Brinkman en het sociaal elan

„'Sociaal elan? Interesseert me niks. Goedenmiddag". Met een stevige dreun valt de deur in het slot", aldus een journalist, die op zoek was naar de mening van mensen over de ideeën van minister Brinkman.

Een aantal weken geleden heeft de minister een rede gehouden waarin hij aangaf dat het zo niet langer kan met onze verzorgingsstaat. Het moest maar eens uit zijn met de gedachte dat de overheid een ober is bij wie je alles kunt bestellen, terwijl de rekening aan een ander tafeltje wordt gepresenteerd.

Verzorgingsstaat

Wanneer ik het begrip verzorgingsstaat in een woordenboek opzoek, dan staat daar de volgende omschrijving: „Socialistisch systeem waarbij de staat de verantwoordelijkheid op zich neemt voor de algehele verzorging van zijn burgers". De burgers zitten lekker op het terrasje van de welvaartszon te genieten en ondertussen allerlei drankjes te bestellen, terwijl vadertje staat zich naar loopt en ook nog eens opdraait voor de kosten. Dit beeld is natuurlijk wat overtrokken. Maar zo ziet onze samenleving er eigenlijk wel uit. Voor de meeste problemen kun je een beroep doen op een burocratische organisatie of instelling. De staat draait voor de kosten op van verschillende aktiviteiten door middel van subsidies. Er is een enorm ingewikkeld sociaal zekerheidsstelsel in het leven geroepen. De staat moet zorgen voor de verhoging en verdeling van de materiële welvaart. De staat moet de burgers als het ware verzorgen van wieg tot graf.

Je zult begrijpen dat dit natuurlijk handen vol geld kost.

Financieringstekort

Na de tweede wereldoorlog nam de welvaart enorm toe, waardoor de realisatie van de verzorgingsstaat tot op grote hoogte mogelijk werd. Vanuit de samenleving kwam de roep om meer geld. om meer aanspraak op die groeiende welvaart. De vroegere beschermingsrechten worden nu als het ware verkrijgingsrechten. De staat heeft daar in de afgelopen decennia aan beantwoord: ze gaf meer geld uit dan dat er in kwam. De geldkraan werd kunstmatig verder opengedraaid: het tekort nam enorm toe. En nu zitten we met de brokken. Willen we dat tekort terugdringen, dan zal er behoorlijk bezuinigd moeten worden.

Vandaar dat minister Brinkman nu zegt dat het maar eens uit moet zijn met dat obertje spelen door de overheid. De mensen zullen zelf weer wat meer voor de kosten moeten opdraaien. De burgers zullen zich zelf meer moeten inzetten. Minister Brinkman noemt als voorbeeld burenhulp. Als je buren hulp nodig hebben, dan zal er vast wel een of andere hulpcentrale zijn waar ze naar toe kunnen. Prachtig! Maar dat kost natuurlijk geld. En daar wil de minister eigenlijk van af. De mensen moeten meer oog hebben voor elkaar, meer voor elkaar opkomen. Ze zullen meer elkaar moeten helpen, zodat de overheid zich wat meer kan terugtrekken.

Mentaliteit

Op zich vind ik het verhaal van de minister nog zo gek niet. Het is waar dat mensen haast geen verantwoordelijkheid willen en kunnen dragen voor een ander. Daar zorgt toch de overheid voor? Bij veel mensen groeide zo een houding van konsument: we hebben allerlei rechten; daar betalen we toch belasting voor!

Verantwoordelijkheid voor elkaar is dan vaak een zaak van belastingen. Meer niet. Men voelt zich niet meer verantwoordelijk voor de ander. Daarom kon ook iemand schrijven: „De moderne samenleving begint steeds meer op een weeshuis te lijken; er wordt voor je gezorgd, maar je krijgt geen aandacht".

Wanneer minister Brinkman een pleidooi voert voor een nieuw sociaal elan (bezieldheid) en voor een zorgzame samen-

leving, dan. zal de mentaliteit van de burgers ook moeten veranderen. Daar schort het mijns inziens nog wel aan.

Tegenstrijdigheid

In onze samenleving zijn de levensverbanden door steeds verdergaande verwereldlijking uitgehold. Het individu komt steeds meer centraal te staan. Elk individu moet onafhankelijk van een ander kunnen zijn, vooral financieel. Van de staat wordt verwacht dat zij elke individu materiële zekerheid en zelfstandigheid kan garanderen. Dat betekent dus opnieuw een aanslag op de financiën. Maar ook de beheersbaarheid van deze zaken vormt een probleem. Denk maar aan de ingewikkelde belastingwetgeving en het sociale zekerheidsstelsel. De komputer zal daar wel een oplossing voor zijn, maar dat betekent wel dat alles onpersoonlijk en in anonimiteit zal verlopen.

Opnieuw: wel wordt er voor je gezorgd, maar er is geen aandacht voor je. Bovendien zit hier mijns inziens een tegenstrijdigheid in het beleid van de regering. Aan de ene kant een oproep tot sociaal elan, tot meer voor elkaar opkomen, terwijl aan de andere kant het individualiseringsproces wordt gestimuleerd.

Wil het sociale elan en de zorgzame samenleving werkelijk gestalte krijgen, dan zullen de mensen ook opgeroepen moeten worden om te leven in die levensverbanden, die God in Zijn Woord van ons vraagt.

Voorbeeld

De mensen die naar Gods Woord willen leven, konden ook wel eens sterker beïnvloed zijn door het moderne „verzorgingsstaat-denken" dan ze vermoeden. We richten een vereniging zus en een stichting zo op, we vragen subsidie en de boel kan gaan draaien. Een gemeentelid in sociale nood? Daar is maatschappelijke werk voor. Een gemeentelid in financiële nood? Daar is de sociale dienst voor. Enzovoort.

Ook onder christenen zou die zorgzame samenleving wel eens ver weg kunnen zijn. Terwijljuistwij het voorbeeld zouden moeten geven. Wij, die zo goed weten dat we onze naasten lief moeten hebben als ons zelf. Wij, die misschien een goede duit in de kollektezak doen maar verder niet omkijken naar de eenzamen in de gemeente, naar de hulpbehoeftigen in de gemeente, naar de hulpvragende buren enzovoort.

Wij, die het licht der wereld behoren te zijn (Matth. 5:13). De kanttekenaren merken daarbij op: Omdat zij met hunne leer anderen verlichten, en ook met hun leven dezelve moeten voorlichten".

Juist de christenen zouden aan die oproep van Brinkman gehoor moeten geven, opdat andere mensen zien dat het ook anders kan. Dat we verantwoordelijkheid willen dragen voor onze naaste. Dat we zo met hen omgaan zoals we ook zouden willen dat ze met ons zouden omgaan.

Wat doe jij?

Eigenlijk zou het een vanzelfsprekende zaak voor christenen moeten zijn. Zorgen voor je naaste, niet omdat Brinkman het zegt, maar omdat de Heere het van je vraagt. Laat dit dan een stimulans voor je zijn om ook daadwerkelijk iets te doen. Het kerstfeest staat weer voor de deur. Vanuit verschillende jeugdverenigingen zullen jongeren ouderen een fruitbakje brengen. Een goede zaak! Maar bedenk ook eens watje buiten die tijd om voor hen kunt doen. Voor velen duurt zo'n winter zo lang. Een bezoekje wordt dan zo op prijs gesteld. In theorie weten we het vaak zo mooi te zeggen, maar maak het nu eens konkreet in daden!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen