De Heere meet eerst de schouders voor Hij het kruis oplegt

Wist u allang dat uw man ernstig ziek was?

Eigenlijk al tien jaar. De doktoren vertelden steeds iets meer over de ziekte en het ziekteverloop. De verwerking daarvan gebeurde op deze manier in fasen. Soms was het ook een beetje verstoppertje spelen, omdat de dokters herhaaldelijk zeiden datje met deze gevreesde ziekte ook oud kan worden.

Wat gaat er door je heen als u zo'n bericht samen hoort?

Dat is moeilijk te zeggen; ook omdat het niet tegen ons samen gezegd is. Mijn man had de boodschap eens gekregen; later heb ik pas met de dokter gesproken.

Heeft zo 'n bericht ook gevolgen voor de verhouding tot elkaar?

Het zorgt wel voor spanningen, vooral als ik hem maande om het toch wat rustiger aan te doen. Ik stond eigenlijk alleen, want de dokter had gezegd: „Laat je man maar zijn gang gaan. Leg maar niet teveel in de weg". Dat was voor mij erg moeilijk en ik steigerde regelmatig.

Wanneer hebt u uw kinderen op de hoogte gesteld en de andere familieleden?

Het bericht dat mijn man die ziekte oud zou kunnen worden, is de reden die we onze kinderen niet direkt ingelicht hebben. Ze leerden te leven met een vader die zo-nu-en-dan in het ziekenhuis lag, daarna weer thuis kwam en dan weer snel hard aan het werk ging.

Als de familie mijn man zag werken, dan gaven ze wel eens de indruk: ernstig ziek, is dat niet wat overdreven?

We lieten dat maar zo. Ook omdat mijn man een weinig voorkomende ziekte had. Ik had wel familieleden waarmee ik goed kon praten en waar ik ook steun aan gehad heb.

Welke herinneringen hebt u aan de laatste levensfase voor het sterven van uw man?

Aan de ene kant wilden we nog zoveel mogelijk van het leven genieten. Mijn man wierp zich op zijn werk...., want het kan zo.... Je verdringt de werkelijkheid zoveel mogelijk. Een bevriende predikant schreef op een kaart: Voorts is de tijd kort. Wij projekteerden dat vooral op het nog zoveel mogelijk samen zijn, maar mijn man werd steeds meer in zichzelf gekeerd. Dat ontlokte bij mij soms de opmerking: „Je hebt ook nog kinderen". In de ziekteperiode hebben we ook nog

een kind van de Schepper aller dingen ontvangen. Nu als weduwe zie ik dat steeds meer als een troost.

Welke dingen dringen zich op als de dokter zegt dat het leven ten einde loopt?

Toen de toestand steeds erger werd, hebben de oudste kinderen apart een bezoek in het ziekenhuis aan hun vader gebracht. Van de gesprekken weet ik niets, maar wel heb ik het gevoel dat er van-hart-tot-hart gesproken is.

In deze periode hebben we zelf niet zoveel meer gesproken. Het bij elkaar zijn in het ziekenhuis en soms weer thuis was al goed. Je wordt er stil van dat jezelf gezond bent en de ander, die toch een stuk van jezelf is, steeds zieker wordt. Het lichaam wordt afgebroken. „Zou hij jaloers zijn op mijn gezondheid? ", was steeds de vraag die ik mezelf stelde. Bij het heen-en-weer reizen tussen thuis en het ziekenhuis, is in de auto veel gebeden. Ik mocht ervaren dat de Heere aan mijn zij was. Toch blijf je je vastklampen aan elke strohalm. Je kunt het eigenlijk niet geloven dat het afloopt. Het was meer een boze droom voor mij dan werkelijkheid. Ik riep zelfs iedereen te hulp: vrienden, familieleden, een ouderling, een dominee, maar ik zag voor m'n ogen dat het niet meer hielp. Althans wat betreft het beter worden. De geestelijke gesprekken die gevoerd werden met mijn man bleven niet ongezegend, maar de tijden van bestrijding en twijfel hadden vaak de overhand.

Welke betekenis heeft het meeleven in de dagen van sterven en begraven?

Dat is heel verschillend. Sommigen klagen meer over zichzelf en hun ziekten dan dat ze iets voor mezelf en mijn gezin betekenen. Anderen zijn onbetaalbaar. Ze staan als een muur om je heen. Je voelde je vaak gedragen op de gebeden. Onvergetelijk en onmisbaar op die momenten.

En het meeleven van de kerkeraad?

Dat heb ik bijzonder gewaardeerd. Op de momenten dat ze er moesten zijn, waren ze er ook. Thuis, in het ziekenhuis en na het overlijden. We hebben veel geestelijke steun ontvangen. Het eerste jaar werd ik elke maand bezocht door de kerkeraad. Dat was bijzonder fijn. Je miste de informatie vanuit de gemeentevergaderingen, maar tijdens het bezoek konden we ook over deze zaken praten. Jammer heb ik het gevonden dat het ambtelijke bezoek na een jaar abrupt gestopt is. Nu krijg ik eenmaal per jaar het gewone huisbezoek en aan het eind van het jaar een pakketje.... Ik snap wel het gebaar van meeleven op deze manier. Maar je hoort wel bij een groep die een aparte behandeling ontvangt. Dat valt niet altijd mee....

Ook de andere bezoekers van de eerste tijd komen niet meer. Ik moet wel zeggen dat echte vrienden blijven komen.

Welke betekenis hebben de kinderen?

Dat is een zegen. Maar in tijden van twijfel, neerslachtigheid en soms moedeloosheid vormen ze een zware druk: hoe kan ik ze nu alleen opvoeden en helpen ook met hun problemen? Maar ik heb het aan mijn kinderen (naast de Heere) te danken dat ze me er doorgesleept hebben. Ik moest doorgaan! De taak was er elke dag.

Moeilijk wordt het wel als ze verkering krijgen, gaan trouwen en als het eerste kleinkind geboren wordt. Je moet toch alles alleen verwerken en aan de andere kant moetje blij en vrolijk zijn. De wonden gaan open en aan de andere kant moet je blij zijn dat de Heere doorgaat. Voor de kinderen is het ook moeilijk: geen vader meer....

Welke steun hebt u van de familie nu u zo alleen achter gebleven bent met de kinderen?

Dat is weer erg verschillend. Sommigen bellen nog eens, anderen komen aan, maar na een poosje is alles weer „normaal". Enkelen betekenen tot nu toe erg veel. Ze weten precies de momenten waarop het moeilijk is en de eenzaamheid je aanvliegt. Dat is rond de kerstdagen, bij oud en nieuw, maar ook in de vakantietijd met zijn vele vragen: wel doen, niet doen; alleen met je kinderen of met een gezin waar ook een vader bij is? Dat is niet zo gemakkelijk. Ik ben door schade en schande wijs geworden. Het beste is samen met je kinderen gaan en mogelijk ergens in de buurt bij een goed bevriend echtpaar, waar je eens binnen wipt.

Ik moet ook wel zeggen dat ik naast de

pastorale hulp en hulp uit de familie ook nog een aantal gesprekken gehad heb met een deskundige van een bureau in verband met de rouwverwerking. Dat is in mijn geval heel heilzaam geweest. Maar kijk eerst wel met welke stichting en persoon je in aanraking komt. Want verder kapot maken, gaat vlugger dan herstellen.

Hoe verwerkt u nu het verdriet en het alleen-zijn?

Ik ben bijna tien jaar weduwe en soms is het gemis en verdriet groter dan toen. Het is wel anders. Soms denk ik dat de verwerking nog moet komen, dat ik alles verdrongen heb, omdat het gezin zoveel aandacht vroeg.

Maar ik heb leren zien, en leren geloven dat de Heere kracht geeft naar kruis. Dan is er weer het bevende vertrouwen en het hopen dat de Heere me ook door deze periode heen zal helpen. Hij heeft het nog nooit laten afweten; ik wel door mijn opstand, mijn zondige gedachten en woorden.

Is het moeilijk om weer een levensopdracht te vinden?

Ik heb bewust naast het huishouden een aantal kursussen buitenshuis gevolgd. Een avond weg.... Even tussen andere mensen.... Geen tijd.... maar toch even loskomen....

Hoe is het nu na al die jaren met de aandacht voor een vrouw alleen?

Het is zo dat elke zondag de weduwen, de wezen en de weduwnaars opgedragen worden. Dat is een goede zaak. Daarnaast is het wel zo datje soms het gevoel hebt dat de mensen niet weten hoe ze je moeten benaderen.

Soms zeggen ze: „Je hebt een auto, kom zelf maar even naar ons dan ben je er even uit". Maar het zou juist zo fijn zijn dat er voor de kinderen, ook eens een man mee kwam, die wat aandacht geeft aan die kinderen.

Hebt u nog een advies voor mensen die in de situatie verkeren van een naderend afscheid?

Iedere situatie zal om een eigen aanpak vragen. Zorg dat je een goed open kontakt hebt met de dokter, zodat je je goed laat voorlichten over het mogelijke verloop van de ziekte.

En volg zoveel mogelijk zijn adviezen op, als de voorlichting tenminste eerlijk is. Houd ook goed kontakt met de dominee en de ouderling(en). Wees blij met elke dag; datje de zon nog ziet opgaan over beider levens. Dat is een genadegeschenk van de Heere. Maar bovenal leg al de zorgen voor lichaam en ziel, voor tijd en eeuwigheid neer aan de voeten van de Heelmeester, want er is nog balsem in Gilead. En zorg dat alles besproken wordt voor de begrafenis en voor later. Als dat mogelijk is, bespreek dat met elkaar. Hoe onmogelijk het ook is.

Hebt u nog adviezen voor mensen die alleen overgebleven zijn?

Zie niet teveel op mensen. Verwacht daar niet teveel van. Dat bedoel ik niet bitter, maar het is wel praktijk. Meeleven is fijn en ik ben blij met wat er gedaan is en wordt, maar inleven dat moetje zelf doen.

Fijn is het als je een vertrouwd adres hebt, waar je naar toe kunt, ook als je het erg moeilijk hebt. Als er opstand is of zelfmedelijden, dan is het beste wapen het gebed.

Als iemand nu aan me zou vragen: „Kon en kan je bukken onder Gods slaande hand? ", dan mag ik door genade zeggen: 't Is goed voor mij verdrukt te zijn geweest.

Hij leidde mij uit de duisternis tot Zijn wonderbaar licht. Dan mag het verdriet groot zijn, maar dan is er ook honing aan de roede. Hij meet de schouders voor Hij het kruis oplegt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen