„Geven: voorzichtig, maar blijmoedig en niet karig

In dit nummer van ..Daniël"gaat het over ..geld geven". Omdat ven" met de diakonie te maken heeft, hebben we een interview g met diaken ./. van Kranenburg. Je geeft geld aan de diakonie. diakonie geeft geld aan anderen Hoe gaat dat in zijn werk en wordt van ons verwacht? De heer Van Kranenburg geeft antwo praktische én principiële vragen.

Op onze vraag of hij zich even voor wilde stellen, vertelde de he Van Kranenburg dat hij gehuwd is. twaalf kinderen heeft en dagelijks leven zijn beroep uitoefent op de afdeling Onderwijs gemeente Utrecht. Het onderwijs heeft al heel lang zijn belang ling: al jaren zet de heer Van Kranenburg zich in zijn ..vrije tijd voor het reformatorisch onderwijs. Momenteel heeft hij een fu het bestuur van de (bekende) scholen voor voortgezet onderwijs Amersfoort.

Het ambt van diaken vervult hij nu zo'11 vijftien jaar. De laats jaar is hij voorzitter van de diakonie van Utrechts Gereformeerd meente. Ondanks deze funktie kon de heer Van Kranenburg in interview natuurlijk niet namens de kerkeraad of de diakonie s ken. Hij geeft zijn eigen gedachten over de onderwerpen die w aansneden.

Wat is volgens it de taak van een diaken?

Daarvoor moeten we terug naar dc instelling van het diakenschap. Dat is in Handelingen 6. Eerst was het zo. dat dc apostelen waren belast met dc verkondiging van het evangelie én met dc zorg voor dc armen. Dat ging niet goed. Er ontstond een ..murmurerinii van dc Griekse wedu wen. Zij kregen niet wat ze nodig hadden. Toen grepen de apostelen in. Zij stelden een taakverdeling voor: cr moesten diakenen komen die voor dc armen konden zorgen. opdat dc apostelen al hun tijd konden besteden aan hun eigenlijke taak: de evangclieverkondigi ng.

De diakenen hebben dus een ..ge-eigen taak. Hoe kijkt u er tegen ehad aan als diakenen met de ouder-de lingen mee op huisbezoek gaan? wat De echte taak van de diaken, ord het op verzorgen van de armen, gaat voor. Als er dan nog tijd er over is. kunnen dc diakenen in eventueel het dc ouderlingen hel-van pen de met het huisbezoek. stel-Maar het mag nooit ten koste " gaan in van de „Griekse weduwen"!

(Toen vrc onze eerste vraag stelden. haalde de heer Van Kra-te nenburg vijf zijn aantekeningen e voor Ge-de dag. Zo te zien was er dit nog meer te zeggen over de taak pre-van een diaken. Dat klopte ook wel.)

Later is de bijbelse taakomschrijving uitgewerkt. In de Nederlandse Geloofsbelijdenis staat bijvoorbeeld, dat de armen cn bedrukten geholpen en getroost moeten worden (artikel 30). In het bevestigingsformulier wordt gesproken van verzamelen, bewaren en uitdelen van dc ..aalmoezen". Bij het verzamelen hoort ook: kreatief bczig-zijn in het vinden van goede middelen. Het uitdelen moet niet

alleen Noorzichlig gebeuren, maar vooral ook blijmoedig, vergezeld van ..iroostclijkc redenen uit het Woord van God". Als laatste noem ik het gebed vóór de vergadering der diakenen. Dat Ibrmuliergebed hoefje niet leilcrlijk tc bidden, maar ik heb er wol veel aan gehad als handreiking voor hel openingsgebed bij de maandelijkse d i a ko n i c \ e rga d e ri n g. H i e ri n staan ook weer gegevens over dc diakonale taak. Er wordt gebeden om dc gccsl des onderscheids om het verschil tussen de echte en onechte arme tc zien; verder of ccn vurige liefde tot de armen de nicl-armc leden mag vcrvul-Icii; en om de gave om met Gods heilig Woord dc armen te vertroosten.

U noenule daarnet drie dingen: het verzamelen, het bewaren en het uitdelen. Hoe gaat het verzamelen er in de praktijk aan toe?

Ja. hoe kom jc aan je geld? Fr zijn verschillende middelen lol innen. Allereerst is er dc kolicklc van iedere zondag. Dat is een strukturcel middel, ccn vaste bron van inkomsten. Verder komt er ook geld binnen via dc giro.

Dat is echter niet zoveel; het overgemaakte geld is meestal voor de kerk. .Als laatste zijn er dc legaten: het komt wel eens voor dal mensen (een deel van) hun erfenis voor de diakonic bestemmen.

Als 's zondags in de kerk de koUekte wordt aangekondigd, spreekt de donu'nee vaak de woorden uit: ..De Heere zegene u en uw gaven ". Heeft de kollekte een bijzondere plaats in de eredienst?

In de kolicklc zie ik vooral ccn uitbeelding van het offeren wat ook door dc week gedaan wordt. Dc kolicklc is een symbool van alle gaven die de diakonie via verschillende wctien bereiken.

Hoe vindt u het dat er nwestal veel meer geld aan de kerk dan aan de diakonie wordt gegeven?

Dat is niet zo vreemd. De mensen gc\en wanneer hel nodig is. Vaak is het zo. dal dc diakonic voldoende middelen heeft cn dat dc kerk méér geld nodig heeft. Als er meer voor de diakonic nodig zou zijn. zou dal cr ook wel ! komen.

Wat zou u doen als de bodem ; van de diakoniekas te zien wa.s? ; Dan moet er een beroep op ; dc gemeenteleden gedaan j worden. Die hebben de taak om de diakonie van voldoende middelen te voorzien. Zoiets heb ik overigens nog niet meegemaakt.

Een andere vraag is: wanneer heeft de diakonie ..voldoende j middelen"? Hel is nu namelijk hcd anders dan vroeger.

Toen had dc diakonie een veel groter aandeel in dc gcldsli"oom die in dc maatschappij rondgaat, dan nu. Dat komt door dc sociale uilkcringswelten. De uitkeringen die cr per jaar aan gemeenteleden verstrekt worden, lopen in de miljoenen!

Is door die .sociale uitkeringen de diakonale taak niet uitgehold?

In feilc wel. De ontkerstening van ons land is ccn feil. Wal eerder de laak van de kerk was, is nu in overheidshanden gekomen. Dal is jammer, maar waarschijnlijk doen wc cr het beste aan, de situatie te acceplcrcn zoals hij is. We leven in een bepaald maatschappelijk bestel cn daar moeten we rekening mee i houden.

Er blijft echter nog genoeg I werk voor dc diakonie over. I Fr blijven mensen die niet gc-I nocg hebben om van tc leven. Dc verzorgingsstaat faalt wel eens. De nood is soms grolcr dan jc verwacht. In een kerkelijke gemeente mag dal niet voorkomen.

Daar zijn de middelen om die nood te lenigen. Een pijnlijke vraag is. hoe het dan met de mensen moet die niet onder een diakonie vallen.

In de kranten lees je, dat het aantal mensen dar niet genoeg heeft om in hun levensonderhoud tc voorzien, groeit.

Ja. de overheid wil van een verzorgingsstaat naar een meer zorgzame samenleving. De overheidstaak wordt kleiner; de mensen moeten meer voor elkaar zorgen. Hierop zal de diakonie moeten inspringen. Want hoe minder uitkeringen, hoe meer de nood toeneemt. Er zal hulp geboden moeten worden!

Kunt u iets zeggen over het bewaren van de diakoniegelden

Het is belangrijk, dat de gaven zo goed mogelijk beheerd worden. Dat betekent, dat je moet proberen om zo hoog mogelijke rente te krijgen van belegde gelden. Verder moeten er veiligh cid s m a a t rege 1 e 11 get ro 1ÏJ n worden. Dc diakonie moet zorgen voor een goede kluis, tassen met sleutels cn een goede samenwerking met de bank. De boekhouding moet nauwkeurig gevoerd worden.

Mag een diakonie wel een ove schot hebben? Je mag gelden voor de armen toch niet opporren? Er zijn toch altijd nog genoeg bestemmingen over?

Oppotten is niet bepaald de juiste omschrijving voor „bewaren". De diakonie spaart niet om zoveel mogelijk geld tc hebben, maar om in voorkomende gevallen zo goed mogelijk te kunnen helpen. Als er eenmaal nood is bij een gemeentelid. kan dat soms tot zeer hoge bedragen oplopen. En dan moet de diakonie de middelen hebben om daarin bij tc springen. Daarom waardeer ik het alleen maar positief. als een diakonie een Hink overschot heeft.

Mag diakoniegeld besteed wor ? den aan bijvoorbeeld kerkbouw

Nee, daar is het niet voor bestemd. Dan verstaat de diakonie haar plicht van bewaren niet goed. Wel kan het soms zijn dat de „kerk" leent bij de diakonie. Maar dat geld moet altijd weer terugkomen in dc diakoniekas.

Een praktische vraag. Na de kollekte moer het geld geteld worden. Hoe gaat dat?

Vroeger gebeurde dat uitsluitend met schudzeven. De r-muntgelden moesten dan nou met dc hand geteld worden. Later kwam cr een mechanische telmachine. Dat was een soort centrifuge die met dc hand gedraaid moest worden voor elke muntsoort. Nu hebben we in Utrecht een elektronische telmachine. (De heer Van Kranenburg is er een beetje trots op). Dat hebben we van de bank afgekeken. Zo'n machine werkt erg snel en handig. We konden hem tweedehands aanschaffen en we hebben er geen spijt van gehad. Al het muntgeld gaat er ongesorteerd in en de machine geeft de totaalsom aan.

Alleen de bankbiljetten worden met de hand geteld.

Het tellen is een wekelijks terugkerende bezigheid die - telkens door twee diakenen ? wordt verricht.

Uiteindelijk wordt het geld verzameld en bewaard om uitgedeeld te worden. Dat moet volgens het formulier blijmoedig én voorzichtig gebeuren. Wat voor maatstaf houdt u daarbij aan?

De „doelgroep" wordt gevormd door mensen die het ontbreekt aan voldoende direkte middelen tot levensonderhoud. Daar valt onder: voedsel, kleding, huisvesting, energie. Maar ook een krant en een gezinsblad kun je erbij rekenen. Je moet dat niet tc beperkt zien.

Hoe beoordeelt u in de praktijk, wat iemand nodig heeft?

In zo'n geval zet je samen met de desbetreffende persoon allereerst de inkomsten en uitgaven op een rijtje. Dan blijkt waar het misgaat, bijvoorbeeld een veel te hoge huur. Het kan zijn dat iemand niet rondkomt met een bedrag, waar een ander wél goed van kan leven. Dan moet de diakonie niet gaan bestraffen of kritiek gaan leveren, maar helpen en ondersteunen. Dat betekent dat het bestaande tekort

wordt gevuld. Daarna kun je kijken of herhaling voorkomen kan worden. Soms moeten mensen van een hoge levensstandaard naar een lager niveau. Dat is vaak heel moeilijk. Vindingrijkheid om met minder rond te komen is een gave die lang niet ieder heeft. Het uitdelen moet niet karig gebeuren, maar royaal! Dat kan bijvoorbeeld het volgende inhouden. Stel (het is een denkbeeldig geval) dat er een bejaarde man in de gemeente is die alleen woont.

Hij kan niet zelf koken, maar hij vindt het geldverspilling om gebruik te maken van een voorziening waardoor hij zijn maaltijd aan huis bezorgd zou krijgen. Hij doet het dus met een extra boterham. Al heeft zo iemand geld genoeg op de bank. dan nog kan de diakonie in zo'n geval zeggen: wij zorgen dat deze man elke dag zijn warme maaltijd krijgt. Het gaat er in de eerste plaats om wat iemand nodig heeft; waardoor die nood veroorzaakt wordt, komt later ter sprake.

Hoe komt u te weten waar er nood is?

Er zijn verschillende manieren waarop we de nood op het spoor komen. Allereerst probeer je als diakonie goed op te letten, of er uiterlijke omstandigheden zijn die wijzen op mogelijke nood. Bijvoorbeeld: ziekte in een gezin, of werkloosheid van de kostwinner, of een groot gezin waarvan de kostwinner een niet zo goed verdienend beroep uitoefent. Ook komen er signalen van de ouderlingen en de predikanten. Die komen op hun bezoeken in heel de gemeente. Verder kan de betrokkene zelf aankloppen. En soms leggen kennissen van de betreffende persoon de nood aan de diakonie voor.

Maar u weet nooit alles.

Ja, de grote zorg blijft: waar is de nood? Maar God regeert. Er we ervaren vaak, dat Hij de situatie bekend maakt. In het formuliergebed wordt daar ook om gebeden.

Schamen mensen zich niet om om hulp te vragen of om geholpen te worden?

Nee, in al die jaren heb ik — maar dat is mijn ervaring — nog nooit schaamte meegemaakt. Wel is er soms wat schroom. Dat. er geen schaamte is. valt tc verklaren uit het feit dat de diakonie een instelling is van God zelf.

De mensen zijn juist blij dat je er bent. dat God voor ze zorgt. Ook in de omgekeerde situatie, als wij denken dat er ergens nood is. terwijl de betreffende mensen genoeg hebben. heb ik nog geen boosheid of zoiets meegemaakt. Mensen zijn in de regel zelfs blij. dat erop gelet wordt.

Geld is macht. Schept dat geen afhankelijkheid of onderdanigheid?

Dat mag nooit. Dan faalt de diakonie in haar taak. Als mensen bijvoorbeeld niet genoeg krijgen (cn dat kan best wel eens), dan moeten ze dat juist zeggen. De apostelen werden zelfs niet boos op de m u r m u re rende we d u wen. maar ze zochten een oplossing. De leden moeten steeds met liefde en met begrip voor de omstandigheden benaderd worden.

U gaat ergens op bezoek. En wat gebeurt er dan?

Als je ergens voor het eerst komt, is het belangrijk dat de mensen zich op hun gemak voelen. Verder komt het vooral op luisteren aan. Luisteren is nodig om aan het eind van het bezoek de noden in het gebed aan God op tc dragen. En door goed te luisteren. kun je soms op de juiste manier op de situatie inhaken en ..door-boren". Want dat laatste is ook nodig. Het gaat toch om de vragen: wat verdient u en wat hebt u nodig.

Nood is niet alleen financieel. Heeft de diaken ook een taak bij ziekte, verdriet en moeite?

Het bevestigingsformulier maant aan, om bij materiële nood ook troostwoorden te spreken. Dat is geestelijke steun bij stoffelijke nood.

Anderzijds kunnen omstan-

digheden van verdriet en moeite gepaard gaan met geldelijke nood. Ik zie het als een grensgebied. Nict-stoffelijke nood valt allereerst op het terrein van de ouderlingen.

Toch zijn cr eerder ook ziekenbezoekers geweest.

Ja. dat ligt weer dichter bi j de diakenen. De diakonale taak wordt dan breder. Volgens de artikelen van Wezel bijvoorbeeld heeft de diaken ook tot taak om zieken en gevangenen te bezoeken.

Maar dat ziet u niet direkt als werkterrein?

Het ligt op de grens. Zo gaan we regelmatig bij zieken kijken die alleen zijn. Naast medeleven en bemoediging is het dan van belang om te kijken of er behoefte is aan andere hulp (bijvoorbeeld op administratief gebied, of de weg wijzen naar een hulpverlenende instelling). Verder hebben we een lijst van alleenstaanden. Het is belangrijk deze groep in het oog te houden, voor zover zc al geen bezoek krijgen naar aanleiding van bijvoorbeeld het kerktelefoonbusje.

Je kunt echter nooit helemaal zorgend bezig zijn. Dat is de taak van de familie. Bovendien komt dan je eigen gezinsleven is de knoop. Je informeert naar de familie en verwijst eventueel naar h ulpverleners.

In het bevestigingsformulier wordt gesproken van ..troostrij redenen uit het Woord Gods". Wat zijti uw eigen ervaringen?

Voor je woorden uit het Woord aanhaalt, moetje luisteren. de nood ervaren. Dan blijkt het Woord rijk te zijn.

De woorden komen dan soms vanzelf boven. ..God hoort de jonge raven als zij roepen". Ook is het een troost dat God voor een instelling als de diakonie gezorgd heeft. Dat is niet alleen een troost voor de gemeenteleden, maar ook voor de diakenen. De Heere hoort het gebed. (Er zal wel geen diaken op pad gaan. zonder vooraf God om hulp tc vragen.) De Heere geeft dingen die je zelf soms niet verwacht had.

In de vermaningen aan het eind van liet bevestiginsformulier wordt gezegd: ..Behoudt de ver borgenheid des geloofs in een reine consciëntie". Hoe ervaart dat?

Dat is ccn indringende vraag.

Als je dat tot je door laat dringen, kom je in ieder geval tot de erkenning dat je in jezelf onbekwaam bent. Dan is het een troost, dat je zelf het ambt niet gezocht hebt. maar dat je ..door de gemeente verkozen, en mitsdien van God zelf geroepen" bent. En dc Heere komt daar wel eens in mee. dat ervaar je!

Het ging nu alsmaar over hulp aan leden van de gemeente. Wordt er ook geld gegeven aan hulpverlenende instellingen en aan hulporganisaties voor de Derde Wereld?

Ik ben daar voorzichtig mee. Binnen de Gereformeerde Gemeenten zijn er bepaalde ..instellingen", zoals de Gehandicaptenzorg, die een bepaald bedrag per lid krijgen. Met andere instellingen wordt het erg moeilijk om te bepalen welke wel geld kri jgt en welke niet. Het is ook niet ke de direkte taak van de diakonie om allerlei instellingen te helpen.

Maar kun je niet zeggen: eerder waren de problemen klein, op gemeentelijk niveau. Nu kijkt iedereen veel verder om zich heen, de nood is wereldwijd? Ja. dc nood is heel groot.

Maar voor de diakonie blijft gelden: ..eerst dc huisgenoten des gcloofs". De diakonie is ingesteld voor de gemeente. Zulke doelen liggen meer op het terrein van de eigen verantwoordelijkheid van de afzonderlijke gemeenteleden. En hoe je met je geld om moet gaan. hoor je in de prediking.

Laatste vraag: is er een diakonale taak voor jongeren in de gemeente?

Ieder lid behoort zorg te dragen voor dc andere leden uit hoofde van de gemeenschapsband. Zo wordt er soms ook wel rechtstreeks geholpen: het ene gemeentelid stopt het andere iets toe.

Jongeren hebben mijns inziens geen aparte taak, maar ze zijn wel lid van de gemeente. Daarom kunnen zc ook helpen. Jongeren hebben vaak tijd om eens iemand op te halen, ofte zeggen: ..Joh. ga je mee daar en daar naar toe".

In ieder geval wil ik de jeugd oproepen om — zeker bij het volwassen worden — dc diakenen „van genoegzame middelen tc voorzien"!

Mijnheer Van Kranenburg, van harte bedankt'.

Utrecht

Wim en Gerda

Dekker-van de Haar

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen