De waarde van Gods geboden voor het maatschappelijke leven

Tijdens het nadenken over dit artikel sehoot nuj opeens een opdracht van nujn leraar nuiatsehappijleer van de middelbare school te binnen. Onze klas werd in groepjes verdeeld en ieder groepje kreeg een papier met daarop een verhaal en een opdracht. Het kwam er großveg op neer eleu er een groepje drenkelingen aanspoelde op een onbewoond eiland; de opdracht wa.s. om voor deze drenkelingen een ideale satnenleving in te richten. Wie moest de macht hebben? Was er een politie nodig en een gevangeni.s? Moest er een kerk komen en een wetboek? Het was op zichzelf een leuke opdracht. Er werd binnen de groepjes flink gediskussieerd. Wenn wat is nu eigenlijk ee rechtvaardige samenleving? De uitkom.st vim verrassend: er waren drie socialistische samenlevingen, één liberale en één anarchi.stische .samenleving ontworpen. Kortom, een christelijke sametdeving zat er bij mij op school niet meer in. Wel .stond er op enkele eilanden een kerkje.

Nu. achteraf besef ik pas wat we toen gedaan hebben: we hebben daar eigenlijk de politiek nagebootst. In de politiek wordt ook besloten over de inrichting van dc samenleving, over de verdeling van geld. rechten en plichten, wat rechtvaardig en onrechtvaardig is en nu zelfs over leven en dood. En. ook achteraf, onze werkwijze verschilt niet ernstig van die van dc huidige politieke partijen en het kabinet Lubbers. Voor de inrichting van de samenleving beroepen de politieke partijen zich. met uitzondering van de kleine drie partijen, ook op hun eigen opvattingen over de ideale samenleving. Zij zijn niet uit op een christelijke samenleving. Zij vertrouwen meer op hun eigen inzichten of we te n s c h a p p e 1 ij kc t h co ri e ë n dan op Gods geboden. Met dit alles kunnen w^e stellen dat onze politiek maar ook onze hele samenleving lot in het hart verwereldlijkt is. Hel leven v^ordt in al zijn verbanden ingericht naar eigen iiizichten zonder dat cr rckeninü gehouden wordl met God en de naaste.

Gods geboden zijn niet uit de tijd

Dit is een trieste ontwikkeling. De Heere moet ook in het maatschappelijke leven gediend worden. Hij heeft dc aarde immers geschapen? Dat houdt dan ook in. dat we die naar Zijn wil en tot Zijn eer moeten bewerken. Hiervoor ontving Israël in de lijd van het Oude Testament de geboden van God. Zo wist Israël hoe hel dc maatschappij naar Gods wil kon en moest inrichten. In onze tijd kunnen we de geboden van hel Oude Testament natuurlijk niet allemaal direkt toepassen.

Daarvoor verschilt onze tijd teveel van die van Israël. Wij hebben nu veel meer techniek, industrie cn ook ccn heel andere politieke situatie. Dit is niel een nieuw vraagstuk. Hier had men in dc tijd van het Nieuwe Testament ook al mee te maken. Iedere nieuwe situatie vraagt om ccn nieuwe toepassing van de ..oude" geboden. Opvallend in het Nieuwe Testament is dan. dat dc Tien Geboden volop blijven gelden. De Tien Geboden vormen dc kern \an de geboden in dc Bijbel. De andere geboden zijn toepassingen van die geboden op diverse terreinen. Zo zou je de uitleg van de Tien Geboden in n dc Heidclberger Catechismus ook kunnen zien.

Gods geboden zijn dus beslist niet uit dc tijd. Alleen tnoeten we ze nu, in onze tijd. in atliankelijkheid van de Heilige Geest toepassen. Zoals dc Heilige Geest toen de geboden aan Israël heeft gegeven, zo kan Hij ons nu leren hoe wij diezelfde geboden in onze lijd moeten toepassen.

Gods geboden zijn heilzaam

Maan weten we wel waarom Gods geboden ook in het maatschappelijke leven moeten worden gehoorzaamd? God gebiedt dat niet zomaar. Het gaat God allereerst om Zijn eer De Heere heeft dc aarde tot Zijn eer geschapen. Wanneer deze aarde dan ook zo beheerd wordt zoals Hij dat bedoeld heeft, dan wordt Hij daardoor geëerd. Hieruit blijkt ook. dat de liefde lot Cïod voorwaarde is om Zijn geboden werkelijk Ic onderhouden. Alleen dan wil je Hem eren. Dan geeft Hij jc ook de kracht. Zijn kracht (de Heilige CJCCSI) om Hem te eren. ..Want dit is dc liefde Ciods. dat wij Zijn geboden bewaren: en Zijn geboden zijn niet zwaar". O Joh. 5 : Is).

Maar dat is niet het enige. Het is ook in het belang van dc mens en de schepping zelf om

God tc gehoorzamen in het maatschappelijke leven. Gods geboden zijn heilzaam voor het maatschappelijke leven. Een volk dat zich aan Gods geboden houdt in het maatschappelijke leven, zal daar wél bij varen. Lees hiervoor de afscheidswoorden van Mozes in het boek Deuteronomium maar eens.

Dat Gods geboden heilzaam zijn voor het maatschappelijk leven kan duidelijk worden aan de hand van twee voorbeelden. Hel eerste voorbeeld wordt gevormd door het vierde gebod: voor Israël was het houden van de sabbat niet alleen een kerkelijk, maar ook een maatschappelijk gebod. Op de sabbat gold niet alleen voor de mens. maar ook voor de dieren. In de ogen van heel wat Israëlieten en van de omliggende volkeren moet dat een lastig en moeilijk te houden gebod zijn geweest. Zelfs midden in de oogsttijd moest je op de sabbat het werk laten rusten. Ekonomisch bezien is dit gebod onrendabel en kost hel houden van dit gebod handen vol geld. En tóch is dit gebod wél heilzaam. Juist uit de genoemde ..tegenargumenten" bij dit gebod blijkt, dat de mens al gauw slaaf van zijn werk of van het geld dreigt te worden. Op een gegeven moment moet alles wijken voor het geld: het gezin, dc gezondheid, het milieu en tenslotte zelfs de kerk en God.

Daarom heeft de Heere de sabbat (en nu de zondag) ingesteld: om te voorkomen dat alles om het geld en de arbeid zou draaien. Bovendien krijgen de mensen die dag tijd voor elkaar (het gezinsleven) en is er tijd voor God en Zijn dienst. Op deze manier voorkomt dit gebod overspannenheid, het langs elkaar heen leven in gezinnen en een vergeten van de dienst van God. Bovendien, wanneer de zondag op een goede wijze wordt doorgebracht. ontvang je weer kracht om de rest van de week hard te kunnen werken. Zo bezien is dit gebod zelfs nog „ekonomisch rendabel", al gaat het daar natuurlijk niet in de eerste plaats om. Waar het wél om gaat. hoor je altijd aan het einde van de eredienst, net voor de zegenbede: ..Gaat dan heen in vrede en ontvangt de zegen des HEEREN".

Een tweede voorbeeld: in hel Oude Testament tref je heel wat wetten aan voor hel ckonomische leven. In die tijd was Israël een agrarische samenleving met weinig industrie. Opvallend in die wetten is. dat de Israëliet de arbeiders en de grond en het vee niet mocht uitbuiten. De schepping en de medemens moesten met eerbied en respect behandeld worden. Er was zelfs een sociale wetgeving, die ervoor moest zorgen dat de armen in leven konden blijven en weer nieuwe kansen kregen om in hun eigen onderhoud te voorzien. Het zou de moeite waard zijn. om deze wetten eens te bestuderen op de jeugdvereniging of op school. Déze wetten zijn niet direkt in onze tijd toe te passen. Wel laten ze zien hoe de Tien Geboden toen. in die tijd, werden toegepast op het ekonomische terrein. Zo zijn ze voor ons een voorbeeld voor het ekonomische leven nu.

Hier gaat het dus niet om de letter van de wet. maar om de geest van de wet. De geest van deze wetten is ook heilzaam voor onze tijd. omdat getoond wordt dat de mens geen slaaf van het geld en geen egoïst mag worden. Door deze wetten wordt de onderlinge liefde gestimuleerd en worden de zwakken geholpen. Wanneer de mensen hieraan zouden gehoorzamen en zouden inzien hoe heilzaam dit is voor de gehele samenleving, zouden ze dan niet inzien dat ze dit aan Gods geboden hebben te danken? Dit zou ertoe kunnen leiden dat de dankdag voor gewas en arbeid niet alleen een instelling voor de kerk zou zijn. maar ook voor de hele sa menleving.

Kunnen we zonder Gods geboden?

Maar. zo kan hierop gezegd worden, dat is allemaal wel heel mooi. maar wat moeten wij hiermee in onze tijd? ..Ik zie mij al met dat verhaal over de zondag bij meneer Philips binnenstappen. Hij zal me zien staan. Ik mag al blij zijn wanneer ik een vrijstelling heb om niet op zondag te hoeven werken". Helaas is deze kritiek maar al te gerechtvaardigd. Ook al zouden wij overtuigd zijn van het heilzame van Gods geboden voor het maatschappelijke leven (de vraag is óf we het zijn), dan nog zijn we dit als een minderheid in onze samenleving. Wij zijn niet in staat om de samenleving naar onze hand te zetten.

Toch kunnen we daar niet bij blijven stilstaan. Ook al zijn we een kleine minderheid, toch is het hard nodig en de hoogste tijd, dat we zoeken naar een goede toepassing van Gods geboden in de maatschappij. Het gaat namelijk niet zo goed met onze maatschappij. Gods geboden worden niet gehandhaafd en daardoor wordt de heilzame werking ervan gemist. Dat zie je niet alleen aan het feit dat abortus en euthanasie nu zomaar vóórkomen. maar ook — onder andere — aan de ekonomische crisis. Het lukt Nederland nog steeds niet om de ekonomische problemen op te lossen en zeker in de toekomst kan dit tot grote problemen leiden. Bovendien is de milieuvervuiling angstwekkend groot.

Daarnaast kent de Nederlandse samenleving een grote liefdeloosheid en een groot egoïsme, en dat terwijl de mensen ten gevolge van de ekonomische achteruitgang juist nu op elkaar aangewezen zijn. Zo zijn er nog wel een aantal

zaken te noemen. Het is natuurlijk niet de bedoeling om iedereen door middel van dit artikeltje angst aan te jagen. Toch zullen we moeten erkennen, dat we in Nederland voor een aantal grote vraagstukken staan. En het lijkt er erg op. dat deze problemen een gevolg zijn van het niet meer gehoorzamen aan Gods geboden voor het maatschappelijke leven.

Het is niet voor niets dat veel van de problemen op het gebied van de ekonomie. de techniek en de omgang met elkaar groter geworden zijn na de tijd van de Verlichting. De Verlichting (18e eeuw) was de tijd dat men niet meer met God wenste te rekenen bij de inrichting van dc samenleving. Niet Gods Woord, maar de mens werd dc norm. Daardoor ging het toen niet alleen fout in de theologie (ongeloof en schriftkritiek), maar ook in het maatschappelijke leven. En nu worden we langzamerhand met de gevolgen daarvan gekonfronteerd. Dat kan ook niet anders. Eerbiedig gezegd, zou je Gods geboden kunnen zien als een gebruiksaanwijzing bij de schepping: dan kan het niet anders dan datje, wanneer je die regels overtreedt, de schepping vernielt. En nu heb ik het er nog niet eens over gehad dat God in ons maatschappelijke leven openlijk gelasterd wordt en er steeds minder ruimte is voor de dienst aan Hem. En wanneer we Gods eer bedoelen cn het heil van onze naaste, dan gaat ons dit ter harte!

Geen triomfantalisme, wel gehoorzaamheid

Nu moeten we ervoor oppassen dat we ons niet beter voelen dan de „wereld". Ons past beslist geen triomfantelijke houding. En wel om twee redenen niet.

Allereerst zullen we moeten erkennen dat wij ook niet altijd het goede voorbeeld geven en hebben gegeven. Wordt ons ekonomisch handelen izekenmerkt door eerbied voor de schepping en de naaste of gaat het ons ook vaak om dc maximale winst? (Ik besef dat het een het ander niet altijd hoeft uit te sluiten). Staan wij vooraan bij dc bescherming van het milieu? Komt er in onze kerkelijke gemeente geen eenzaamheid en armoede voor? Misschien moeten we wel erkennen, dat ook wij op veel terreinen Gods geboden voor het maatschappelijke leven hebben losgelaten.

Ten tweede moeten we ook niet doen alsof we alle wijsheid in pacht hebben en wij wel voor alles een oplossing hebben. Onze samenleving is zo anders dan die van Israël uit het Oude Testament, dat het vaak heel moeilijk is om Gods geboden toe te passen op onze tijd: vooral wanneer het gaat om de grote problemen die hierboven genoemd worden. Dat dit moeilijk is. blijkt ook wel binnen de gereformeerde gezindte. Sommigen staan bijvoorbeeld heel kritisch

tegenover de computer, terwijl anderen de computer helemaal niet gevaarlijk vinden. Zo is er nog wel een aantal zaken te noemen. Het is dus nog maar de vraag of er een einde zou komen aan alle problemen wanneer wij dc samenleving mochten inrichten overeenkomstig de geboden van God. Ook daarom moeten we oppassen voor een triomfantelijke houding.

Maar wat dan wel? In het begin van dit artikel wordt gezegd dat de Heilige Geest ons kan leren hoe we die „oude" geboden moeten toepassen ; n deze tijd. Wanneer wij het niet weten, zullen we dus Gods Woord moeten onderzoeken cn moeten bidden om de leiding van de Heilige Geest hierbij. Dit laat ook zien hoe belangrijk het is. om te bidden om wijsheid voor diegenen die hierover beslissingen moeten nemen.

Voor jou en mij komt het er op aan dat wij wél gehoorzamen aan de geboden van God in het maatschappelijke leven; ook wanneer ons dit offers kost. Het kan best wel eens ten koste van je salaris gaan of het plezier in je werk. Gods eer moet ons zwaarder wegen dan ons eigen belang, hoe moeilijk dit ook kan zijn.

Dit lijkt misschien allemaal wel erg 'moeilijk. Misschien is het allemaal wat ontmoedigend geweest. Toch hoeft dat niet.

Wanneer wij in eigen kracht voortleven, kunnen wij nooit zelf gehoorzamen aan Gods geboden, laat staan dat wij dc samenleving leren te gehoorzamen aan Gods geboden voor het maatschappelijke leven. Wij kunnen dat alleen doen. wanneer we Zijn discipelen worden en de Heere Jezus in ons midden is door de werking van Zijn Heilige Geest.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen