Christenen passen zich teveel aan bij de godloze samenleving

door Gerard Colenbrander en Anton Rottier

Tegenwoordig horen we het woord milieuvervuiling nogal eens vallen. Kunt u kort schetsen wat er aan de hand is?

Als het gaat om milieuvervuilling moet je zeggen dat het niet alleen maar zo is dat we bodem, water en lucht niet meer ongerept hebben. Je moet ook zeggen dat we er heel wat uitgehaald hebben dat we verwoest hebben. Het Wereld Natuur Fonds zegt dat er per dag twee plantesoorten uitsterven. Dat is geen vervuiling maar natuurvernietiging! Zo ernstig is het. Kort geleden schreef prof. Kuenen een artikel in „De Ingenieur" onder de titel „Nederland, let op uw zaak!". Hij zegt daarin: „We kunnen eigenlijk de ernst van de milieuvervuiling niet serieus genoeg nemen, want de grondslagen van de biosfeer (natuur) worden vernietigd".

In de Bijbel staat in Ps. 11: Wat zal de rechtvaardige nog doen als de grondslagen van de samenleving vernietigd worden? Zo moet je eigenlijk ook zeggen: wat kan de rechtvaardige nog doen als de grondslagen van een gezonde natuur worden vernietigd? Daarmee zitje meteen bij de achtergronden van het milieuprobleem: wij zijn op een onverantwoorde manier met Gods schepping omgegaan.

Kunt u nog enkele voorbeelden ter illustratie noemen?

De verzuring van het milieu is natuurlijk een heel ernstig probleem en de aantasting van de ozonlaag, waardoor je een broeikaseffekt krijgt. Verder is er de verhoging van het kooldioxide-gehalte. Hierdoor worden de natuurlijke evenwichten verstoord met bedreiging van het uitsterven van niet alleen plante-en diersoorten, maar ook met bedreiging van nogal sterke verandering in het klimaat, waardoor ijs van de polen gaat smelten en de waterspiegel van de zee gaat stijgen. Dat is dus vrij dramatisch...., ook voor Nederland (de lage landen aan de zee!).

Hoe heeft het milieuprobleem zo'n catastrofale omvang gekregen? Wat zijn de oorzaken daarvan?

Als je spreekt over de oorzaak moet je niet gaan wijzen naar de mensen die aan het verkeer deelnemen of mensen die landbouw bedrijven. Je zou kunnen zeggen dat het een probleem van onze kuituur is, van onze samenleving. Je moet geen zondebokken gaan zoeken, want we zijn er allemaal schuldig aan. Als je naar de diepere achtergrond zoekt, moet je zeggen dat het geestelijke beslissingen van mensen geweest zijn, waarmee afgeweken is van wat God met de schepping bedoeld heeft.

De Renaissance (16e eeuw) was reeds een beweging die zich verzette tegen het christendom en naar de voorchristelijke tijd terug wilde. Vanuit de Renaissance is in het Westen de gedachte opgekomen dat de mens een wereld moet scheppen die aan mensenhanden gehoorzaamt. In de filosofie noemen we dit technicisme. Deze brutaliteit van de mens verbindt zich later met de natuurwetenschappen en in de moderne industrie is ze ook aan de orde. Sinds twintig jaar is ze zelfs aktueel in de moderne landbouw.

Deze geestelijke houding houdt in dat de mens zijn eigen koninkrijk wil vestigen, zijn eigen welvaart wil garanderen en onbeperkte vooruitgang wil. Dat zijn onbijbelse motieven.

Critici zullen zeggen: Christenen hebben het toch meebevorderd?

Nou, dat is een heel ernstige zaak. Christenen hebben veel te weinig hun vreemdelingschap beseft naar mijn diepste overtuiging. Ze hebben veel te weinig beseft dat zij anders moesten zijn: gij geheel anders, anders in de wetenschap, techniek, industrie, landbouw. Ze hebben veel te weinig weerstand geboden tegen de geest van de Renaissance om hun eigen koninkrijk te vestigen. Ja, ze zijn het zelfs wel gaan bevorderen omdat het ook bij christenen is gaan draaien om deze wereld en materiële welvaart, waarbij alles op de mens zelf is gericht. Het materialisme is de oorzaak van de milieuvervuiling.

Maar nu zitten we met die situatie. Hoe moeten we die dan ombuigen?

Er zullen veel christenen zijn die zeggen: ik ben het met die Schuurman wel eens, maar ja, we kunnen niet terug. De boer kan bijvoorbeeld niet terug achter de kunstmatige inseminatie (KI).

Ik heb wel begrip voor dit standpunt. Het milieuprobleem is ook eigenlijk een wereldprobleem. Via de politiek, zelfs de nationale politiek, zijn geen definitieve oplossingen te treffen, omdat iedereen zegt dat we onze konkurrentiepositie niet mogen verliezen. Dat is waar, daarom zal er in internationaal verband wat moeten gebeuren. Maar zelfs als dat niet gebeurt, betekent dat voor een christen alleen maar — in Bijbels licht gezien — dat we steeds meer in een kuituur gekomen zijn, die een totaal van God vervreemde kuituur is. God is vergeten in de kuituur. Als je dat goed tot je door laat dringen dan is belangrijker voor een christen dat hij God niet vergeet, dan dat hij meteen weet welke konkrete maatregel je moet nemen om milieuvervuiling en natuurverwoesting tegen te gaan. De diepste grond van de problemen is namelijk de Godvergetenheid.

We moeten vanuit heel andere motieven gaan leven.

Vanuit welke motieven wordt er dan geleefd?

In de wetenschap is het altijd: kennis geeft macht. In de techniek: techniek om de techniek, ofwel het motief van de technische perfektie. In de ekonomie: materieel gewin en de macht van het geld. In de landbouw: onze naam en faam mag er niet aan.

Vanuit welke motieven moet er dan geleefd worden?

In het licht van de Bijbel gezien is het motief in de wetenschap niet macht, maar wijsheid. Dat van de techniek is niet in de eerste plaats bouwen, bouwen, bouwen.... maar is bouwen én bewaren. In de landbouw is het niet alleen oogsten, want dat loopt uit op uitbuiting en roofbouw. In de landbouw — daar zie je dat vandaag de dag het milieuprobleem zich erg toespitst — is het oogsten én hoeden en verzorgen van de natuur.

In de ekonomie is het ekonomie bedrijven als rentmeester. Dus als je de Godvergetenheid vaarwel zegt en zegt datje voor Gods aangezicht moet leven, dan zie je ineens dat we ons in allerlei sektoren van onze kuituur door een ander motief moeten laten leiden.

Waar komen die motieven op neer?

Kort gezegd komen al die motieven samen in het liefhebben van God en het liefhebben van de naaste. Dat betekent dat je andere normen in rekening brengt als je daaruit handelt.

In onze huidige wetenschappelijk-technische kuituur, waar de milieuproblemen aan verbonden zijn, gaat men uit van normen als: het moet van nut zijn voor de mens, de welvaart moet ermee worden bevorderd en er moet zo efficiënt mogelijk geproduceerd worden. Men let alleen maar op het produktieproces, niet op wat er omheen gebeurt.

Als je vanuit bijbelse motieven kijkt naar de normen dan is de allereerste norm dat God een wet gegeven heeft voor ons zondige mensen in een wereld die ook door de zonde gekenmerkt wordt. God heeft richtingwijzers gegeven, niet in de zin dat we van de gevolgen van de zonde (doornen en distels) verlost zullen worden. Nee, niet om de problemen op te lossen, maar om ze binnen de perken te houden. Daarom gelden Gods geboden.

Als we in eigen kracht de problemen en gevolgen van de zondeval te boven willen komen met wetenschap en techniek dan zie je zelfs het omgekeerde: de problemen worden zo groot dat je zelfs spreekt van natuurvernietiging.

Zien christenen de achterliggende motieven van het milieuprobleem niet te vaak over het hoofd bij het zoeken van een oplossing? Kijken ze niet te veel naaide praktijk: ik moet brood op de plank hebben?

In zijn praktisch handelen onderscheidt de christen zich vaak niet van de niet-christen. Hij gedraagt zich alsof hij God is vergeten. Christenen verwachten de oplossing ook vaak van wetenschap en techniek, en daardoor passen ze zich voortdurend aan. Dat zie je bijvoorbeeld in de moderne landbouw, waar intern dezelfde problemen spelen als extern voor het milieu. De boeren hebben voor de beslissing gestaan of ze KI zouden toepassen of niet. Ze hebben uiteindelijk ja gezegd en zich daardoor aangepast. Nu staan ze voor een beslissing over embryotransplantatie. Als ze weer ja zeggen — en ze dreigen ja te zeggen in grote getale — dan gaan ze weer de weg op van de Godvergetenheid. Dat is de weg waarin het dier niet langer wordt erkend als geschapen door God; wel niet zo geschapen als de mens, maar het is een schepsel. In de veehouderij wordt voortdurend vergeten dat het dier er niet alleen is voor de mens, maar dat het in de eerste plaats een schepsel van God is voor de mensen! Bij KI wordt de sexualiteit losgekoppeld van het dier zelf. De stier wordt vertechniseerd in zijn sexualiteit. Hierover zouden christenen ernstig verontrust moeten zijn en dat gebeurt veel te weinig.

Christenen passen zich veel te veel aan bij de Godloze kuituur. We zouden veel meer ons vreemdelingschap moeten benadrukken. Dat betekent niet datje wegloopt uit de kuituur. Vreemdeling en bijwoner zijn, zoals de Bijbel zegt, betekent niet dat we ons moeten terugtrekken. Vreemdelingschap is eigenlijk de positie van Jozef in Egypte, die was zelfs onderkoning. Vreemdelingschap is ook de positie van Daniël in de Babelkuituur en die was zelfs

minister-president. Dat zijn lichtende voorbeelden voor ons. Zij namen een andere houding aan: Daniël had zijn gezicht naar Jeruzalem gekeerd. Zo, met ons gezicht naar God gericht, kunnen wij in onze kuituur tot zegen zijn.

In onze kuituur is de wet van God vergeten, waardoor we de verschijnselen uit Jesaja 24 : 4 e.v. waarnemen. Of zoals het beschreven staat in Hosea 4 : 6. De mensen leven eigenlijk alleen maar voor zichzelf, de kennis van God is verloren gegaan.

Daardoor gaan de vissen in de zee dood. de vogels van de hemel komen om vanwege de ongerechtigheid van mensen. We hoeven geen afstand te nemen van wetenschap en techniek, dat zou een misverstand zijn, maar deze moeten vanuit het motief van Gods wet bedreven worden.

Daarom zal het land treuren, en een iegelijk, die daarin woont, kwelen, met het gedierte des velds, en met het gevogelte des hemels; ja, ook de vissen der zee zullen weggeraapt worden. (Hosea 4 : 3)

Christenen zijn dus fout geweest. Immers, het konsumptiepatroon van de Geref. Gezindte wijkt bijvoorbeeld niet af van de rest van de samenleving. Maar hebben wij een even grote schuld?

Je moet zelfs zeggen dat we een grotere schuld hebben. Niettemin stel ik de Geref. Gemeenten wel eens als voorbeeld voor de rest van de Geref. Gezindte.

Jullie zijn mensen die met kerst geen kerstboom hebben en lichtballen en al dat heidense gedoe, hoewel ik ook weet dat de Geref. Gemeenten bij het zaken doen weer vooraan staan. En er is ook behoorlijk meegedaan aan de intensieve landbouw en de bio-industrie. Dus men heeft een bepaalde levensstijl teveel geïsoleerd voor de binnenkamer (geen kerstboom) maar is voor de rest veel te veel in alles meegegaan.

Hoe wilt u dan verandering?

We moeten eerst de bijbelse motieven en normen aan gaan hangen en dan volgt daaruit wel een nieuwe levensstijl. Ik heb zelf net een nieuwe auto gekocht en dat bezwaart me in zekere zin. Maar ik was blij dat ik lange tijd tegen de mensen kon zeggen: weet je wel dat die auto van mij negen jaar oud is? ! En de mensen dachten altijd dat ik om de twee jaar wel een nieuwe zou kopen.

Nou, die wegwerpkultuur, dat gaatje de keel uit hangen! Na een platenspeler heb je geen compact-disk meer nodig. Als je inziet dat het in je leven om God behoort te gaan en om Zijn dienst dan wijst dat van jezelf af. Dat wil niet zeggen dat je dan geen CD hebt, maar dat is niet het eerste datje wilt hebben. Dan komt er een heel andere prioriteit in je leven, dan komt vanzelf wat in Galaten 5 staat: de vrucht van de Geest. Dan komt er een andere levensstijl.

Dat is wel zo, maar we leven niet in een wereld met alleen christenen. Heeft het wel zin anders te doen?

Ook al verandert de kuituur om ons heen niet dan houdt dat nog niet in dat je je maar moet laten meevoeren. In Openbaring 17, 18 en 19 wordt de Babelkuituur beschreven. Maar in datzelfde boek in hoofdstuk 11 wordt de houding gegeven die van christenen gevraagd wordt: getuige zijn in woord en daad. En we mogen bekering niet uitsluiten. Denk maar aan Jona en Ninevé.

Maar we verkeren in een spanningsveld waarin de zaken niet op orde zijn te krijgen. Want we beseffen veel te weinig dat we tussen de eerste en de tweede komst van Christus leven. Het koninkrijk van God komt pas als Christus terugkomt. Dat moet onze houding hier al stempelen.

Maar christenen gebruiken vaak juist dat argument om niets meer te doen? !

Niets doen is natuurlijk in strijd met het liefdesmotief waar ik het over had. Het zoeken van het koninkrijk van God maakt je niet passief. Dan houd je anderen voor welke normen er gehandhaafd moeten worden. De zegen en uitwerking daarvan hebben wij niet in de hand. Christenen maken helaas vaak opmerkingen waarmee ze zichzelf als het ware verontschuldigen willen dat ze net zo leven als de wereld.

Kunnen wij ons wel anders gedragen in de samenleving? Boeren kunnen bijvoorbeeld toch niet ontkomen aan KI?

Als je zegt dat je er niet aan kunt ontkomen, dan zul je wel met de gevolgen gekonfronteerd worden. Als je KI conse-

quent doorvoert, krijg je op deze wereld ikweet-niet hoeveel koeien met hetzelfde genetisch profiel. Dat is een enorm verlies aan rijkdom en gevarieerdheid van de schepping. Wanneer er een onbekende ziekte onder die beesten uitbreekt, zullen ze er ook allemaal aangaan. Dat is ook gebeurd bij de citrusvruchten in Florida.

Een hele kuituur is voor twintig jaar afgebroken doordat ze hetzelfde genetisch profiel hadden en niet bestand bleken tegen een nieuwe ziekte.

Wij moeten de wijsheid van de Schepper niet vergeten dat je moet zorgen voor het bewaren van een meervoudig genetisch profiel.

Hoe denkt u over milieuorganisaties?

Een milieuorganisatie kan signaleren en blinde vlekken aanwijzen. Ik zie ze echter niet als organisaties die een ommekeer in onze kuituur kunnen bewerkstelligen. Ze kunnen ons wel wakker schudden.

En wat de manier van optreden betreft: wij zullen nooit gaan demonstreren, want daarbij kunnen dingen uit de hand lopen. Wij kunnen onze visie publiek maken via de christelijke scholen en christelijke politieke partijen. Maar milieuorganisaties doen veel goeds, hoewel je uit moet kijken of een organisatie niet een ideologische grondslag heeft die in strijd is met het christelijk geloof.

Laten christenen het milieuprobleem niet teveel, , links" liggen, zodat ze alleen maar spreken over abortus en euthanasie?

Dat is een groot gevaar. We moeten deze christenen helpen om in te zien dat dezelfde demonische ontwikkeling ook zit in de kernwapentechnologie en in de moderne landbouw. We willen van nature graag allemaal gerechtvaardigd worden omdat we op één punt nog goede werken denken te doen, maar dat is niet gereformeerd!

U hebt even de , , wegwerpkultuur" ter sprake gebracht. Ligt in de techniek zelf al besloten dat de schepping geweld aangedaan wordt en we in zo'n kuituur leven?

Vaak wordt gezegd dat de techniek zelf neutraal is, maar dat de mens zondig is en de techniek verkeerd gebruikt. Dat is een heel slechte visie. De techniek heeft in zich een verleidelijke aantrekkingskracht. Ik geloof dat het een duivelse list is om ons als christenen te doen geloven dat techniek neutraal is.

De techniek gaat vaak de weg op van God naar de kroon steken. De filosoof Sprengler heeft daarvan gezegd: , , De techniek is eeuwig als God de Vader, ze verlost ons als de Zoon en ze heiligt het leven als de Heilige Geest".

En Heidegger zei dat de techniek de mogelijkheid geeft een wereld te scheppen die we helemaal naar ónze hand kunnen zetten.

Mens en techniek kun je niet uit elkaar halen. Onze zondige geestesgesteldheid projekteert zich in de techniek, met als gevolg ook de milieuvervuiling.

Hebt u nog een slotopmerking?

De oplossing van de problemen ligt ten diepste in de erkenning van God en het eren en dienen van Hem. Daarom moeten we de weg van de Godvertegenheid verlaten en als vreemdelingen in de kuituur verkeren en gehoorzaam zijn aan de wet van God.

We zien dat er een andere hoofdtrend is in de samenleving, maar we blijven op de been omdat we weten dat uiteindelijk alles dat nieuw moet worden niet door ons gerealiseerd wordt. Dat wordt gebracht door Christus.

Christus doet het. En dat bevrijdt ons van veel krampachtigheid. Dat is ook het diepste van de vergeving van de zonde, anders zou je je natuurlijk geen raad weten, als je niet wist dat Hij onze zonden moet vergeven. Wij kunnen werkelijk niets, maar dan ook niets toe-of afdoen aan wat het ene nodige betreft.

Delfgauw, Gerard Colenbrander Delft, Anton Rottier

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen