KONINKLIJKE BELANGSTELLING VOOR DE NAZATEN VAN DE AFSCHEIDING

Zaterdagmorgen, 10 november 1984. In de refter van het Rijksmuseum, het Catharijneconvent aan de Nieuwe Gracht in Utrecht is een bont gezelschap bijeen. Bont - niet wat de kleding betreft. Donkerblauw, anthraciet grijs en stemmig zwart overheersen. Bont - als we letten op de kerkelijke achtergrond. Maar wie let er nu op de kerkelijke kleur van museumbezoekers? Dat is toch niet belangrijk?

Onder gewone omstandigheden niet. Op deze zaterdagmorgen echter wèl. Hoogstbelangrijk zelfs. Niet minder dan vijf nederlandse kerken, afkomstig uit de Afscheiding, waren vertegenwoordigd door zo'n 20 personen op een bijeenkomst, waarvan de komst van Hare Majesteit Koningin Beatrix het onbetwiste middelpunt was. Hoogtepunt zelfs. En keurig op tijd arriveerde Hare Majesteit, geflankeerd door de heer mr. P. van Dijke, Commissaris der Koningin in de provincie Utrecht (zijn naam paste uitstekend in dit afgescheiden gezelschap), kamerheer Jhr. de Beaufort en mevr. drs. M. W. M. Vos-van Gortel, burgermoeder van de Domstad. Koningin Beatrix was gekleed in een donkerbruin mantelpakje, met dito hoed en schoenen. En ze glimlachte beminnelijk, zoals we dat van haar kunnen verwachten.

Wat dreef die mannen naar Utrecht, wat bewoog de Koningin naar deze ontmoeting, wat bracht dit gezelschap op deze zonovergoten zaterdagmorgen uit alle windstreken van ons land samen op weg naar het Catharijneconvent?

Die vrijdagmiddag

Half zes uit kantoor. Drukke dag, drukke week achter de rug. Snel naar huis, even het RD en de post, dan aan de maaltijd. Vergeet het maar. Ligt de hoorn weer naast de telefoon. „De Kruijter voor je", kondigt mijn vrouw aan Nu zijn gesprekken met de heer C. J. de Kruijter, actuarius van de Generale Synode van de Gereformeerde Kerken, zeker niet de lastigste. Integendeel. Wij kennen elkaar al jaren en over en weer proberen we o.a. op archief-en bibliotheekgebied iets voor elkaar te betekenen.

De Kruijter. De grote motor achter de „Kommissie Herdenkingen 1834 - 1886 - 1892". Een kommissie, in 1981 al van start gegaan met vertegenwoordigers (op persoonlijke titel) uit diverse kerken met afgescheiden bloed. Schrijver dezes, die reeds in een andere, hieraan verwante kommissie onze kerken mag vertegenwoordigen, werd in 1981 aangezocht ook in deze Kommissie Herdenkingen zitting te nemen. We weten een betere kandidaat - droegen hem voor en na overleg met ds. K. de Gier werd de onder ons bekende veenendaalse diaken drs. J. Schipper „onze" man in de Kommissie Herdenkingen. Deze kommissie heeft veel speurwerk verricht, interessante boeken samengesteld, een symposium georganiseerd èn de tentoonstelling in het Catharijneconvent „Anderhalve eedw Gereformeerden" mede samengesteld. En dat leidde bij De Kruijter c.s. tot een originele gedachte: als Koningin Beatrix eens zou worden gevraagd deze unieke tentoonstelling te bezoeken en zij tevens de gelegenheid zou krijgen met kerkelijke vertegenwoordigers te spreken?

Toen De Kruijter daarover duidelijkheid had en onze vorstin medewerking had toegezegd kwam de formatie van de groep kerkelijke vertegenwoordigers op gang. Uitüiïe kerken, die in de Kommissie Herdenkingen participeren, werden vertegenwoordigers uitgezocht.

Terug naar dat telefoongesprek, die vrijdag de 7e september. Na een enkel inleidend woord legde De Kruijter ons de vraag voor, of wij in principe aanwezig zouden willen zijn bij het bezoek van de Koningin, en of we voor nog enkele afgevaardigden zouden kunnen zorgen. De heer Schipper zou daar dan zonder meer aanwezig dienen te zijn, gezien zijn zitting in de eerder genoemde kommissie. En aangezien er al sinds een aantal jaren wat meer dan oppervlakkige kontakten via de Theologische Schoolbibliotheek tussen de heer De Kruijter en ds. De Gier bestaan, werd ook ds. De Gier genoemd en werd aan ons de invulling van de vierde man overgelaten. Dat was de inhoud van het telefoontje.

We hebben toen echt even tijd nodig gehad om het een en ander te verwerken. Ds. De Gier en de heer Schipper stelden we nog vóór het avondeten van de vererende vraag op de hoogte. En het antwoord was voor hen niet moeilijk. Ook de vierde afgevaardigde was snel

gevonden. We hebben dat niet op eigen houtje gedaan. Dat zou ongepast zijn. Even ongepast zou het zijn om de pastor loei. hoewel nog maar kersvers in Utrecht, te passeren. Veel gewikt of gewogen werd er niet, te meer niet daar het op prijs zou worden gesteld dat één uit onze afgevaardigden een bepaalde binding met de SGP of het onderwijs zou hebben. En in ds. Golverdingen was zowel de plaatselijke Geref. Gemeente, de SGP (oudhoofdbestuurslid) en het onderwijs (voorzitter VGS/BGS) gekombineerd.

Een koninklijke foto en koninklijke vragen

Nadat Hare Majesteit de tentoonstelling had bezichtigd was er hét moment voor een groepsfoto (zelf fotograferen was niet toegestaan). En daar stond zij, temidden van de mannen met een Doleantieverleden, met Kruisgezind bloed, met een Cocksiaanse geaardheid, met een Ledeboeriaanse inslag, met een vrijgemaakt karakter, tweeverbonders en drieverbonders, ze stonden, weliswaar naar kerkgenootschap gegroepeerd (hoewel de „kleintjes" vooraan moesten staan en de „van de schouderen en opwaarts hogeren" achteraan), klaar voor het sein waarop zo'n pakweg 15 flitslichten werden afgevuurd door op primeurs beluste persfotografen.

Alsof ze elkaar nog nooit hadden benijd of benauwd, of er geen kontroversen, struikelblokken, breekpunten en wat niet al geweest waren, stonden de mannen van scheiding en vereniging gezamenlijk opgesteld rond Oranje's telg, konkrete onderdelen van het in oude tijden zo gezegende drievoudige snoer.

Na de foto's volgde het hoogtepunt: het gesprek met de Koningin. Eerst de Gereformeerden, daarna de Christelijke Gereformeerden, vervolgens de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt), de Nederlands Geref. Kerken en tenslotte volgden onze gemeenten. Het protokol schreef voor om de Koningin met „Majesteit" aan te spreken. Zó wilde zij het. De voorzitter van de Kommissie Herdenkingen, ds. C. Mak, stelde ons persoonlijk voor aan onze vorstin. Negen minuten kunnen onvoorstelbaar kort zijn. Want zó lang kon de Koningin per kerkgenootschap uittrekken voor wat vragen. Rustig, zeker niet uit de hoogte, niet gemaakt-geïnteresseerd, maar oprecht belangstellend stelde zij terdege overwogen en (via het door haar sekretariaat bij uitgever Kok Kampen opgevraagde boek van dr. Impeta: „Kaart van kerkelijk Nederland") goed voorbereide vragen. „Hoeveel leden telt uw kerkverband? Is er sprake van een sociologisch/geografische spreiding? Wat is de eigen identiteit? Hoe komt u aan de toevoeging „en Noord-Amerika"? U heeft een eigen Theologische School. Zijn er veel studenten? Oh nee? Hoe komt dat? Is de eigen identiteit er ook in het algemeen onderwijs? ”

Op de vele vragen kwam snelle antwoorden. Ook onze mannen hadden zich via Impeta voorbereid....

Veel te snel werd het gesprek beëindigd door de opmerking van ds. Mak: „Het is tijd. Majesteit". Daarna volgde de aanbieding van het gedenkboek door ds. Mak aan de

Koningin. Zichtbaar stelde zij het op prijs van ds. Mak te horen dat vanuit de vele kerken de zondagse voorbede voor haar en haar Huis niet achterwege wordt gelaten.

Relativeren

Wij hebben het persoonlijk als een bijzondere dag ervaren, en we beseffen dat het een hoge uitzondering is om met onze vorstin kennis te mogen maken. We waren er op afgestemd. Keurig gepoetste schoenen, een onberispelijke vouw in de pantalon, het witste overhemd, voorbereid op de vragen uit Impeta's context kortom, alles was geregeld.

En dan die avond. De gebeurtenissen nog eens op een rij gezet. Alles was volgens schema verlopen. Op alle vragen werd geantwoord. Maar onze overpeinzing ging verder. Een wonderlijke parallel. Eens zullen we voor de Koning der koningen moeten verschijnen. De voorbereidingstijd is nü. Was er gisteren. En eergisteren. Al de tijd die we reeds achter ons hebben. Niet morgen! Heden. Wat waren we van te voren bezig met die ontmoeting daar in Utrecht. Alsof er nooit een andere ontmoeting zou volgen. Ook dan zullen er vragen worden gesteld. Zullen we dan op duizend vragen geen antwoord weten? Niet iedereen zal onze Koningin zien. Wèl zal aller oog Hém zien. Eeuwig gelukkig allen, die door vrije genade en verkiezende liefde Zijn verschijning hebben liefgehad. Door geen leed is dat ooit uit het geheugen te wissen. Dat wordt nooit vergeten. Ik hoor het ds. Schipaanboord nog zeggen op de Mijnsherenpleinse kansel , , Volk, de laatste Godsontmoeting is de beste verzekering". Opdat ik Hem kenne. Dan valt Utrecht weg. Zelfs Beatrix, onze geëerbiedigd vorstin.

Dankt God in alles

Zó luidt de titel van een oranjegekafte brochure, die ds. G. H. Kersten schreef naar aanleiding van de geboorte van onze huidige Koningin. We hadden een als nieuw exemplaar dubbel en stuurden dat enkele dagen later naar Paleis Noordeinde. , , Hare Majesteit de Koningin heeft mij verzocht U haar hartelijke dank over te brengen voor Uw briefen het daarbijgevoegde exemplaar van de predikatie van ds. G. H. Kersten „Dankt God in alles". De Koningin heeft van een en ander met belangstelling kennis genomen en Uw goede wensen zeer op prijs gesteld", zo schreef haar partikulier sekretaresse ons. Moge de Heere aan het hart van onze Koningin bevestigen wat ds. Kersten vervatte in de slotzin van de zojuist genoemde preek: „.... en stelle de jonggeboren Prinses na voorspoedigen wasdom tot eere van Zijn Naam, opdat Hem in alles zij de dankzegging tot in der eeuwigheid”.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen