Milieubescherming jouw lidmaatschap waard?

„Voor uw tientje vragen wij om moeilijkheden". (We citeren uit de informatiekrant van Greenpeace). „Onze krant geeft u informatie over dingen die niet door de beugel kunnen. Zeehondjes villen, storten van chemisch en radio-aktief afval en harpoeneren van walvissen zij een aantal van de praktijken waar Greenpeace tegen vecht. Met direkte maar geweldloze akties. Alleen, zonder uw tientje redden we het niet. U blijft thuis, maar helpt ons met een tientje. Bedankt en u hoort nog van ons". Een direkte maar geweldloze ledenwerfaktie dus.

Er waait tegenwoordig, vanuit meerdere richtingen, een stevige wind uit de hoek van de milieu-bewegingen. In hoeverre moeten we daar gelukkig mee zijn? Ondernemen ze prijzenswaardige akties? Kunnen we daarachter staan? Zou je eigenlijk lid van zo'n organisatie moeten zijn?

Om daar wat op te kunnen zeggen, moeten we de milieu-groepen van wat dichterbij bekijken. Niet dat we ze allemaal aan een onderzoek zullen onderwerpen. Daarvoor is het „aanbod" te groot en het bestek van dit artikeltje te beperkt. We zullen proberen een paar bekende organisaties enigszins in kaart te brengen. We blijven daarvoor nog maar even bij Greenpeace. Daarna komen enkele organisaties van eigen bodem aan bod.

Vastgeketend

„Greenpeace is een internationale milieuorganisatie die zich bezighoudt met de gevaren waarmee de mens de natuur bedreigt", zo zegt men van zichzelf. Door middel van geweldloze akties is deze stichting sinds 1970 bezig om de aandacht te vestigen op allerlei zaken die „de groene vrede" bedreigen. Men probeert die akties uit te voeren in direkte konfrontatie met de milieu-aantaster. Om je de sfeer daarvan te laten proeven, kan ik het niet laten om je iets te citeren uit hun kwartaalblad (Greenpeace, 1985 - 3). Het betreft een aktie tegen een schip dat voor een Belgisch chemisch bedrijf bijna dagelijks 1000 ton (!) afvalzuur voor de Belgisch-Nederlandse kust loost. De aktie wordt uitgevoerd door de bemanning van de Sirius, één van de schepen van Greenpeace, tegen de Falco, die voor het chemisch bedrijf vaart.

„Vrijdag 26 april was het zover. De Falco passeerde de rede van Vlissingen waar de Sirius lag te wachten. Het dumpschip verliet de Schelde via het Oostgat. De Sirius volgde op niet al te lange afstand. Eenmaal op zee werd de Falco beklommen door twee aktievoerders, die zich onmiddellijk zodanig aan beide lozingspijpen vastketenden dat deze niet meer konden worden neergelaten. Alsof er niets aan de hand was, vervolgde de Falco haar reis richting dumpplaats. Opeens was er in het kielzog van de Falco een licht blauwgroene streep te zien. Er bleek behalve de twee loospijpen nog een derde mogelijkheid te zijn en wel vlak boven het roer van de Falco. Het eerste aktieplan werkte dus niet afdoende.

Maar we hebben nog een tweede taktiek in petto. Drie rubberboten haasten zich om vóór de Falco te komen. In elk zit een in rubberpak gehulde en met drijfboei uitgeruste duiker. De kapitein van de Falco wist wat er ging gebeuren. Zigzaggend probeert het dumpschip de rubberbootjes te ontwijken. Tevergeefs want ze slagen erin om in driehoeksformatie voor de tanker te komen. Dan opeens springen de drie

duikers voor de boeg van de Falco. Met een snelle wending ontwijkt deze hen. De duikers worden weer in de rubberboten gehesen, de Falco wordt ingehaald en andermaal springen de drie in het water, nu vlak voor de boeg. De Falco kan ze niet meer ontwijken; de schroef wordt stopgezet.

Zodra een van de duikers dat ziet, klimt hij op het roer. Een tweede klautert aan boord van de Falco op zoek naar de kapitein. Het blijkt dat deze het wat te gortig vindt worden. Hij belooft zonder verder dumpen terug te keren, mits de duiker van het roer afgaat. Onder toeziend oog van de heldergroene Sirius vaart de grijze tanker wat triestig en met halfvolle tanks terug naar NL Chemicals in Gent. Dezelfde week zou de Sirius nog twee nachtelijke ontmoetingen hebben met de Falco. Beide keren werd het dumpschip gedwongen met zijn lading van ruim 1000 ton gif onverrichterzake huiswaarts te keren".

Dit is Greenpeace ten voeten uit. Ik denk dat we onszelf onmiddellijk moeten afvragen: in hoeverre zijn bij dit soort akties mensenlevens in gevaar? Greenpeace zegt: „Onze mensen zetten hun eigen lichaam (ofmoetje zeggen: leven? ) in als schild tussen bedreiger en de bedreigde, tussen zeehondenjager en zeehond, tussen losplatform en zee".

Men wilde natuurlijk meer dan alleen de akties. Het uiteindelijke doel van de stichting is dat de mens in groene vrede met alle andere levende wezens op aarde kan voortbestaan. Daar kom ik straks nog op terug.

„List en bedrog”

Uit de Nederlandse milieu-organisaties hebben we Milieudefensie, Natuurmonumenten en de Waddenvereniging gekozen om enige aandacht aan te besteden. Daarmee zijn dan jong en oud, progressief en behoudend en nationaal en regionaal vertegenwoordigd.

De in 1972 opgerichte Vereniging Milieudefensie (VMD), die zichzelf met 15.000 leden één van de grootste Nederlandse milieu-aktiegroepen noemt, stelt zichzelf ten doel de maatschappelijke verhoudingen te veranderen, zo lezen we in de doelstelling van de vereniging. Het maandblad Milieudefensie laat zien dat de vereniging vooral aandacht besteedt aan energie, afval en zure regen.

Wat betreft energie vermeldt men in een informatieblaadje nadrukkelijk: „Sinds haar oprichting voert Milieudefensie bovendien aktie tegen de bouw van nieuwe kerncentrales". Het themanummer van Milieudefensie-oktober 1985 vermeldt dan ook op de cover: „Atoomlobby zoekt toevlucht tot list en bedrog". Bepaald geen vlag om objektieve lading onder te verwachten. Om de maatschappelijke verhoudingen te veranderen, moet er ook een nieuw en beter ekonomisch beleid ontwikkeld worden. De VMD probeert daarvoor de alter-

natieven aan te dragen door zich onder meer in te zetten voor gebruik van kringloop-papier, zonne-energie, beter voedsel en groenbeheer zonder giftige bestrijdingsmiddelen.

Het maandblad dat de vereniging uitgeeft, moet het qua inhoud — en ten opzichte van Natuurmonumenten en de Waddenvereniging ook qua uitvoering — beslist afleggen tegen wat anderen uitgeven.

Zonder op details in te gaan, zou ik voorzichtig de konklusie willen trekken dat we met de VMD in de linkse hoek zitten.

Inspelen op Haags gebeuren

Bepaald anders is de koers van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten in Nederland. Kortweg dikwijls aangeduid met „Natuurmonumenten". De vereniging dus met de bekende groene bordjes in haar gebieden met het eveneens bekende vignet in de vorm van de letter „N", samengesteld uit de letters „N" en „M" van NatuurMonumenten.

In 1905 opgericht is de vereniging vandaag met 240.000 leden en 400 vaste medewerkers de oudste en grootste partikuliere natuurbeschermingsorganisatie in ons land. De hoofddoelstelling van Natuurmonumenten is het aankopen en beheren van natuurgebieden en waardevolle landschappen. Dat gebeurt door het hele land. De eerste aankoop van de vereniging was het Naardermeer in 1906. Nu beheert men, om maar een paar voorbeelden te noemen, slikken in de Dollard, vogelrijke polders op Texel en oude binnendijken op Zuid-Beveland. Ook het bekende Nationale Park Veluwezoom behoort tot de bezittingen.

Velen zullen overigens uit eigen omgeving wel gebieden kennen.

Een buitendienst van 300 medewerkers is dagelijks in de weer om in het totale terreinbezit van 50.000 ha (ongeveer de oppervlakte van een IJsselmeerpolder) de kwaliteit van het milieu optimaal te houden. Niet zelden gebeurt dat in samenwerking met de plaatselijke bevolking waaronder boeren, rietsnijders en vissers. Zowel door de openstelling van haar terreinen en bezoekerscentra als door het uitgeven van boeken probeert de vereniging haar doelstelling te bereiken.

Spandoeken op het Binnenhof of een tentenkamp in de weilanden van Dodewaard hoef je van Natuurmonumenten niet te verwachten. Dat wil niet zeggen dat men geen bijdrage probeert te leveren aan een beter milieubeleid. De manier waarop omschrijft men als volgt: „De vereniging heeft onder meer zitting in tal van advies-

organen. Daarmee speelt Natuurmonumenten voortdurend in op „het Haagse gebeuren" en onderhoudt zij ook veel kontakten met lagere overheden: provincies, gemeenten en waterschappen". Ik denk dat door deze manier van optreden, door de gedegen kwaliteit van het werk, dat onder andere uit de uitgegeven literatuur en het kwartaalblad Natuurbehoud blijkt, en door het beheer van bijzondere waardevolle gebieden, Natuurmonumenten een vereniging is die onze sympathie waard is.

Zeehonden

Dezelfde sympathie is naar mijn idee gerechtvaardigd voor de vereniging die zich onder het motto „Wees Wijs met de Waddenzee" al twintig jaar inzet voor het behoud van dat gebied: de Landelijke Vereniging tot Behoud van de Waddenzee. De vereniging bestaat sinds 1965 en zet zich, gesteund door ruim 35.000 leden, in voor het behoud van natuurlijke en kuituurhistorische waarden van het Waddengebied.

Dat zorg voor het Waddengebied niet overbodig is, blijkt denk ik alleen al uit de zeehondenstand: zwommen er in de jaren '50 nog zo'n 2500 in de Waddenzee, nu zijn het er nog krap 700. Kennelijk is hun voedsel (vis) en totale leefmilieu zodanig aangetast dat deze laatste zeezoogdierensoort, in onze wateren, nauwelijks schijnt te kunnen overleven. Naast het voorkomen van schadelijke effekten probeert de vereniging met het projekt Werk aan de Wadden ook een bijdrage te leveren aan de ekonomische ontwikkeling van het gebied. Door middel van dit projekt wordt mensen milieuvriendelijke werkgelegenheid in het gebied gestimuleerd. In een kwartaalblad, het Waddenbulletin, houdt men de leden op de hoogte van de ontwikkelingen in één van de laatste grote natuurgebieden in West-Europa, die tot op heden redelijk voor schadelijk menselijk ingrijpen gespaard zijn gebleven.

Tot Zijn eer

Als we over het milieu praten, dan hebben we het over de schepping, God schepping dus. Wij mensen hebben daarover het rentmeesterschap uit Zijn hand ontvangen. Dat houdt dus in dat wij met de schepping maar niet kunnen doen of laten wat wij willen. Als we roofbouw op grond-en delfstoffen plegen, als we haast onbeperkt afval lozen, dan vullen we het rentmeesterschap verkeerd in. Wie zich de vernietigende gevolgen daarvan even indenkt, moet toch tot de konklusie komen dat dat nooit Gods bedoeling met Zijn scheppingswerk geweest kan zijn. Dan gebruiken we — of moeten we zeggen: misbruiken we? — de schepping in dienst van onszelf. Ook hierin blijkt onze ongehoorzaamheid aan God. Terwijl we de schepping zouden moeten gebruiken tot meerdere eer van Hem, laten we alles om onszelf draaien. In plaats van rentmeester willen we eigen baas zijn. En dan ben ik terug bij de doelstelling van Greenpeace. Je begrijpt al wat ik zeggen wil natuurlijk. „Groene vrede", hoe mooi ook, moet dus niet het doel zijn met het milieu, de schepping.

Het werkelijke doel vinden we overigens bij geen enkele milieubeschermende vereniging of stichting terug. Dat hoeft echter niet te betekenen dat ze op grond hiervan geen bestaansrecht zouden hebben. Het goede werk dat door vele deskundigen binnen meerdere verenigingen/stichtingen verricht wordt, bewijst naar mijn idee het tegendeel.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen