De islam in opmars ?

Twee citaten uit Elseviers Magazine van 19 oktober vorig jaar. Dat weekblad publiceerde toen een omslagartikel onder de titel , .De islam in opmars".

Je ziet boven dit artikel hetzelfde opschrift staan. Alleen met een kleine toevoeging: een vraagteken.

Heel vaak — ga dat bij jezelf maar eens na! — wordt tc snel en te oppervlakkig over moeilijke onderwerpen een mening naar voren gebracht. Te snel omdat we vaak te weinig geïnformeerd zijn; te oppervlakkig omdat we van ..anderen" eisen zich in ons denkpatroon in te voegen. Wij missen de bereidheid, de openheid en het geduld om eerst eens goed te luisteren naar die ander en vervolgens daarover na te denken. Daardoor wordt onze beeldvorming nogal vertroebeld.

Een voorbeeld: wie kent niet de clichc's over de islam? Deze bijvoorbeeld: gesluierde vrouwen, heilige oorlog, fundamentalisme, hand afhakken na diefstal, Khomeiny Zo'n opsomming is een goed voorbeeld van het ons allen bekende verschijnsel: vooroordelen.

Zonder voldoende kennis, vormen we ons een mening over iets of iemand, spreken die te pas en te onpas uit, en bepalen dienovereenkomstig onze houding tegenover anderen. Vooroordelen zijn hardnekkig: denk aan de talloze „belgenmoppen" of omgekeerd over de wijze hoe in engelstalige landen over de „Dutch" gesproken werd en wordt.

Vooroordelen worden ook min of meer gekoesterd. Dat is wel te begrijpen, het bespaart je veel inspanning en onzekerheid. En ook dit: met een minimum aan inspanning (om nieuwe, relevante informatie te verwerven en te verwerken) kun je in gesprekken een maximum aan effekt behalen. Iedereen weet toch dat En dan volgen de bekende verhalen.

De islam

De islam is niet geheel onbekend. Wel tamelijk onbemind. Ik heb op een kerstviering van de zondagsschool ooit eens een boek gekregen dat ..Onder Karei Martel (strijdhamer!) tegen Moren en heidenen" heette. Centraal in dit boek stond de beroemde slag bij Poitiers (midden Frankrijk), waar in 732 Karei Martel de imponerende opmars van de islamitische strijders (de Moren) een halt toe riep. Je kent de verhalen over de kruistochten, waarbij christenstrijders (? - met een groot vraagteken!) pogingen ondernamen om het heilige land van de ongelovigen (Arabieren/Joden) te bevrijden.

Dan komt er een enorme lacune in je kennis. De talloze kontakten die er tussen Europa en de Arabische wereld zijn geweest: het oprukken van de Turken tot voor de muren van Wenen in de 17e eeuw, dc kolonisatie van Noord-Afrika en het Midden Oosten zijn bij velen onbekend.

Het beeld verspringt van de twaalfde naar de twintigste eeuw. . Rond het ontstaan van de staat Israël in 1948 komt de Arabische wereld weer in ons blikveld. Overigens is dat niet direkt de islamitische wereld. Pas met de komst van de gastarbeiders uit de landen rond de Middellandse Zee gaat er langzamerhand iets veranderen.

Heel langzaam aanvankelijk, want het aantal islamieten was in de zestiger jaren nog gering. In 1965 waren er 4500 Marokkanen (waaronder 3 vrouwen!) in ons land. En dit was toen veruit de grootste groep. Nu zijn er ruim 100.000. Niet alleen is het aantal islamieten snel toegenomen — nu wonen er ongeveer 300.000. dat is 2% van onze bevolking in Nederland — er zijn meer zaken veranderd.

Verandering in de relatie met de „islam”

Heel belangrijk is de onverwachte opkomst van het islamitisch fundamentalisme. Het gaat daarbij om een stroming die tegen verwestering cn modernisering is. de nadruk legt op dc aloude kenmerken van de islam cn dc betekenis daarvan voor het hele leven, inklusief de samenleving. Je denkt daarbij direkt aan de situatie in Iran. maar soortgelijke ontwikkelingen vind je ook in Lybië en in mindere mate in meer arabischc landen.

Vervolgens zijn velen zich nog niet zo lang geleden bewust geworden van de enorme macht van dc islamitische landen.

Met name is dat sinds de eerste oliecrisis van 1973 (we zitten nu al in de derde oliecrisis) duidelijk geworden. Toen bleek opeens de onverwacht grote invloed van de OPEC, de organisatie van olieproducerende en exporterende landen, voornamelijk dc Arabische staten. Zonder olie (produkten) staat het radarwerk van ons westerse samenleving stil. Wat toen gold — OPEC = Arabieren = Islam = macht — geldt nu nog. al lijkt dc betekenis van deze organisatie tijdelijk wat meer naar achteren gedrongen. Islam is macht.

Is dat niet wat overdreven?

Kan een godsdienst in de twintigste eeuw nog zoveel invloed uitoefenen? Van een ideologie als nationaal socialisme of communisme kun je dat begrijpen, maar van een godsdienst? Let dan op het geheimzinnige verschijnsel dat een uit het niet opduikende iman, in staat blijkt een groot land, met ruim 35 miljoen inwoners van een sterk westers georiënteerde samenleving tot een puur islamitische staat om te vormen. Een staat, die zelfs een van de machtigste landen, de Verenigde Staten, met sukses — zie de gijzeling van het Amerikaans ambassadepersoneel — trotseert.

En een vele jaren durende oorlog tegen een machtige vijand — Irak — kan volhouden. Niemand zal het ontgaan zijn dat er nogal wat islamieten zijn. Macht en betekenis kun je niet zonder meer in getallen uitdrukken, maar in deze wereld telt het aantal nadrukkelijk mee.

Kijk eens naar het volgende overzicht, waarin een tamelijk ruwe schatting van het aantal aanhangers van de islam is aangegeven.

Ruim een half miljard mensen is islamiet, op een wereldbevolking van 4.9 miljard (cijfer eind 1985). Voorwaar een aantal dat niet uit te vlakken is. Hun aantal neemt relatief snel toe. door de hoge geboortecijfers. Zendingsmensen weten er over mee te praten hoe de islam, met name in Afrika, zeer aktief met de zending bezig is.

Tenslotte nog dit. Wij hadden de islamieten waarschijnlijk nauwelijks leren kennen als er ook in de onderlinge verhoudingen in ons land niet het een en ander gewijzigd was.

- Door de jaren heen hebben we — schoorvoetend — ingezien dat je geen gastarbeiders binnen kunt halen, zonder aandacht aan hen te besteden. Dat zou een vorm van moderne slavernij zijn. - Door de gezinshereniging vermeerderde het aantal islamieten en ontstonden nieuwe problemen, in het onderwijs bijvoorbeeld, of met de zogenaamde tweede generatie, de „turkse" of „marokkaanse" jongeren die in ons land geboren zijn.

- De sekularisatie brak de oude christelijke waarden en normen, spoelde tegelijkertijd een golf van kritiek over het christendom heen, waarbij de betekenis van andere godsdiensten of wijzen van denken en geloven een grotere waardering kregen.

- De zogenaamde tolerantie gebood dat er „voldoende ruimte'" voor andersdenkenden moest komen. „Laat u horen", zei het C.D.A.-kamerlid Krajenbrink bij de opening van de moskee in Amsterdam, „u hebt de mensen in de Nederlandse samenleving iets te zeggen".

Reakties

Zo zijn de mensen van de islam — ik spreek met opzet niet van Turken. Marokkanen enz. — in de belangstelling gekomen.

Dat is eigenlijk best wel goed. zul je zeggen. Dat is een manier om vooroordelen uit de weg te ruimen. Immers, als je ergens nader kennis mee maakt, blijken de feiten vaak anders te liggen. Dan kom je nieuwe gegevens op het spoor, zie je voorheen onbekende zaken verschijnen. Kortom, meer kennis geeft meer begrip, 't Is jammer, maar zo simpel ligt dat niet.

Waarom niet?

Als je je wat meer diepgaand met bepaalde zaken bezig houdt, zul je bemerken dat de gegevens niet zo rechtlijnig te interpreteren zijn. Dat wil in dit verband zeggen dat verdieping van je kennis niet direkt tot begrips-verheldering hoeft te leiden. Integendeel, uit de waaier aan gegevens en gevoelens komt vaak een gevoel van verwarring voort. Een belangrijk gegeven bij het verwerken van informatie is: wat acht je van essentieel belang?

Dat is meestal nogal persoonlijk getint. Een voorbeeld. Als je de christelijke godsdienst als uniek voor ieder van levensbelangrijke, zelfs allesbeslissende betekenis acht, dan doet het je wat, als je weet dat de Islam na de RK. de Ned. Hervormde en de Gereformeerde Kerk de vierde godsdienstige groepering in ons land is, minstens 3, 5 keer zoveel leden telt als de Gereformeerde Gemeenten. Als je als arbeider geen werk kunt krijgen na al die bedrijfssluitingen en inkrimpingen, valt het niet mee als je islamitische — vreemde! — buurman wel werkt. Je voelt je van je plaats gedrongen. En dan is de reaktie: je moet eerst de belangen van de Nederlanders behartigen, toch wel een beetje begrijpelijk. De Centrumpartij speculeert daarop. Met wisselend sukses. Het is echter wel onbijbels!

De islam in opmars?

Vormt de islam een bedreiging voor ons? Moeten we, net als in de dagen van Karei Martel de christenen te wapen roepen om de opmars van de islam tot staan te brengen? Is er onder de vlag „God wil het" een soort „kruistocht" gewenst? Moet opnieuw het strijdlied klinken: „Voorwaarts christenstrijders"? Mijn antwoord is: nee.

Dat zal je niet verbazen. Nog nooit in de geschiedenis heeft een dergelijke aktie iets

goeds gebracht. Zo wordt het koninkrijk der hemelen niet gebouwd en bewaard. Maar zul je zeggen, gaat er dan van bepaalde vormen/ groepen uit dc islam niet een zeer reële bedreiging uit? Denk eens aan het fanatisme waarmee duizenden (jonge) Iraniërs de dood in zijn gegaan in de strijd tegen de duivel uit Irak: Saddam Hoessein. En die strijd is meer dan een lokaal konflikt, het is — althans gezien door ogen van gelovige islamieten — een deel van de strijd die nodig is om de weg naar Jeruzalem vrij te maken.

Het intrieste lot van Libanon weegt toch wel zwaar; vooral ook om de bedreiging die dc chaos daar inhoudt voor de dreiging van Israël.

Het goddeloze, wrede terrorisme is beangstigend aanwezig. De macht van de OPEC is nu verminderd, maar veruit de grootste olievoorraden liggen nog steeds in de Arabische landen. Al die machten ken ik; je kunt er soms best bang voor zijn. Maar voor ons liggen de problemen niet alleen hier. op het nivo van de internationale politiek, de ekonomie enz.

Waar liggen dan onze problemen? Mijns inziens in onze eigen omgeving. Wij hebben er erg veel moeite mee het „vreemde" in ons denkpatroon op te nemen. Dat al leidt tot allerlei reakties binnen onze kring. Deze lopen nogal uiteen; van ontkenning (afdoen als zijnde volkomen onbelangrijk) tot vormen van pure. botte diskriminatie. Dat laatste weegt zwaar. Wordt er ook in onze gereformeerde gezindte niet gediskrimineerd? Niet door iedereen overigens!

De islam is een kleine minderheid in ons land. Soms, door hun concentratie in bepaalde gebieden, geven ze wat meer kleur aan het straatleven. Maar niet hun moskee is een probleem (behalve voor S.G.P.raadsleden, die dragen daarvoor ook verantwoordelijkheid), maar onze lege kerken.

Dat is een grotere dreiging!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen