Laat ieder 's Heeren goedheid prijzen

door G. P. P. Hogendoorn

„Broeders, als wij drie minuten per bladzijde besteden, dan hebben wij al 60 uur werk. " Daar zit jed boven op de galerij van het kerkgebouw in Utrecht met onder je de afgevaardigden met daarvoor moderamen en eromheen belangstellende leden en kerkeraadsleden. Praeses ds. A. F. Honkoop z aankomen dat er heel wat te vergaderen valt. Vandaar zijn waarschuwing aan het begin van de middagvergadering, 's Morgens is de Synode geopend en het moderamen gekozen, nu zal een beg gemaakt worden met de behandeling van de rapporten van de verschillende deputaatschappen en kommissies. Zo'n 300pagina's hebben de afgevaardigden voor zich liggen. Van boven af kun je zien afgevaardigden hier en daar strepen hebben gezet, soms vraagtekens en soms ook opmerkingen in d kantlijn. Komt de betreffende bladzijde aan bod, dan wordt door de afgevaardigde naar de mik gegrepen en een vraag gesteld of een opmerking gemaakt. Bij de Particulieren Synode Zuid-West lig ook de preekjes uit het Smytegelt-fonds op tafel. Van haar kwam immers de vraag of het niet wense dat de preken van oudvaders herschreven worden in hedendaags Nederlands. Aan de overzijde zie nog een afgevaardigde die een nummer van de Haagse Post bij zich heeft. Hij zal daarover straks vraag stellen.

't Viel mij op. vergeleken bij de vorige synode, dat er door de afgevaardigden duidelijk minder g werd. Dat goede voorbeeld werd nog niet door alle aanwezigen opgevolgd. Misschien zou op een va pilaren in het portaal van de kerk ook daarover een mededeling kunnen komen. Nu hing daar de mededeling dat de politie onverbiddelijk ingrijpt — wegsleepkosten f 200, als er rondom de k verkeerd geparkeerd wordt. Fijntjes eindigde deze mededeling met: „ Iedere kerkganger wordt ge wet te kennen."

Op zo 'n synode kun je heel wat te weten komen over het reilen en zeilen van ons kerkelijke leven. Van van deputaatschappen weet het doorsnee-gemeentelid nauwelijks wat het doet. In de rapporten komt allemaal keurig aan de orde. Soms hoor je ook interessante nieuwtjes, bijvoorbeeld dat de klassis Barneveld viditel heeft zitten kijken. Op de klassis had men een deskundige uit eigen kring uitgenod om de broeders voor te lichten over alle mogelijkheden en gevaren van de moderne kommunikatiemedi Zodoende was er het verzoek aan de synode om , , doelgerichte voorlichting aan ambtsdragers en led der gemeente te verstrekken inzake het gebruik van videoapparatuur en informatieverspreiding v Viditel."

Drie jaar geleden hebben we in ons blad een vraaggesprek met preaeses ds. A. F. Honkoop gehad, nu moderamenlid ds. K. de Gier bereid het een en ander te vertellen over de Generale Synode van 1986.

Dominee, de synode is nog niet geëindigd, maar hoe zou u de belangrijkheid van deze synode, gezien de zaken die aan de orde zijn geweest en die nog aan de orde zullen komen, willen typeren?

Laat ik eerst mogen zeggen, dat ik vind dat we tot nu toe een goede en zakelijke synode hebben gehad. Er lagen rapporten van in totaal ruim 300 bladzijden voor ons. Alleen dat al geeft aan dat deze synode niet onbelangrijk kan zijn. De afgevaardigden hadden zich ook behoorlijk voorbereid. Er werd weinig afgedwaald van de zaak waar het op dat moment over ging. De voorzitter hoefde daarom maar weinig in te grijpen. En wat de belangrijkheid betreft: ik denk aan de belangrijke beslissing over kandidaat Burggraaf, en de benoeming van een derde docent aan de Theologische School. Heel belangrijk is ook dat de mandaten voor alle deputaatschappen opnieuw zijn vastgesteld en overdacht. Dat was — na jaren — soms hard nodig, 't Gevaar kan zich altijd voordoen dat sommige deputaatschappen „een eigen leven gaan leiden". Kijk, er zijn steeds allerlei veranderingen en ontwikkelingen. Een deputaatschap moet zich daar wel mee bezig houden, maar kan daardoor tot handelingen komen die buiten haar bevoegdheid liggen. Heel mooi vind ik bijvoorbeeld de oplossing voor de samenwerking tussen het Deputaatschap voor de Zending en dat voor Bijzonder Noden. In Zuid-Afrika gingen bepaalde zendingsaktiviteiten soms de kant op van ontwikkelingshulp. Daar zal nu Bijzondere Noden een taak krijgen. Dit deputaatschap gaat voortaan heten: Deputaatschap voor Bijzondere en Diakonale Noden.

Wij kregen de indruk uit diverse gesprekken — en ook uit de slotzang van donderdagavond , , Laat ieder 's Heeren goedheid loven" — dat er tot dusver sprake is van een goede synode. Kunt u dat bevestigen?

Ja, dat is zo. Ik denk vooral aan de wijze waarop de synode ten aanzien van kandidaat Burggraaf beslist heeft. Hij mag straks weer voorgaan. Er was grote eensgezindheid hierover. Er was geen enkel bezwaar tegen hem of tegen zijn prediking, maar er moet wel orde zijn in de gemeente. Als de Heere roept, wijst Hij ook een plaats aan. Burggraaf zelf was ook duidelijk bewogen dat deze weg voor hem geopend werd. Ik ben blij met deze beslissing.

We zagen ook dat ds. Kuijt aanwezig was op de synode en we begrepen dat er overleg nodig was met de zendingsdeputaten.

Inderdaad. De zendingsdeputaten achtten het nodig om ds. Kuijt naar Nederland over te laten komen om hem te raadplegen over zijn werkzaamheden in de zendingsdienst aan de kust bij Sentani. Er zijn verschillende zaken doorgesproken ten overstaan van de Generale Synode. Ook de gezondheidssituatie van zijn vrouw heeft hiermee te maken. Ik kan tot blijdschap meedelen dat de zaken in goed overleg tot een bevredigende oplossing hebben geleid.

Kunt u een belangrijke kwestie noemen die nog aan de orde moet komen op de vervolgsynode in januari?

Ik denk bijvoorbeeld aan de herindeling van de vier particuliere synodi, waar de P.S.-Oost om gevraagd heeft. Dat is een ingrijpende en belangrijke kwestie, 't Is ook wel nodig. De P.S.-Oost telt zo'n 32.000 zielen en de P.S.-Zuid-West ongeveer 15.000. Tijdens de synode wees ds. Hakkenberg erop dat er ook in 1947 en in 1965 herzieningen zijn geweest. Ook de kwestie van het dopen van geadopteerde kinderen is nog niet rond. Adoptie komt nogal eens voor onder ons en daarom zou het fijn zijn als dit goed geregeld wordt. Tot slot zou ik nog willen noemen het rapport over echtscheiding, waarbij ook de plaats en het funktioneren van doopleden uit gezinnen met gescheiden ouders aan de orde zal komen.

Wat vond u van de behandelde zaken — afgedacht van de zaken „achter gesloten deuren" op woensdagavond — het moeilijkste probleem?

Eigenlijk — misschien had u dat niet gedacht — de instruktie voor de emerituskas. Voorstellen hiervoor zijn op vorige synoden al een paar keer gestrand. Geldkwesties liggen altijd wat gevoelig. Bovendien moet je als predikant oppassen voor de verdenking van eigenbelang. De kommissie die voor deze kwestie was ingesteld, had een heel goed uitgewerkt voorstel ingediend. Dat zal de doorslag gegeven hebben, want de behandeling viel me mee. 't Was ook echt wel nodig dat de uitkeringen aan emeritus-predikanten, predikantsweduwen en predikantswezen uniform geregeld werden. Veel van onze predikanten zijn immers al boven de zestig jaar.

Kunt u een paar belangrijke vragen noemen die door afgevaardigden aan de orde zijn gesteld?

Bijvoorbeeld de vraag van ouderling Houtman naar een algemene richtlijn voor een predikantstraktement. Er zijn wat dit betreft nogal wat verschillen onder ons. Diverse kerkeraden hebben met deze kwestie te maken. Voor een predikant is het eigenlijk o zo moeilijk om deze kwestie zelf aan de orde te stellen. U hebt kunnen horen dat de praeses vertelde dat deze kwestie onlangs op een predikantenkonferentie aan de orde was geweest, maar dat ze er uit zichzelf niet over durfden beginnen. Nu zal dezelfde kommissie die de instruktie voor de emerituskas opstelde zich hiermee bezig gaan houden. Ik denk ook aan de vragen van ds. Hakkenberg en ds. Elshout bij het rapport van het curatorium, maar daarover heeft het RD al verslag gedaan.

Komen er ook wel wat men noemt, , kritische" vragen?

Jazeker. Kritisch in de goede zin van het woord betekent, dat men er goed over nagedacht heeft en op een bepaald punt zich afvraagt of dat wel zo verstandig is, of zelfs er anders over denkt. Dat moet ook kunnen, 't Zou niet goed zijn als de afgevaardigden maar accepteren wat er voorgesteld werd. Zo vroeg ds. Mijnders of het wel zo verstandig was een nieuw zendingsterrein te openen, omdat er in het rapport van de zending ook opgemerkt werd „dat het aantrekken van nieuwe zendingswerkers in de afgelopen jaren een voortdurende zorg van het deputaatschap is geweest" en dat dit , , de goede voortgang van het bestaande werk en de uitbreiding ervan ernstig dreigt te belemmeren".

Ds. Hakkenberg wees er toen op datje vroegtijdig uit moet kijken naar nieuwe gebieden, vooral naar gebieden waar onze zending zelfstandig kan werken. In Nigeria en Indonesië is de dreiging immers reëel dat ons zendingswerk daar steeds minder ruimte krijgt.

Ds. Baaijens stelde indringende vragen over de voorgestelde samenwerking tussen het Deputaatschap voor de Zending en voor Bijzondere Noden. Gaat dat geen verwarring geven? Woord en daad horen toch bij elkaar, waarom dan diakonale taken bij de zending vandaan gehaald? En in het RD hebt u kunnen lezen dat er bij het verslag over de C.G.O. zelfs verstil van mening bleef bestaan tussen de Stichting Cursus Godsdienstonderwijs en de mensen van De Driestar.

U hebt zelf voorgesteld om de docenten van de theologische school die niet afgevaardigd zijn voortaan de status van adviseur te geven. Men leek verrast door uw voorstel. Hoe kwam u tot uw voorstel?

Ja, men was inderdaad wat verrast. Er was nog nooit een voorstel in deze richting geweest, 'k Ben blij dat het voorstel aangenomen is. 't Is een aloude traditie. Je ziet het ook bij de Christelijke Gereformeerde Kerken. Direkte achtergrond

was natuurlijk dat ds. P. Honkoop geen afgevaardigde was. maar wel tot docent benoemd werd. In het verleden waren docenten steeds afgevaardigd en speelde dit probleem dus niet.

U noemde in een van de vorige vragen de kwestie van het dopen van geadopteerde kinderen. Het leek me dat er wat verwarring was bij de behandeling van deze vraag van de P.S.-Zuid. Mensen uit de zaal werden „tehulp" geroepen, er werd gestemd en toch weer niet en uiteindelijk werd er een kommissie benoemd. Hoe kwam dat?

Dat kwam vooral, omdat hier juridische uitspraken een rol spelen. Deze zijn wat aan wijziging onderhevig geweest en daarvan was niet iedereen op de hoogte. Nu zal die juridische problematiek eerst uitgezocht worden.

Was deze kwestie ook niet wat „pijnlijk", omdat bleek dat in sommige gemeenten afgeweken werd van de officiële richtlijn van onze gemeenten en de praeses daarover zijn afkeuring uitsprak?

Onze synode heeft in het verleden uitgesproken dat er tussen eigen kinderen en geadopteerde kinderen wat de doop betreft geen verschil behoort te zijn. Voor de doop van geadopteerde kinderen gold als voorwaarde dat er zekerheid moet zijn ten aanzien van een christelijke opvoeding. Volgens een besluit van de Generale Synode van 1977 mocht de doop bediend worden , , nadat het adoptie-vonnis van de Rechtbank „kracht van gewijsde" heeft verkregen, d.w.z. dat er geen schorsend rechtsmiddel (hoger beroep, cassatie, verzet, revisie) meer tegen openstaat, dus dat het kind in de Burgerlijke Stand en op het trouwboekje is ingeschreven." Later is gebleken dat dit — juridisch gezien — niet geheel juist omschreven is. De procedure voor zo'n adoptie-uitspraak kan pas in werking gezet worden nadat de ouders een jaar voor het kind gezorgd hebben. De uitspraak volgt dan een aantal maanden later. Zo lang wachten was pijnlijk voor de adoptief-ouders die soms al jaren waren bezig geweest vóór hen een kind werd toegewezen. De praktijk wijst uit, dat bij een rechterlijke toewijzing van een adoptiekind in het land van herkomst deze toewijzing in de praktijk al definitief is. In meerdere gemeenten werd daarom een geadopteerd kind al vrij snel na aankomst in ons land gedoopt. De Particuliere Synode Zuid heeft daarom voorgesteld dat de doop bediend mag worden „nadat het adoptievonnis van de Rechtbank „kracht van gewijsde" heeft verkregen, hetzij in Nederland, hetzij in het land van herkomst".

Zou je dus kunnen zeggen, dat deze gemeenten niet naar de letter van onze kerkelijke uitspraken handelden, maar wel naar de geest?

Zo is het door sommigen, dacht ik. wel opgevat en bedoeld. Maar 't is natuurlijk wel beter dat in alle gemeenten op dezelfde wijze gehandeld wordt. Dat was nu niet het geval, 't Was daarom goed dat de P.S.-Zuid dit punt ter behandeling op de synode heeft gebracht.

Vanuit de Particuliere Synodi waren er vragen aan de Generale Synode om grenzen aan te geven voor de problematiek van de toenemende zondagsarbeid: wat zijn werken van noodzakelijkheid en wat niet? En ook t.a.v. het gebruik van en video en viditel. Soms kunnen deze moderne kommunikatiemiddelen eigenlijk niet meer gemist worden. Toch zijn we huiverig vanwege de drempelverlagende werking ervan. Hoe was de diskussie rond deze problemen?

Wat de zondagsarbeid betreft: aarvoor is zondermeer een kommissie ingesteld die mogelijk vóór de vervolgsynode met een rapport kan komen. De toenemende automatisering leidt tot steeds meer continue-arbeid:24 uur per dag. 7 dagen per week. Dat brengt voor onze mensen problemen mee.

En dan de moderne kommunikatiemiddelen: enerzijds was daar de vraag om voorlichting op dit terrein, omdat de mogelijkheden — en daarmee ook de

gevaren — hier steeds groter worden. Anderzijds was er ook de waarschuwing niet te veel regels te gaan maken, zeker niet in de zin van dat het ene wel en het andere niet mag. Met absolute uitspraken moet je op dit terrein erg voorzichtig zijn. Computers met beeldschermen lijken onder ons al geaccepteerd. Op reformatorische scholengemeenschappen wordt al een voorzichtig gebruik van video gemaakt, 't Probleem hier is vooral, dat tal van uitvindingen zowel goed als verkeerd gebruikt kunnen worden. Bovendien liggen op dit terrein grote gevaren vanwege het gebruik voor vermaak-doeleinden. Ik was het roerend eens met de voorzitter toen hij ervoor waarschuwde geen (farizees) wetboek te maken dikker dan de Bijbel. Terecht merkte hij op dat daar waar er een nauw leven met de Heere is tal van vragen op dit terrein als vanzelf opgelost worden. Ook hier is een kommissie benoemd die vooral een inventariserende en voorlichtende taak heeft.

Naast ernst was er ook wel luim tijdens de vergaderingen. Kunt u daar een voorbeeld van geven?

Als je in een vriendenkring bent, kun je ongedwongen spreken. Het typeerde de sfeer dat dit inderdaad kon, zodat er soms een hartelijke lach was. Een voorbeeld? Bij een vraag naar een nieuwe indeling van de Particuliere Synodi hield ds. Hakkenberg een vurig pleidooi hiervoor: de P.S.-Oost was toch wel erg uitgestrekt: van Groningen tot Bodegraven. De voorzitter merkte toen heel fijntjes op, dat, welke herindeling er ook kwam, hij Groningen niet dichterbij kon brengen.

Dominee, we zeggen u hartelijk dank voor uw medewerking. We hopen dat de vervolgsynode ook goed mag verlopen en dat tal van besluiten mogen bijdragen tot de uitbouw van Gods Koninkrijk.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen