Een zeer geslaagde uitgave

Woensdag 16 september was voor uitgeverij Den Hertog een bijzondere dag. Het was toen 75 jaar geleden dat de eerste uitgave, brieven van ds. Th. van der Groe, tot stand kwam. De jubilerende firma had als thema voor de herdenking van dit heugelijke feit de Synode van Dordrecht gekozen. Mede ook vanwege het feit dat op die synode het besluit werd genomen tot de zogenaamde Statenvertaling. Het is immers deze maand 350 jaar geleden dat het eerste exemplaar van deze bijbelvertaling werd aangeboden aan de Staten Generaal. En zo kwam dit boek over de Synode van Dordrecht tot stand. Een viertal scribenten verzorgden elk een invalshoek, terwijl de heer Natzijl het geheel en de illustraties verzorgde. Wat dat laatste betreft wil ik hier al graag een kompliment maken: het boek ziet er geweldig uit en is voortreffelijk geïllustreerd!

Het historische gedeelte, zowel de voorgeschiedenis als het verloop van de synode zelf, is geschreven door dr. W. van 't Spijker, hoogleraar aan de Theologische Hogeschool van de Christelijk Gereformeerde Kerken. Terecht begint hij met er op te wijzen dat de situatie rond Dordt een zeer complexe zaak is geweest. Naast de theologische geschilpunten, speelde ook de landspolitiek een belangrijke rol, zoals de verhouding tussen prins Maurits en Oldenbarnevelt. Ja, zelfs de Europese politiek komt om de hoek kijken: zo werd Dordrecht als vergaderplaats gekozen, nadat de Engelse koning Jacobus I bezwaren had ingebracht tegen Utrecht, omdat daar het Remonstrantisme oppermachtig was.

Verder speelde een belangrijke rol de visie op de verhouding tussen kerk en staat. Daarbij toonde Van Oldenbarnevelt zich Daarbij toonde Van Oldenbarnevelt zich dé grote voorvechter voor een sterke staatsinvloed in de kerk. Deze visie stelde de Remonstranten op hun beurt weer in staat om hun positie te versterken, waar zij zich beriepen op de Staten van Holland. Heel deze complexe materie weet prof. Van 't Spijker op heldere wijze, stap voor stap. ons uit de doeken te doen. Zonder daarbij ook maar een ogenblik saai te worden! Hij doet de verschillende gezichtspunten en invalshoeken recht en komt toch duidelijk tot , , het hart van de zaak": „Gaandeweg is duidelijk geworden dat het hart, de harde kern van het konflikt, waarin de Nederlandse kerken gewikkeld werden, niet maar liep over bijkomstigheden, maar dat daarmee het hart van de kerk is gemoeid: de prediking van de genade van God voor schuldige, doodschuldige mensen" (p. 26).

Bijzonder interessant is het gedeelte waar hij ingaat op de tegenwoordig nogal eens geuite beschuldiging dat het standpunt over de verkiezing na Calvijn van inhoud is

veranderd onder invloed van de filosofiche methode van Aristoteles. De hele toonzetting is voorzichtig, maar toch duidelijk: „Ook de theologen, die in Dordrecht aanwezig waren, hebben van zulk een verschil (namelijk tussen Calvijn en een aantal navolgers) niet willen weten. Zij waren zeker niet in alle opzichten eenstemmig. Wie hun adviezen leest, is zeker in staat om een zeer verschillende manier van benadering van theologische vragen waar te nemen. Zelfs is het mogelijk hier en daar onderscheid op te merken dat verder gaat dan een anders geplaatst accent. Maar in het hart van de zaak hebben zij zich verbonden gevoeld met die theologen, die door de Remonstranten als scherpslijpers werden gebrandmerkt. Daarom zal men niet al te spoedig mogen zeggen, dat de Dordtse Synode ontrouw is geworden aan de theologische inzet en aan de bijbelse theologie van Calvijn" (p. 29).

En wat verderop (p. 45/46) konkludeert Van 't Spijker: „Het is duidelijk, dat de Contraremonstranten zich konden beroepen, voor wat het wezen van de zaak betreft, op de vertegenwoordigers van de Reformatie, die inzake van de leer der genade niet anders gedacht hebben dan zij deden."

Drs. H. Florijn, docent aan de Udemans scholengemeenschap, neemt ook een tweetal hoofdstukken voor zijn rekening. Hij geeft een overzicht van de afgevaardigden naar de Synode van Dordt. Al bladerend en als het ware kennismakend met de diverse afgevaardigden besef ik plotseling weer hoe groot het verschil is tussen die tijd en onze geseculariseerde maatschappij. Zo merkte de politieke gedeputeerde namens de Staten van Holland in de laatste zitting op, dat de Staten de religie zouden blijven bevorderen en verder vermaande hij de afgevaardigden tot het voorstaan van de waarheid en broederlijke liefde!

In zijn hoofdstuk „Achtergrondgebeurtenissen" krijgt ook het anekdotische element aandacht. Zo vermeldt hij over het afscheidsmaal dat door de stad Dordrecht werd aangeboden: „Aengerecht synde voir 130 personen met drye treffelicke ende statelicke gerechten, een maaltijd die heeft gekost met alle aencleven van dien ƒ 1219-18.0." Voor achtergrondmuziek bij die maaltijd was ook gezorgd, er was „vermackelycke musyck van stem en snarenspel door musicyns uyt d' omliggende steden oick vrouwen, die achter de gordynen songen" (p. 175).

Dr. C. C. de Bruin, emeritus hoogleraar van de Rijksuniversiteit te Leiden schrijft een helder hoofdstuk over de geschiedenis van de Statenbijbel en zijn voorgangers. Opmerkelijk is dat de Remonstranten zelfs verklaarden, dat de Statenbijbel het enige goede was dat de Synode van Dordrecht had opgeleverd (p. 143)!

Ds. Moerkerken behandelt in zijn hoofdstuk een aantal belangrijke zaken waarover in Dordrecht werd gesproken, zoals onder andere de catechismusprediking en de catechisatie. Ik zou er nog veel meer over willen zeggen, maar de ruimte laat dat niet toe. Ik zou zeggen: neem het ter hand en lees het! Voordat je het weet zit je geboeid te lezen, of de mooie illustraties te bekijken. De problematiek van Dordt is nog altijd aktueel en wie ook heden ten dage de Dordtse Leerregels leest, komt altijd weer onder de indruk van het bijbelse evenwicht dat onze vaderen wisten te verwoorden. Het hier besproken boek is een zeer geslaagde poging om dit betekenisvolle belijdenisgeschrift en de Statenvertaling vanuit hun ontstaansgeschiedenis te duiden en te verduidelijken.

We wensen de firma Den Hertog toe, dat ze nog maar jaren op de ingeslagen weg mogen voortgaan.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen