Ik ben nou eenmaal zo.....

Het verhaal hierboven staat waarschijnlijk nogal ver van je af. Maar de woorden die de veroordeelde gebruikt, zou jij ook uitgesproken kunnen hebben. Je doet natuurlijk weieens iets dat niet helemaal in orde is. Maar ja, je bent nou eenmaal zo en daar valt niets aan te doen. Je wordt vlug boos, want je bent nou eenmaal driftig van aard. Je kunt ergens niet op wachten omdat je nou eenmaal ongeduldig bent. Zo kunnen we nog wel even doorgaan. Op deze manier vergoeilijken we de dingen die we doen. We leggen ons er bovendien maar bij neer, want er valt nou eenmaal toch niets aan te veranderen.

Karakter

Wat bedoelen we als we het over iemands karakter hebben? Vaak wordt ook wel het woord „persoonlijkheid" gebruikt. Daar zit „persoon" in. Een persoon heeft allerlei trekken of kenmerken. Als je iemand nog maar net kent, dan zijn die trekken niet direkt duidelijk. Zou deze jongen een doorzetter zijn en zou dat meisje snel aangebrand raken? Hoe langer je iemand kent des te meer van die eigenschappen leer je kennen. Er vormt zich een steeds scherper plaatje van de ander. Zo'n plaatje kunnen we gebruiken om beter te begrijpen waarom iemand zich op die manier gedraagt. Piet loopt vaak op straat te fluiten omdat hij een opgewekt karakter heeft.

Zo hebben we allerlei eigenschappen: opgewekt, driftig, zacht, sloom, volhardend, enzovoort. Een karakter wordt gevormd door een aantal eigenschappen bij elkaar. Iedereen heeft er zoveel, dat

het bijna onmogelijk is om een ander echt goed te leren kennen. Vaak begrijpen we onszelf zelfs niet helemaal. We zitten heel ingewikkeld in elkaar.

Karakter: een onveranderlijke erfenis?

Wie een woordenboek bij „karakter" openslaat, kan daar als verklaring o.a. vinden: ..aard". Dit woord verwijst naar iets dat in ons zit, dat aangeboren is. dat we van onze ouders meegekregen hebben Een biologische erfenis. Erfelijkheid. Daar is veel over te doen in de wetenschap. Erven we via „genen" allerlei eigenschappen? Wat zijn „genen"'? Bij het ontstaan van een mens spelen chromosomen een belangrijke rol. In elke chromosoom zitten aaneengeregen reuzeneiwitmolekulen-(DNA-molekulen). die ook wel „genen" genoemd worden. Deze genen dragen de aanleg tot bepaalde eigenschappen in zich. Er is wel gedacht dat er voor elke . eigenschap een gen is. Dan zou er bijvoorbeeld een gen zijn waar de aanleg tot vrolijkheid in opgeslagen is. Momenteel gaat men er meestal vanuit dat de manier & waarop verschillende genen in een chromosoom gekombineerd zijn, belangrijker is. Een erfelijke aanleg tot bepaalde eigenschappen. Gaat dat verder dan de kleur van onze ogen?

Zingen de genen?

Ongetwijfeld zijn er genenkombinaties waardoor in aanleg de ontwikkeling van onze stembanden geregeld is. Bepalen ze ook wat we met onze stembanden gaan doen? Wat we spreken? Dat we lid worden van een zangvereniging? De inhoud van de liederen die we daar zingen? Als dat zo zou zijn. dan zouden we helemaal bestuurd worden door onze erfelijke basis. Maar genen zingen niet. Ze bewerken wel de ontwikkeling van de voorwaarde om te kunnen zingen: de stembanden.

Erfelijkheid, omgeving en karakter

Genen bepalen niet of ik zing. wat ik zing en hoe ik zing. Geldt voor onze karaktereigenschappen hetzelfde of liggen die wel vast in genen? Als ons karakter op dat van een van onze ouders of grootouders lijkt, zijn we dan door overerving aan die trekken gekomen? Ondanks veel onderzoek, is dat niet aangetoond. Of genen bepalen welke karaktereigenschappen iemand heeft, is dan ook zeer de vraag. Wel is duidelijk dat de omgeving waar wc in opgroeien en leven, ontzettend belangrijk is. Vanaf het begin van ons leven leren we allerlei dingen, nemen we allerlei gewoontes over. kortom: worden we gevormd.

Karaktervorming en grenzen

Zonet is de nadruk gelegd op het belang van de omgeving (opvoeding) bij de vorming van ons karakter. Het is niet zo dat de omgeving alles kan. Er zijn grenzen. Sommigen van ons zien scherper, kunnen langer stilzitten, zijn sneller opgewonden of reageren juist trager dan anderen. Dat heeft gevolgen voor wat we wel of niet kunnen. Binnen die grenzen zijn er heel wat mogelijkheden.

Op een koor wordt vaak aan sternvorming gedaan. Dat heeft als doel de klank van (soms ongeoefende) stembanden wat mooier te maken en om de verschillende partijen een paar nootjes hoger of lager te laten halen. Door oefening wordt het aantal noten dat „gehaald" wordt groter. Maar een bas zal geen sopraan worden. Er zijn grenzen. Dat geldt ook voor de ontwikkeling van onze eigenschappen. Toch kunnen we, net zoals we dat ons hele leven door al gedaan hebben, heel veel aan-en afleren. Iemand die snel driftig is, kan wel degelijk manieren aanleren om de drift minder de kans te geven en zich op een andere manier te uiten. Binnen grenzen, die voor iedereen weer anders liggen, is karaktervorming en - -verandering mogelijk.

Verantwoordelijkheid

Het is soms nodig dat karaktereigenschappen drastisch veranderen. Om dat te kunnen beoordelen, mogen we Gods Woord openslaan. Daarin staan duidelijke normen, waaraan wij, tot eer van onze Schepper, moeten voldoen. De Heere is heel duidelijk. Denk eens aan de tien geboden, de zaligsprekingen en aan de woorden van de apostel Jakobus. Liefhebben, vreedzaam zijn, niet gierig zijn, geduld beoefenen. Het dagelijks openleggen van ons leven voor de Heere bij een open Bijbel, doortrekt onze hele persoon. Een vernieuwing door de Heilige Geest en een afhankelijk leven, bewerken diepgaande veranderingen. In ons omgaan met medemensen, in ons opvangen van de tegenslagen die we te verwerken krijgen, in ons ontvangen van de blijde dingen die ons ten deel vallen, ja in alles. Veranderen kan!

„Ik ben nou eenmaal snel kwaad", zei die man een paar maanden geleden en hij dacht zich verontschuldigd te hebben. Arme man.

„Doorgrond mij, o God! en ken mijn hart; beproef mij, en mijn gedachten. En zie, of bij mij een schadelijke weg zij; en leid mij op de eeuwige weg" (Psalm 139 : 23, 24). Dat klinkt heel anders.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen