Het gezin als basis en als bolwerk

In dit artikel gaat het over het gezin vanuit tweeërlei gezichtshoek bekeken: het gezin als basis en als bolwerk.

Basis

Als basis eerst. Slaan we een paar woordenboeken op, dan zien we verschillende betekenissen van het woord basis, onder meer deze: steunpunt, van waaruit de operaties tegen de vijand plaats hebben, zoals vlootbasis, vliegtuigbasis. Oorspronkelijk is deze betekenis dus aan de krijgskunde ontleend. Het wordt ook gebruikt in vredelievende zin en die betekenis moeten we hier juist hebben. Vliegtuigen, schepen, zwermen uit naar hun doel en keren telkens weer terug op hun basis, voor reparaties, de nodige voorzieningen, bevoorrading en rust voor de bemanning.

Zo is ook het gezin een basis. Van daaruit vertrekken de gezinsleden naar hun werk, naar school en keren er weer terug. Als nu het gezin alleen maar onderdak verschafte, rust, voeding en kleding, gelegenheid tot huiswerk, studie, dan zou het in zekere zin nog beantwoorden aan bovengenoemde betekenis van basis.

Intussen zou het echte gezinsleven nog kunnen ontbreken voor een groot deel. Ieder kan er zo nog gemakkelijk zijn eigen leventje leiden, terwijl men deels langs elkaar heen leeft, van elkaar te weinig afweet. Het gezin mag niet als los zand aan elkaar hangen.

Taalkundig ligt er in het woord gezin iets opgesloten van samengaan, samenleven. Ieder leidt een deel van zijn leven buitenshuis, maar ook een belangrijk deel binnenshuis. Zal het goed zijn, dan is dat gezamenlijke leven binnenshuis de basis voor welke aktiviteiten ook buitenshuis en mede daardoor een basis voor het maatschappelijke leven.

Wat is daartoe nodig?

Het eerste gezin

Laten we eens naar het allereerste gezin kijken.

Het werd gevormd in de staat der rechtheid door God Zelf. Het groeide uit tot een gezin met kinderen na de val en vertoonde daar alle droevige gevolgen van. En dit gezin moest de basis vormen van de gehele mensheid (basis nu even in de betekenis van grondslag).

Uit Kaïns broedermoord blijkt, dat gezinsleven door de zonde onmogelijk wordt gemaakt, als God niet ingrijpt met Zijn algemene goedheid, die nog natuurlijke liefde schenkt. Beseffen we wel, van welk een onschatbare waarde die is? Zonder die algemene goedheid is gezinsleven (en ook alle leven met anderen) niet mogelijk.

Liefde

In het gezin ligt wat we noemen een bloedband. Die funktioneert door de natuurlijke liefde en zo spreken we van ouderliefde, kinderliefde.

Die liefde is de basis van het gezinsleven. Ook in de wereld buiten de kerk kan gezinsleven zo nog funktioneren. Daar kan zelfs nog gesproken worden van: „Wat een aardig gezin!" Maar, wij leven onder Gods Woord! En dat moet bepalend zijn voor de aard van ons gezinsleven. Het moet gekenmerkt worden door gehoorzaamheid aan Gods Woord. In het houden van Zijn geboden ligt groot loon. Daaronder is ook begrepen een goed, aangenaam gezinsleven; meelevend ten opzichte van de kerk, de school, het verenigingsleven. Dan is Gods Woord ook de basis (grondslag) van het gezinsleven. Dan moet dat Woord zijn: de basis van iedere dag.

We gaan toch niet 's ochtends naar school, of naar het werk, als dat Woord niet geklonken heeft?

„Maak in Uw Woord mijn gang en treden vast". Daarmee verlaten we toch 's ochtends onze basis, ons gezin? Die tijd wordt er toch absoluut voor genomen? Of, .... moet het woord van de psalmist (wat gewijzigd) naar ons toekomen: Het is tevergeefs, dat gij laat opblijft, daardoor te laat opstaat, u te veel moet haasten. Voor bijbellezen eigenlijk geen tijd, of ook daar te veel haastwerk van maken?

Laat Gods Woord toch ons gezinsleven

beheersen! Hierbij moet ik toch iets opmerken. We hebben onder ons nog veel gezinnen, waar de Bijbel gezag heeft, het uitgangspunt is, beslag legt.

Het godvrezende gezin

Maar laten we het godvrezende gezin als voorbeeld nemen, waarvan de Bijbel veel voorbeelden geeft. Denk alleen maar aan Jozua: „Aangaande mij en mijn huis, wij zullen de HEERE dienen".

Misschien moeten we oppassen, om niet het uitwendig godsdienstige, kerkelijke gezin als gewoon, het meest voorkomende te beschouwen en dat eigenlijk als maatstaf te nemen. En daarbovenuit het godvrezende gezin te bezien als iets bijzonders, dat iets aparts heeft (zou ik moeten zeggen iets extra's? ), maar dat zo weinig voorkomt. Ik dacht, dat het niet overbodig was, om het even zo te stellen. Die, soms stilzwijgende, beschouwing komt mijns inziens inderdaad voor.

Is dan de vreze Gods geen bijzonder voorrecht? Ongetwijfeld! We spreken niet voor niets van bijzondere genade.

Maar lees eens het huwelijksformulier. Een bijlage van „Daniël" over het gezin kan eigenlijk niet gelezen worden zonder het huwelijksformulier er bij.

Het gezin als basis? Dit formulier wijst aan, vanuit Gods Woord, hoe zo'n gezin zijn moet en hoe het dus funktioneren kan.

Bij de huwelijkssluiting geven man en vrouw hun ja-woord, om in het huwelijk zo te leven als een godvrezende man en vrouw elkaar schuldig zijn naar uitwijzen van het heilig Evangelie.

Schenkt God kinderen, groeien die op, dan wijst ook het heilig Evangelie uit, hoe vader en moeder ze hebben voor te leven en hoe die kinderen hebben mee te leven. Een oude predikant zei in dat verband eens: Lees en herlees met uw kinderen het Spreukenboek.

Naar uitwijzen van het heilig Evangelie! Laat dat ons uitdrijven tot gebed, om die tere vreze Gods deelachtig te mogen worden en dadelijk te mogen beoefenen. Laat dat het gebed zijn bij jonge mensen bij het stichten van een gezin. En bij ouders en kinderen voor het leven in gezinsverband.

Dan is er ook gezinsverband, ware binding. Dan wordt er recht met elkaar meegeleefd. Het gebruik van Gods Woord, het gesprek daarover en vooral het gebed vormen de draagkracht bij alle noden, die er komen. Zijn er studiemogelijkheden, moeten er examens worden afgelegd, wordt er werk gezocht, gesolliciteerd, krijgen jongelui verkering (of verkeringsmoeilijkheden); of komen er nog ingrijpender omstandigheden: is er een handicap, ernstige ziekte, een ongeluk of het ergste, doet de dood zijn intrede — wat een voorrecht, als bij die verscheidenheid van noden de vreze Gods in een gezin mag heersen. Als dan de kracht van genade en de kracht van gebed mag blijken. Als we het leren mogen God vrij te mogen laten en toch niet los te kunnen laten.

Bolwerk

Zo komen we ook terecht bij de betekenis van het gezin als bolwerk. Zoëven werden moeilijkheden en tegenheden genoemd. De wereld moet die zelf „opvangen" en zegt dan: het leven is hard.

Wij mogen leven onder Gods Woord. Dan horen we Davids dringende raad (en zijn gunning):

„Vertrouw op Hem, o volk, in smart, stort voor Hem uit uw ganse hart. God is een toevlucht 't allen tijde".

Door genade mag ervaren worden met David: „Maar de HEERE was mij tot een Steunsel".

Nu dus die andere funktie van het gezin: een bolwerk zijn. Een bolwerk dient tot verdediging, versterking.

Het is wel treffend, dat Van Dales woordenboek bij de figuurlijke betekenis hiervan als voorbeeld aangeeft: Nederland was (!) in de 17e eeuw een bolwerk van protestantisme. Nederland was....

Dus niet meer. En het Nederlandse gezin, de eerste cel van Nederlands maatschappelijk en kerkelijk leven? En onze gezinnen in de kring van onze gemeenten? En laten we vooral niet in het meervoud blijven hangen. Dan kunnen we nog wegschuilen. Maar laten we konkreet vragen: en ons gezin?

Aanvallen

Op een bolwerk worden dus aanvallen gedaan. Buiten dat bolwerk dreigt gevaar, konstant gevaar. Laten we hier twee dingen bezien:

Eerst dit: het gezin is de plaats, waar onze jeugd toegerust moet worden, gewapend moet worden tegen die aanvallen.

Een klein kind al voelt thuis de geborgenheid tegen wat in zijn kinderleventje een bedreiging is. Veel kinderen kunnen moeilijk van huis. Dat kan soms wel eens moeilijk zijn; anderzijds is het een goed teken.

Bij het groter worden, komen er meer moeilijkheden; dan komen de echte moeilijkheden juist. Dan moet ook de opgroeiende jeugd de geborgenheid kennen van „thuis": opvang, terecht kunnen, gesprek, raad en daad, kortom: liefde.

Er kunnen problemen van allerlei aard zijn. We gaan nu niet in bijzonderheden treden. Laten we voor onze jongeren een samenvatting geven van wat ieder wel ondervindt. Petrus heeft dat al aangegeven, dat de wereld zich vreemd houdt als je niet meeloopt; meedoet, zouden we met een ander woord kunnen zeggen. En dat krijgen we ook al gauw te horen. En als er dan nog bij komt, wat Petrus er ook aan toevoegt: en u lasteren. Dat valt niet mee. Maar al blijft het bij dat eerste: men houdt zich vreemd, houden we dan toch stand?

Of doen we toch maar mee, al zit het van binnen niet zo gemakkelijk? Een gerust geweten is meer waard. Zichzelf onbesmet bewaren van de wereld noemt Jakobus een hoofdzaak van de zuivere en onbevlekte godsdienst voor God. Dat had Abraham voor ogen, toen hij Eliëzer uitzond om een vrouw te zoeken voor Izak. Hier moest het tweede gezin in de aartsvaderlijke lijn worden gesticht.

Daaruit zou Israël, het verbondsvolk moeten groeien. De Messias moest daaruit voortkomen. En zo moet nu nog Gods Kerk gebouwd worden uit onze gezinnen. Wat was later voor Izak en Rebekka het gezin van Ezau een kwelling en bitterheid. Een bolwerk kan bezwijken, vallen. Maar Ezaus tent is nooit een bolwerk geweest.

Tegen de revolutie het Evangelie

Hoe kan ons gezin een bolwerk zijn? Nooit in eigen kracht. Nooit met het enkel weren van een aantal wereldse zaken. Dan wordt het juist een bolwerk van farizeïsme, van hoogmoed en eigenwillige godsdienst. Groen van Prinsterer had zelf geen kinderen. Maar op zijn graf werd gezegd: , , Deze kinderloze blijft vader van een groot geslacht". Dan denken we daarbij aan zijn aandeel in de schoolstrijd. Maar zijn zo bekende uitspraak: „Tegen de revolutie het Evangelie", geeft ons ook in dit verband veel te zeggen.

Tegen de revolutie-aanvallen van buiten kan ons gezin alleen een bolwerk zijn, als het Evangelie daar zijn kracht mag doen.

Dan hebben we nodig de geestelijke wapenrusting uit Efeze 6. En daarvan kan niets worden gemist. Want er staat tweemaal, dat we die gehéle wapenrusting nodig hebben. Dan zullen we kunnen wederstaan in de boze dag en alles verricht hebbende staande blijven (vs. 13).

Er staat ook, hoe die geestelijke wapens gehanteerd moeten worden: met alle bidding en smeking, biddende te allen tijd in de Geest. En dan wordt er bijgevoegd: gedurig waken, met andere woorden:

Waakt en bidt! Luther noemde het gebed: het zwaar geschut van de christen. Zonder de hulp van Gods Geest kan dus geen wapen recht gehanteerd worden en geen aanval worden afgeslagen. Want de tegenstander wordt hier ook duidelijk aangewezen; de boze. satan, met zijn vurige pijlen en heel zijn wapenrusting van gruwel en bedrog!

Nog een tweede, een ontzaglijke aanval moeten we bezien: de regelrechte aanval op het gezin zelf, als instituut, als instelling van God. Die instelling moet verdwijnen! Waarom toch?

Omdat het Gods instelling is. God er Zijn doel mee heeft. Zijn Kerk er uit gebouwd moet worden en het op liefde gebaseerd is! Op de liefde worden in een antichristelijke tijd als de onze de zwaarste aanvallen gedaan. Om er één te noemen: haal de moeder verplicht weg uit het gezin voor een deel van haar tijd. Haal daarmee een stuk binding weg.

En de liefde van velen (ook de geestelijke liefde) zal verkouden, omdat de ongerechtigheid vermenigvuldigd zal worden. En uit een vermenigvuldigsom komt een antwoord met veel cijfers!

Zou de ure der verzoeking, die over de gehele wereld komen zal, niet maken, dat dit bolwerk, het gezin, het zwaar te verduren zal krijgen? Hoe kan dit bolwerk dan stand houden? Alleen door wat de Heere Jezus er Zelfbij zegt in Openb. 3:

„Ik zal u bewaren in de ure der verzoeking". Hij staat voor de Zijnen in; hun staat een sterke Held terzij! Zou het er ons dan niet om te doen moeten zijn, om bij de Zijnen te mogen behoren?

Hebben we toch nog gezinnen, waar vader, waar moeder, waar ook kinderen het mogen kennen: de liefde is Zijn banier over mij?

Onder een banier, een vaandel wordt gestreden.

Is niet dan het gezin een echt bolwerk, als daar op geestelijke wijze het altaar van Mozes gekend wordt: Jehovah Nissi — de HEERE is onze banier!

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen