BOEKBESPREKING

Ds. M. Drayer en Prof. Dr. IV. van 't Spijker (red), In trouw gescheiden, uitgave Kok - Kampen, 150 blz., prijs f 25-

Eigenlijk is er maar een kerkgemeenschap waarvan de ontstaansgeschiedenis regelrecht teruggaat op de Afscheiding. En dat zijn de Christelijke Gereformeerde Kerken. Begrijpelijk is dan ook, dat vanuit deze kring in dit herdenkingsjaar een boek over de Afscheiding verscheen. Ds. M. Drayer en prof. dr. W. van 't Spijker vormden de redaktie en het Curatorium van de Theol. Hogeschool maakte de uitgave (financieel) mogelijk.

Verschillende scribenten leverden een bijdrage. De hoofdstukken hebben de volgende titels:1. De Afscheiding in het kort verteld, 2. De Acte van Afscheiding - een separatistisch document? , 3. De binding aan de belijdenis, 4. Een gang, daar waar geen weg schijnt te zijn (m.n. over het harde overheidsoptreden en de landverhuizing naar Amerika), 5. Reveil en Afscheiding. 6. Afscheiding en Nadere Reformatie en 7. De Afscheiding en „1892”.

Deze inhoudsopgave laat zien, dat dit boek niet-alleen maar (nog eens) het verhaal van de Afscheiding geeft. Wie geïnteresseerd is in kerkgeschiedenis — en dat hoort toch wel wat — kan in dit boek dan ook goed terecht.

Duidelijk komt in dit boek de eigen christelijke gereformeerde visie naar voren. Hoe kan het ook anders. De Afscheiding was plicht, want de Herv. Kerk droeg de kenmerken van de valse kerk. Zo zagen de Afgescheidenen het ook. Ds. Velema vermeldt in zijn bijdrage (hfdst. 2) dat De Cock op de vraag of hij „er wel wat voor had" om zich af te scheiden, antwoordde: „Niets, dan 't geen ook gij er voor hebt, het bevel om de Heere te gehoorzamen, zoals dat in Gods Woord tot ons komt.”

Ook typerend is de idee van de „middenpositie" van de Chr. Ger. Kerken te midden van de Geref. Gezindte. In dit boek komt dat wel niet zo sterk naar voren, maar het is wel aanwezig. Bijvoorbeeld in de bijdrage van dr. Brienen (hfdst. 6). De Afscheiding — en dus de Chr. Ger. Kerken — gaat terug op Reformatie én Nadere Reformatie. Enerzijds wortelden de konventikels, waaruit veel afgescheiden kerken zijn voortgekomen, sterk in de Nadere Reformatie. Anderzijds was daar de invloed van met name de gelderse richting van Brummelkamp. Deze was „meer op Calvijn georiënteerd". Zo kwam er meer zicht op de aanbieding van de beloften in Evangelie en Verbond en enig afstand nemen van de (te ver? ) „doorgevoerde klassifikatiemethode van de Nadere Reformatie”.

Centraal — door 't hele boek heen — is de gedachte van de trouw. Vandaar ook de titel. Trouw van God, trouw aan de belijdenis en trouw aan elkaar (gemeenschap der heiligen). Terecht wordt er in dit boek op gewezen dat centraal voor de „Vaders van de Afscheiding" was de trouw aan Schrift en belijdenis.

Ds. Boersma wijst erop dat ook vandaag een „innerlijke verbondenheid" met deze motieven nodig is. En prof. Van 't Spijker eindigt zijn (mooie) hoofdstuk met: „Er laat zich geen betere herdenking van de Afscheiding denken, nu in 1984, dan door het hartelijk voornemen uit te spreken als leden én ambtsdragers van de kerken getrouw te willen blijven bij de volkomen leer der zaligheid, zoals deze naar de Schriften vertolkt werd in de drie formulieren van enigheid". Daar stemmen wij van harte mee in.

G. P. P. Hogendoorn

C. van Rijswijk, Daar zij hun wens verkrijgen. Uitg. Kool BV, Veenendaal 119 blz. Prijs f 14, 90

De ondertitel luidt: „Gadeloze genadewonderen verheerlijkt in vroeggestorven kinderen". Een leesboekje waarin acht verhalen staan over de bekering en het sterven van jonge kinderen.

Hoewel de bedoelingen van de schrijver ongetwijfeld goed zullen zijn, geloof ik toch dat we voorzichtig moeten zijn met dit soort leesboekjes. Al deze vroeggestorven kinderen zijn op hun ziekbed tot bekering gekomen. Als je zo'n boekje leest, kan de gedachte naar boven komen dat de Heere alleen maar werkt in kinderen, van wie hun ziekbed het sterfbed wordt. Zeker, de Heere kan op deze wijze werken, maar laten we niet uit het oog verliezen dat God gewoonlijk gebruik maakt van de door Hem ingestelde inzettingen. De prediking van Zijn Woord, persoonlijk bijbellezen en gebed wil de Heere gebruiken in het zaligmaken van zondaren.

Laten we daarom het „bijzondere" niet alleen zien als het „echte"! Zolang de zon en de maan zullen schijnen, zal Hij Zijn naam voortplanten van kind tot kind en van geslacht tot geslacht!

Johannes Bunyan, De heilige oorlog. Uitg. J. J. Groen en zoon B V, Leiden. 207 blz. Prijs f 19, 50

Wie hoorde nooit van John Bunyan? Helaas wordt zijn naam vaak alleen in verband gebracht met zijn boek „Eens christens reize naar de eeuwigheid". Bunyan heeft echter veel meer geschreven wat zeer lezenswaard is, zoals het boek „De heilige oorlog”.

Misschien herinner je nog wel de bijlage in Daniël nr. 8 van 1983. Hierin staat een samenvatting geschreven van „De heilige oorlog". Hoewel het boek al jaren bestaat is het nu opnieuw uitgegeven: een onveranderde uitgave met platen.

Leven en werk van d-s. C. Pien erna n. Uitg. Kool BV, Veenendaal. 322 blz. Prijs ƒ 42, 95

In dit boek komen vooral veel vroegere uitgegeven predikaties voor van ds. Pieneman, die helaas in de oude spelling zijn overgenomen. Verder lezen we een levensschets van ds. Pieneman, die door hemzelf werd geschreven. Ook zijn verslagen opgenomen van zijn vertrek naar Amerika en van zijn begrafenis. Kortom, de uitgave bestaat voor het grootste gedeelte uit reeds eerder uitgegeven brochures, die nu samengevoegd zijn. Om zo'n uitgave samen te stellen, het voorwoord door ds. Lamain te laten schrijven en het boek voor ƒ 42, 95 op de markt te brengen, zal de uitgever beslist geen windeieren opleveren Wie echter op de jeugdvereniging een inleiding wil houden over de persoon ds. C. Pieneman en zijn werk, kan veel gegevens halen uit dit boek.

Wellicht is het aan te schaffen voor de bibliotheek van de jeugdvereniging.

C. van Rijswijk, De poorten Sions bemind boven alle woningen Jacobs. Uitg. Van den Berg BV, Zwijndrecht. 168 blz. Prijs f 23, 50

De schrijver gaat in dit kerkhistorisch werkje in op het wel en wee van het gereformeerde gezelschapsleven, zoals dit in het konventikel tot uiting kwam, en de verhouding tot de kerk.

In het eerste hoofdstuk wordt ons onder andere de mening gegeven van Walaeus en Urinus over de kerk. Met konventikel wordt een kleine bijeenkomst bedoeld van gelijkgezinden, die met elkaar de Heilige Schrift lezen en uitleggen en gebedsgemeenschap beoefenen, terwijl ook gesproken wordt van de leidingen van de Heere.

In 't kort wordt iets weergegeven over de oorsprong van het konventikel. de verhouding van de kerk ten opzichte van het konventikel, de meningen van verschillende oudvaders over het gezelschapsleven. Zo laat Van Rijswijk in vogelvlucht .verschillende facetten over het gezelschapsleven de revue passeren.

Ondanks vele uitwassen van het gezelschapsleven erkennen we de waarde en de voortreffelijkheid van het — gezonde — konventikel, mits het stroomt in de bedding van de kerk. Daarom mag aan het gezelschapsleven nooit dezelfde waarde als aan de kerk worden toegekend.

Van Rijswijk: „De Heere heeft èn de poorten èn de woningen lief, maar óók: Hij heeft de poorten van Sion bóven alle woningen van Jacob lief!'' Een uitgave die voor de verenigingsbibliotheek aangeschaft kan worden.

Dr. H. Mulder, Klein lexicon van Bijbelse namen. Uitg. J. H. Kok, Kampen. 132 blz. Prijs f 19, 50

In dit boek zijn de vele duizenden namen van personen en aardrijkskundige aanduidingen alfabetisch gerangschikt. Er wordt iets verteld van de herkomst; de betekenis wordt zo mogelijk vastgesteld: de vindplaatsen worden aangegeven en de schrijfwijze van vroeger en nu wordt vergeleken. Als naslagwerk kan het aangeschaft worden voor de bibliotheek van de vereniging.

P. Kuijt, De weg naar een christelijke levensbeschouwing. Uitg. Stark, Texel 128 blz. Prijs f 14, 90

Op zijn geheel eigen wijze behandelt de ouddirekteur van „De Driestar" 58 aktuele onderwerpen in hoofdstukjes van twee bladzijden. Zijn doel is om in deze haastige tijd even met de jeugd stil te staan wanneer het leven ons vragen stelt. Zo wil de heer P. Kuijt in korte stukjes een bijbels standpunt geven om meer bewust op onze levensweg voort te kunnen gaan.

Een mooie gekleurde omslag (slappe kaft en gelijmd), een overzichtelijke inhoudsopgave (van Laster tot Jij en je geld) en achterin het boekje een funktioneel trefwoordenregister.

. Ds. E. van Meer, Leer ons onze dagen tellen. Dagboek. Uitg. Den Hertog B V, Houten. 384 blz. Prijs f 17, 50

Dit dagboekje is geschreven door een hervormd predikant die leefde van 1891 tot 1954. Hoewel ds. E. van Meer eerst behoorde tot de vrijzinnigen, kwam er in zijn utrechtse periode een kentering in zijn leven, die hem bracht bij de gereformeerde bevinding. De eerste druk van dit kleine dagboek verscheen in 1948. De tweede druk is nu verzorgd door uitgeverij Den Hertog te Houten. Het dagboek bevat eenvoudige gedachten over de praktijk van de godzaligheid. Van harte aanbevolen.

C. M. W. Plet, Teun de stroper. Uitg. De Vuurtoren, Urk. 210 blz. Derde druk. Prijs f 19, 50

Teun de stroper, zijn naam zegt het al. komt niet op een eerlijke manier aan zijn kost. Het verhaal speelt zich af in de dagen van de Afscheiding (1834 - 1835). Terwijl ds. Van Velzen in Drogeham (Friesland) wordt beroepen gaat het met Teun van kwaad tot erger. Hij probeert zelfs, met behulp van een boer, ds. Van Velzen uit te schakelen.

Tenslotte komt Teun onder het gehoor van ds. Van Velzen. Hij wordt in zijn hart gegrepen. Als een kerkdienst verstoord wordt door soldaten verdedigt Teun de predikant. Hij raakt hierbij ernstig gewond en sterft. Dit boek (in stevige omslag) is een fotografische herdruk van een uitgave die voor de tweede wereldoorlog reeds bestond. Eén illustratie is opgenomen. De spelling is erg verouderd. De inhoud zal reeds vele ouderen aangegrepen hebben. Een aardig leesboek uit de dagen van de Afscheiding die we vorig jaar herdachten (of opnieuw betreurden).

A. Karels

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen