Prins Bernhard in oorlogstijd

..Lijkt liet u niet aardig om cr aan mcc tc werken dat uw broer en schoonzuster hun land uit worden getrapt'.'" Deze grove vraag werd gesteld aan Aschwin. dc jongere broer van Prins Bernhard. toen hij diende in zijn legeronderdeel aan dc Nederlandse grens. Het boze antwoord van Aschwin aan zijn kommandant leverde hem strafoverplaatsing op naar een legeronderdeel een eind van de grens. Of dit hem speet? Kort daarna vielen de Duitsers ons land binnen.

Mei 1940

Op dc tiende mei. 's morgens om half vier. werd Prins Bernhard gewekt met de ontstellende mededeling dat de Duitsers onze grens waren overgetrokken cn dat bommenwerpers op weg waren naar Den Haag. Daar zitje dan. als ex-Duitser met je vrouw en twee kleine kinderen, in ccn schuilkelder in dc tuin van Huis ten Bosch. Uit voorzorg had men Soestdijk verlaten en toch had men de oorlog (nog) niet verwacht. Ook dc Prins niet. ..In mei 1940 was ik dom genoeg om tc denken dat ze ons niet zouden aanvallen". Het was toch gebeurd, wat nu? De Prins schoot zijn uniform aan. leende een mitrailleur cn schoot twee uur lang op alle Duitse vliegtuigen die min of meer in zijn buurt kwamen. Daarna gaf hij zijn pistoolmitrailleur aan ccn sergeant, om zinvoller dingen te gaan doen. Nauwelijks was de Prins in het paleis of een gejuich, gevolgd door de inslag van een te pletter slaand vliegtuig, trof zijn oren. De sergeant had raak geschoten en het speet de Prins dat hij niet langer zelf buiten was gebleven, , , want dan had ik hem te pakken gekregen". Voelde dc Prins dan geen gewetensbezwaren toen hij op zijn landgenoten schoot? , , Ik was zo in dc greep van mijn woede en zo verbitterd over deze zinloze aanval, dat ik maar één verlangen had, te doden...."

Al op 12 mei kreeg Prins Bernhard van koningin Wilhelmina dc opdracht zijn gezin naar Engeland tc begeleiden. Dc

Prins protesteerde lang en heftig, maar moest gehoorzamen. Met het vaste voornemen terug te keren, vertrok hij. De snelle overkomst van koningin Wilhelmina zelf gooide bijna zijn plannen in de war. ..Ik verbied je met de meeste nadruk om terug te gaan", sprak zij. toen de Prins haar meedeelde zich bij het Nederlandse leger | te willen voegen. Te middernacht verliet een ongehoorzame Bernhard de ambassade. om met een Franse torpedojager terug te keren naar de overkant. Enkele dagen later zat hij weer in Engeland. Nederland had gekapituleerd!

Een luipaard wint vertrouwen

Enkele weken later zat Prinses Juliana met de kinderen in Canada. De Prins stond zijn schoonmoeder terzijde. , , dicht bij het vuur" in Londen. Van daadwerkelijke aktie tegen dc vijand kwam voorlopig tot Bernhards spijt niets. Dc Engelse koning George deed zijn best dc Prins bij de inlichtingendienst te krijgen. Wekenlang hoorde de Prins niets. Dan zelf maar bellen. Het antwoord was verpletterend: ..Het ministerie van oorlog wil geen gebruik maken van uw diensten, omdat u een Duitser bent". Hier kon zelfs koning George niets aan veranderen!

Een vriend van de Prins beloofde hem aan te bevelen bij het ministerie van luchtvaart. De luchtmaarschalk torpedeerde dit voorstel met de opmerking: , .A leopard never changcs his spots".

Pleister op de wonde was een bericht uit bezet Nederland. Op de 29e verjaardag van de Prins op 29 juni 1940. liepen in Nederland duizenden mensen met een witte anjer in hun knoopsgat. Een anjerdag ter ere van de Prins!

In de herfst van 1940 kreeg dc Prins wel toestemming om te leren vliegen bij de RAF. In recordtijd haalde hij zijn vliegbrevet met de aantekening: „Technisch zeer begaafd, maar neigt tot zelfoverschatting". In een persoonlijk woord sprak zijn instrukteur: „Je haalt de 1000 uur niet". Een groot voordeel was dat de Prins het respekt van de Engelsen had gewonnen en vanaf nu als cén der hunnen werd beschouwd.

In oktober 1942 was het al bijna gedaan met Bernhards vlieguren. Vanuit de Verenigde Staten vloog hij naar Curagao. Door een fout in een codebericht had men hem later verwacht dan het geval was. Het vliegtuig werd beschoten, maar het gelukte de Prins om zijn toestel heelhuids op de grond te zetten.

Diep geroerd raakte de Prins bij het zien van dc wapperende Nederlandse vlag. Hij liep op vrije Nederlandse bodem. In deze periode heeft de Prins diverse tochten gemaakt, maar deze tochten hadden weinig te maken met een aktieve deelname aan de strijd. Hier werd de Prins nog steeds buiten gehouden. Nu niet meer omdat men hem wantrouwde, maar simpelweg om hem als Prins der Nederlanden niet onnodig in gevaar te brengen. Zo wilde dc Prins met onze vloot meestrijden tegen de Japanners in de Javazee. Maar Karei Doormans: , .Ik val aan! Volg mij!", kon door hem niet worden opgevolgd, omdat de regering het verbood.

Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten

Na de invasie, op 6 juni 1944, geraakte het één en ander in een stroomversnelling. De geallieerden roken de overwinning, maar deze moest nog zwaar worden bevochten. Bij de bevrijding van de diverse gebieden, konden dc geallieerden goed gebruik maken van de aanwezige strijdkrachten, mits deze onder eén leiding stonden. Die leiding moest militaire ervaring hebben, kennis van de mentaliteit en de achtergronden van de diverse verzetsgroepen, het vertrouwen hebben van dc uitgeweken nationale regering en boven de politieke partijen staan. Voor Nederland viel de keuze op Prins Bernhard.

Op 3 september 1944 werd hij tot Bevelhebber der Nederlandse Strijdkrachten benoemd. Zijn eerste bevel, via Radio Oranje, luidde: ..Onthoudt u onder alle omstandigheden, in het enthousiasme van het ogenblik, van vroegtijdige en afzonderlijke akties". Dit „nietsdoen-bevel" kreeg toendertijd veel kritiek, maar achteraf bleek het een juist bevel te zijn geweest. De Prins heeft veel onnodig bloedvergieten voorkomen, want de bevrijding liet niet enkele dagen, maar nog acht maanden op zich wachten. In deze maanden ontpopte de Prins zich als een voortreffelijk leider. Op 6 september arriveerde de Prins op het Continent. Vanuit zijn hoofdkwartier, even buiten Brussel, volgde hij de slag om Arnhem, gereed om de optrekkende legers

tc volgen. Het liep anders en dc tragische atloop van de aanval had voor de Prins nog een ven elcnd staartje ook. Er werd beweerd dat „Arnhem" verraden zou zijn door de spion Christiaan Lindemans (King Kong). Deze zou via een lek in het hoofdkwartier van de Prins de Duitsers hebben ingelicht. ..Montgomcry geloofde er niets van en Duitse generaals hebben na de oorlog deze beweringen als onjuist bevestigd", aldus de Prins zelf.

Een snelle overwinning zat cr na Arnhem niet meer in en daarom begon de Prins aan taak om van het Nederlandse verzet een gedisciplineerd en georganiseerd leger te maken. Hij wist via oproepen en geheime agenten konservatief en kommunist. gereformeerd cn katholiek tot een hechte eenheid te smeden. Door zijn inspirerend leiderschap werd het verzet een belangrijke faktor in dc demoralisatie en de nederlaag van de vijand.

Andere zaken hadden ook zijn aandacht. Hij bezocht, met gevaar van eigen leven, de soldaten aan het front. Hij greep in de hongei-winter elke gelegenheid aan om voedsel en medicijnen het bezet gebied in te smokkelen. Hij vatte het plan op om vocdseldroppingen uit tc voeren. Om zijn verzoek aan de geallieerde bevelhebbers goed tc funderen, verzocht hij de illegaliteit om fotomateriaal. Toen foto's van verhongerde mensen op zijn bureau belandden, kon dc Prins zijn ontroering niet verbergen en mompelde: , , En dat was mijn volk...." Zijn smeekbeden hadden pas na maanden volhouden succes. Eind april werden de eerste voedselpakketten afgeworpen.

Nog geen week later was de Prins getuige van het feit dat de Duitse generaal von Blaskowitz. in , .Hotel dc Wereld" in Wageningen, dc capitulatievoorwaarden ondertekende. Aan de Prins kwam de taak toe dit heuglijke nieuws aan het Nederlandse volk mee te delen.

In een lange rij namen waarin die van Roosevelt, Churchill, Eisenhower, Bedell Smith, Montgomery, Patton en Foulkes voorkomen, mag ook de naam van Prins Bernhard met ere worden genoemd.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen