De Bijbel: een spanningsvol Boek

In het Reformatorisch Dagblad staat een rubriek, die nogal verschillende reakties bij mij oproept. De ene keer staat er iets in dat mijn verontwaardiging oproept, de andere keer mijn hartelijke instemming. Wellicht begrijp je al welke rubriek ik bedoel: „Opgemerkt".

Op één van die reakties wil ik wat nader ingaan. De schrijver stelt daarin onder andere de volgende vraag: „ Lijdt onze orthodoxie er niet onder, dat het spreken van de Schrift zo spanningsloos is geworden omdat er behalve de canon van de Schrift ook een canon is van zuivere theologen aan wie men zich onvoorwaardelijk te houden heeft? (....) Predikers als Luther en Kohlbrugge komen daarom vandaag nog zo fris over, omdat ze onder de stolp van de Scholastiek vandaan gekomen zijn en de Schrift zelf zo spanningsvol (en daarom ook spannend!) tot klinken hebben gebracht".

Dus de schrijver zegt dat de Schrift spanningsvol is, maar dat die spanning vaak verdwijnt, doordat wij allerlei onderscheidingen en schema's aanbrengen (zoals dat door een stroming gebeurde in het verleden die met de term „Scholastiek" wordt aangeduid) of dat we een bepaalde visie van een theoloog bovenop de Bijbel plaatsen, zodat de Bijbel uitgelegd wordt naar het schema/de visie van die theoloog. Dus de Bijbel zelf komt niet meer in al z'n spanning aan het woord. Die spanning is er door allerlei vooroordelen uitgehaald. „Maar", vraag je je misschien af, „wat wordt er dan bedoeld met dat spanningsvolle in de Bijbel? ". Ik zal proberen om dat met een beeld duidelijk te maken. Stel je eens zo'n spitsboog voor. Zo'n boog bestaat uit twee helften, die ieder in tegengestelde richting een druk uitoefenen. Door deze twee tegengestelde drukkingen is die spits bijzonder sterk, zodat er een machtig bouwwerk op gebouwd kan worden. Wanneer je nu een van die beide krachten opheft of verzwakt, dan staat dat gelijk aan het wegnemen van die boog, zodat het steunpunt voor dat bouwwerk verdwijnt. Zo'n boog staat dus onder spanning omdat er twee tegengestelde krachten werkzaam zijn. Nu, in die zin zou je de Bijbel spanningsvol kunnen noemen, omdat daar voor ons vaak ook bepaalde „tegenstrijdige krachten" werken. omdat vaak twee dingen tegelijkertijd samen met elkaar op gaan.

Twee voorbeelden zou ik willen noemen:

1) Het spanningsveld tussen verkiezing en verantwoordelijkheid

Voor velen is dit een groot struikelblok. De een legt alle nadruk op de verkiezing en verklaart zo alles vanuit God naar de mens toe. De ander legt alle nadruk op de verantwoordelijkheid, op het verbond en wil als het ware van geen verkiezing weten. Bij beide standpunten is die spanning verdwenen. In de Bijbel kom je verkiezing en verantwoordelijkheid allebei tegen. Denk maar eens aan de gelijkenis van de koninklijke bruiloft in Mattheus 22 : 1-14. Allen worden geroepen: om tot de bruiloft! De Heere Jezus zet deze gelijkenis niet in met de verkiezing. Neen, eerst worden allen geroepen met één algemene roeping. Deze roeping heeft echter wel een verschillende uitwerking. Velen zijn onwillig om te komen. Degenen, die wel komen, bleken (achteraf!!) uitverkoren te zijn. Daarom eindigt de Heere Jezus deze gelijkenis met de tekst: Velen zijn geroepen, maar weinigen uitverkoren". Dus achteraf, als resultaat van die nodiging, blijkt dat alleen de uitverkorenen gehoor hebben gegeven aan die nodiging. De anderen waren onwillig om te komen. In dit voorbeeld voel je dat spanningsvolle in de Bijbel. Die spanning halen we eruit, wanneer we bijvoorbeeld alles vanuit de verkiezing benaderen. Dan hebben we wel een mooi, kloppend systeem, maar de spanning, het leven is eruit.

2) Het spanningsveld tussen Woord en Geest

Deze twee mogen nooit van elkaar gescheiden worden. Het Woord wordt wel het voertuig van de Heilige Geest genoemd. Gods Woord is het Woord van de levende God. In Joh. 6:63 zegt Christus: De woorden die Ik tot u spreek zijn geest en leven" en in Joh. 5 : 25: Voorwaar, voorwaar zeg Ik u, de ure komt en is nu, wanneer de doden zullen horen, de stem van de Zoon van God, en die ze gehoord hebben zullen leven". Er wordt dus aan de prediking van het Woord van God een scheppende, een levendmakende kracht toegekend. Duidelijk zien we dat ook in Rom. 10:17: Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord

Gods”. Maar tegelijkertijd is de Heilige Geest nauw verbonden aan dat Woord. Hij is immers de auteur van dat Woord? De Schrift is in feite doorademd van de Heilige Geest. Woord en Geest staan niet tegenover elkaar, vallen ook niet samen, maar liggen in elkaar verweven. Dus ook hier zie je een spanning, een samen opgaan van twee „krachten”.

Wanneer je de Heilige Geest los maakt van het Woord, dan verdwijnt het vertrouwen in de scheppende, de levendmakende kracht van dat Woord. Dat Woord wordt dan totaal los gezien van de Geest. Vandaar dat er mensen zijn. die dan zeggen dat bestudering van dat Woord geen zin heeft. Eerst zal de Heilige Geest (dus los van dat Woord, onberekenbaar) in je hart moeten komen. Het Woord is voor die mensen een dode letter. Ook de. prediking krijgt dan een beschrijvend karakter. Men beschrijft en stelt het heil in Christus en het werk van de Geest voor, maar men durft niet meer te roepen, te nodigen, te vermanen tot geloof en bekering. Men roept dan alleen nog maar op tot gebed om bekering (alsof de natuurlijke mens niet geloven, maar wel bidden kan). Nogmaals: ook hier proefje als het ware de spanning in de Bijbel. Ook hier wordt dc Bijbel spanningsloos als je deze twee dingen van elkaar loskoppelt en ze in een schema plaatst.

Met bovenstaande voorbeelden heb ik geprobeerd duidelijk te maken dat de Bijbel vol spanning zit. Volgens de schrijver in „Opgemerkt" wordt die spanning opgeheven door het stellen van bepaalde theologen (ook oudvaders!) boven de Schrift of door het hanteren van allerlei onderscheidingen en schema's (Scholastiek). Hoe zou het komen dat dat gevaar op de loer ligt? Hoe komt het dat wij, mensen, vaak moeilijk om kunnen gaan met spanningsvol denken en vaak in uitersten vervallen?

Ons verstand kan in feite alleen maar in schema's denken. Ga maar eens bij jezelf na. Wanneer je een ingewikkeld verhaal leest en aan het eind wordt dat verhaal in een schema weergegeven, dan zeg je al gauw: „Ah, nu be-grijp ik het. nu kan ik het op een rijtje zetten". Wanneer iemand een verhaal houdt en de zaak van diverse kanten belicht en eindigt met een voorzichtige konklusie, dan vinden we zo*n verhaal al gauw onoverzichtelijk.

Konkluderend: we hebben als het ware behoefte aan harde, duidelijke, eenduidige antwoorden. Dan voelen we ons zeker. Dan kunnen we de zaak be-grijpen. Een schematisering van feiten geeft ons houvast. Zo gauw iemand een vraagteken zet achter zo'n schema, dan wordt niet eerst geluisterd, maar men heeft gelijk het antwoord klaard. dat weer voortkomt uit het hanteren van dat schema. Want als we dat schema moeten wijzigen, dan voelen we ons onzeker en zijn we onze houvast kwijt. Dit gevaar, ons denken in schema's, in eenduidige antwoorden, speelt ook wanneer we de Bijbel lezen. In de Bijbel viert het verstand geen hoogtij en juist daarom staan er voor ons verstand zo vaak „tegenstrijdige" dingen in. Juist daarom kunnen we het vaak niet be-grijpen. Het gevaar is dan groot dat we Gods Woord gaan vormen naar ons verstand, naar een bepaald schema.

Het Woord zit vol spanning. Het is beslist geen dode letter, die je pas kunt gaan lezen wanneer de Heilige Geest eerst in je leven is gekomen. Lees dat Woord, bestudeer het, worstel er mee. Probeer niet alles te be-grijpen, maar luister er eerbiedig naar. De Heere biedt jou in Zijn Woord Zijn genade aan. Calvijn zegt daar het volgende over in zijn commentaar op Joh. 12:47: In het Evangelie biedt Hij (t.w. Christus) aan allen zonder onderscheid het heil aan en strekt Hij Zijn armen uit om allen te omvatten. Intussen wordt hun schuld ook des te zwaarder en groter, wanneer zij deze goedertieren en liefdevolle nodiging afwijzen. Het is toch zo, als Hij had gezegd: ie Ik sta gereed om allen te roepen; Ik vergeet mijn richterambt en heb slechts dit ene doel om allen tot Mij te trekken en ook aan het verderf te ontrukken die reeds dubbel verloren schijnen. Niemand wordt dus reeds vanwege een eenmalige geringschatting van het Evangelie veroordeeld, maar al-a leen hij die de vriendelijke bood-^^ schap van het heil versmaadt en zich zo eigener beweging het eeuwige verderf op de hals haalt (....) Redden echter is het eigenlijke wezenlijke ambt van Christus”.

opinie door Wim Polinder

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen