, hij heeft geld en hij heeft macht. Dit kan ware vriendschap in de weg staan. Je krijgt het gevoel dat het meer om je geld dan om jouw boodschap te doen is. Een bekend voorbeeld zijn de rijstchristenen van India. Christen worden: dan krijg je elke dag een kommetje rijst. Toch is het voor ons werk. wat het dan ook mag zijn. van essentieel belang om goed kontakt te hebben met de plaatselijke bevolking.

Er zijn mijns inziens twee manieren om dat te krijgen:1. Taalstudie. De taal hoeft niet altijd vloeiend gesproken te worden, dat is mede afhankelijk van beroep en positie, maar een conversatie moet je toch wel min of meer kunnen voeren. Al was het alleen al om aan de beleefdheidsvormen te kunnen voldoen.

Het niet aanleren van de taal wordt vaak ook als ongeïnteresseerdheid van de blanke gezien.

2. Een tweede techniek om goed kontakt te krijgen met de bevolking wordt omschreven door het engelse woordje ..bonding". Wij zouden zeggen: een band leggen, je aanpassen. Paulus zou zeggen de Grieken een Griek cn de Joden een Jood worden.

Zelf hebben we als gezin ook een aantal weken bij de Venda's gelogeerd: in een hut geslapen, maispap gegeten enzovoort. Ten eerste is dit goed voor de taal. ten tweede zie je dan hoe het werkelijke leven van dag tot dag gaat. Dat is ..bonding", met de mensen meeleven op hun manier. Onze ervaring is dat dit enorm gewaardeerd wordt en dat zo vriendschapsbanden kunnen groeien.

Ontwikkelingswerk, waarom?

Zou het woord van Christus: .Ik was naakt cn gij hebt Mij gekleed. Ik ben krank geweest en gij hebt Mij bezocht. Ik was in de gevangenis en gij zijt tot Mij gekomen" (Matth. 25 : 36) niet gelden voor onze verre naaste, die eigenlijk zo dichtbij is gekomen?

Met andere woorden christelijke hulpverlening gebeurt omdat Christus ons Zelf daarvoor opdracht heeft gegeven. Toen er hongersnood in Jeruzalem was. „besloot elk van hen iets te zenden ten dienste der broederen die in Judea woonden." De christenen te Antiochie hielden een inzameling voor hun broederen in nood. Zo zal ook de christel ij ke hul pvc rl en i ng. zoals ondermeer door Woord en Daad gebeurt in eerste instantie gericht zijn op dc medechristenen in ondermeer de Afrikaanse landen. Dit is ook volgens de Schrift (Gal. 6 : 10): Zo dan terwijl we tijd hebben laat ons dan goed doen aan allen, maar eerst aan de huisgenoten des geloofs."

Het rijk-arm verschil op deze aardbol is zo geweldig dat we ons dat alleen maar goed kunnen voorstellen als we in een derde wereldland geweest zijn. en dan terugkeren naar ons zeer welvarende Nederland. De kontrasten zijn schrijnend. Overigens neemt die kloof tussen rijkdom en armoede alleen maar toe. Met name het continent Afrika staat er slecht voor. Sinds 1960 is er een afname van de voedselproduktie per hoofd van de bevolking. Het aantal ondervoede kinderen neemt toe ook in die landen waar geen burgeroorlog of droogte is.

Kortom de ekonomische orde van deze wereld lijkt meer op een wanorde. Een rechtvaardige verdeling kunnen wij niet bewerkstelligen. Julinus Nyere. president van Tanzania zei ervan in 1985: „Moeten we werkelijk onze eigen mensen laten verhongeren zodat we onze schulden kunnen afbetalen? "

Ontwikkelingshulp, hoe niet?

Er zijn verschillende voorbeelden hoe ontwikkelingshulp niet moet. Sterker nog hoe ontwikkelingshulp met name ten goede komt aan dc rijke landen die dc hulp geven!

Bijvoorbeeld het stimuleren van de baby-en flesvoeding

door gratis pakketten beschikbaar te stellen en agressieve reklame heeft geleid tot een regelrechte ramp voor Afrika waardoor tienduizenden baby's overleden zijn aan diarree en ondervoeding. Een ander voorbeeld is het dumpen van medicijnen in Afrika waarvoor in Nederland geen markt meer is. Verder zijn miljoenen aan ontwikkelingsgelden jarenlang alleen maar ten goede gekomen aan prestige projekten voor het land. waar de lokale bevolking weinig profijt van trok. zoals luxe hotels, uitbreiding van de hoofdstad, congrescentra en dergelijke.

Ontwikkelingshulp, hoe dan wel?

Projekten hebben kans van slagen als ze kleinschalig zijn en in nauwe samenwerking met de lokale bevolking uitgewerkt worden. Om enkele voorbeelden te noemen:

1. Hulp aan lokale boeren, coöperaties, gezamenlijk transport voor kunstmest of de produkten. watervoorziening voor bevloering.

2. Het bouwen van klinieken in dorpen, samen met de bevolking van het dorp.

3. Het organiseren voor schoon water voor een dorp.

De hulp dient over het algemeen meerdere aspekten te belichten, zowel medische als landbouwkundige zorg, zowel scholing als werkgelegen heid.

Het heeft geen zin een dure medische kliniek te bouwen als het grootste probleem van een bepaald gebied ondervoeding op de kinderleeftijd is. Het nagaan van de landbouwmethoden, eventueel voorziening van meer water kan dan veel belangrijker zijn.

Het werken via kerken, zoals dat gebeurt via onze kerken en christelijke hulpverleningsorganisaties heeft als grote voordeel dat de plaatselijke kerken aan kunnen geven wat de grootste nood is op dat moment. Er is dan ook meer kans dat geld ten goede komt aan diegenen die er het meest behoefte aan hebben.

Ook de kans op korruptie met het geld, een levensgroot probleem in de derde wereld, is veel kleiner als gewerkt wordt met mensen die de Bijbel ook als richtsnoer voor hun leven willen hanteren.

Tot slot: zendingswerk of ontwikkelingswerk

Als de Heere Jezus zegt (Matth. 28 : 19): Gaat dan henen onderwijst alle volken, dezelve dopende in de naam des Vaders, en des Zoons, en des Heiligen Gcestes: erende hen onderhouden alles wat Ik u geboden heb", dan zendt Hij Zijn discipelen de wereld in. Dat is zendingswerk in de meeste letterlijke zin. zoals ook nu nog zendelingen en evangelisten van ons uitgaan. Maar het werk van de landbouwkundige, of de arts. is dat zendingswerk of ontwikkelingswerk?

Het brengen van Gods Woord stopt niet met de verkondiging van dat Woord. Als er in een bepaald gebied grote nood is, zal de „dienst" der barmhartigheid snel volgen.

En zo kunnen er mensen nauw bij het zendingswerk betrokken zijn. hoewel ze niet direkt dagelijks bezig zijn met de woordverkondiging.

We kunnen van zendingswerk spreken als het werk gebeurt in opdracht van de zendende kerk. en in nauwe samenwerking met de prediking van Gods Woord. Van ontwikkelingswerk spreken we als er geen duidelijke relatie is met de kerk op het thuisfront en het werk meer gericht is op het verwerven van een hogere levensstandaard voor de plaatselijke bevolking. Soms is de grens moeilijk te trekken. Zo kun je door een christelijke organisatie uitgestuurd zijn en nauw samenwerken met de plaatselijke kerken aldaar.

Strikt genomen moeten we dan toch denk ik spreken van ontwikkelingswerk, maar dan heel duidelijk in het teken van Gal. 6 : 10: Goed doende aan de huisgenoten des geloofs". Echter in ons hart zullen we wel weten of we in opdracht gegaan zijn van de Grote Zender, of op eigen initiatief.

Laat ons bij al onze inspanningen bedenken: „Zo de Heere het huis niet bouwt, tevergeefs arbeiden deszei fs bouwlieden daaraan" (Psalm 127 : la).

Het is een geweldige ervaring om een aantal jaren in de tropen te hebben mogen werken. Een ervaring die veelal ook een stempel drukt op de rest van je leven. Voor velen is het geworden een periode van zegen, zowel voor zichzelf als voor de verre naaste. Groot zal het zijn als het uiteindelijk heeft mogen bijdragen aan Zijn Koninkrijk en tot eer van Zijn Naam.

Capelle a/d IJssel D.J. Bac. arts

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen