Niet mismoedig worden...

De vijf artikelen tegen de remonstranten behoren tot onze nederlandse gereformeerde belijdenisgeschriften. Met de catechismus en de Nederlandse Geloofsbelijdenis vormen zij de drie formulieren van enigheid.

Een belangrijke synode

De vijf artikelen zijn een verdediging van de gereformeerde geloofsleer tegenover de remonstranten. Deze navolgers van Jacobus Arminius brachten grote onrust in de vaderlandse kerk in het begin van de 17e eeuw. Zij leerden een aantal dingen die zo tegen de Bijbel en de gereformeerde belijdenis indruisten, dat er een synode voor samengeroepen werd om de stellingen van de Arminianen te weerleggen. In november 1618 was het zover. Na veel voorbereiding kwam de vergadering in Dordrecht bijeen. Het was ook een hele organisatie, zo'n synode bijeen te roepen. De verbindingen waren moeilijk en soms uitgesproken slecht. De reisgelegenheden primitief. Maar 1 november 1618 waren de broeders er dan toch. Niet alleen uit Nederland, maar ook uit Engeland.

Frankrijk, Duitsland, Zwitserland en Oost-Friesland. Een recht internationaal gezelschap. Onder het voorzitterschap van ds. Johannes Bogerman, een grote Fries, heeft de vergadering zich gebogen ondermeer over de leerstellingen van de remonstranten. Er is meer gedaan op die synode, wij hebben ons kerkrecht er aan te danken maar ook de statenvertaling bijvoorbeeld. De vergadering heeft na lang getraineer van de remonstranten en veel oneerlijk spel, dat van die zijde geleverd werd, hun leer veroordeeld in vijf artikelen.

Waarom vijf artikelen?

De remonstranten hadden hun leerstellingen in vijf punten samengevat. Groen van Prinsterer heeft die vijf punten kort als volgt geformuleerd:

1. Verkiezing uit een voorgezien geloof

2. Algemeenheid van de voldoening van Christus

3. Vrije wil ten goede

4. Ongenoegzaamheid van de goddelijke genade tot bekering van een zondaar

5. Mogelijkheid van de afval der heiligen.

Daarop hebben de dordtse vaderen geantwoord in de vijf artikelen tegen de remonstranten.

Als je achter in je psalmboek dit belijdenisgeschrift doorbladert, dan zul je zien dat zij het eigenlijk in vier hoofdstukken hebben afgehandeld. De punten 3 en 4 van de arminianen verwerkten zij in één hoofdstuk: III en IV: over des mensen verdorverheid en bekering tot God en de manier van deze.

De herders van de synode

Een verdedigingsgeschrift moet helder de leerstukken uiteenzetten. Het gevaar is dan wel groot dat dan een theoretisch geschrift ontstaat, dat ver afstaat van de vragen van het mensenhart. Onze vaderen hebben de heldere leerstellige uiteenzetting weten te kombineren met de pastorale handreiking naar de enkeling, die in de kerk en thuis worstelt met de grote vragen van eeuwigheidswaarde. Herderlijk hebben de dienaren van het Woord in Dordt in vergadering bijeen, de kudde waarover ze gesteld waren niet vergeten, maar verzorgd.

Pastorale artikelen

De herderlijke noot en de pastoraal bewogen toon komen we in elk hoofdstuk tegen. Er zijn bepaalde artikelen, ook wel paragrafen te noemen, die op bijzondere wijze zijn toegespitst op die ene enkeling, die met zijn vragen soms op de zeef van satan ligt.

Het is moeilijk ze allemaal te noemen in eén artikel. Een paar wil ik er zo maar even aanwijzen. Ik denk hierbij aan artikel 12 van hoofdstuk I, waarin de vraag beantwoord wordt öf en hóe de uitverkorenen van hun verkiezing kunnen verzekerd zijn. Daar nemen de herders de schapen mee naar de onmiskenbare tekenen van de verkiezing die in het Woord genoemd worden.

Ik noem verder artikel 1 in hoofdstuk V, waarin gesproken wordt over de vraag hoe de kinderen van God van de volharding (ook een genadegave!) kunnen verzekerd zijn. Zij bieden daarin troost, zij wijzen daarin de weg. Ze zeggen: , , zo de uitverkorenen Gods deze vaste troost in deze wereld niet hadden, dat zij de overwinning behouden zullen, zo zouden zij de ellendigste van alle mensen zijn". Ook de volgende artikelen hebben deze milde, vaderlijke toon. Zij zijn ter lezing aanbevolen.

Niet mismoedig worden

„Niet mismoedig worden " Dit zinnetje lezen we in artikel 16 van hoofdstuk I. Het is typerend voor de wijze waarop in Dordt over de leerstukken werd gesproken. Hier zijn de herders die omkeken naar de schapen die zo snel niet konden meekomen. Het ging hun om de hele kudde. Zij vergaten ze in de strijd niet. Het ging in die strijd juist om de kudde.

De innerlijke strijd

In artikel 16 van hoofdstuk I lezen we: „Die het levende geloof in Christus, of het zeker vertrouwen des harten, de vrede der consciëntie, de bekrachtiging der kinderlijke gehoorzaamheid, de roem in God door christus in zich nog niet krachtiglijk gevoelen, en nochtans de middelen gebruiken, door welke God beloofd heeft deze dingen in ons te werken, die moeten niet mismoedig worden, wanneer zij van de verwerping horen gewagen, noch zich onder de verworpenen rekenen”.

Dus zij gaan midden in de verhandeling over de verkiezing en verwerping even stilstaan. Zij kijken als het ware de gemeente in. Het maakt zo veel uit of wij mismoedig worden, wanneer we van verwerping horen spreken. We kunnen er mee aangevallen worden door de boze. Satan kan elk leerstuk misbruiken om mensen mismoedig te maken. Wij laten dan de moed zinken. Van binnen wordt gefluisterd: het is voor jou toch niet.... Je behoort zeker wel tot de verworpenen....

Kijk maar in je hart!

Is dat het levende geloof in Christus? Vind je daar het zeker vertrouwen en de vrede in je geweten? En van die kinderlijke gehoorzaamheid, wat komt daar van terecht? Wie zal op al die vragen altijd zo maar een bevestigend antwoord kunnen geven? Het kan toch zo zijn dat ons geweten ons aanklaagt, dat het hart zo afkerig is, dat we onze struikelingen dagelijks moeten waarnemen? Is er ooit wel genade geweest? Wordt niet mismoedig, zeggen de vaderen.

Wie schrikken moeten

O, ze hebben 't niet over mensen die God en Christus de Zaligmaker niet achten. Daar hebben zij het niet over. Mensen, die zich overgeven aan de wellusten van het vlees en aan de zorgvuldigheden van de wereld, die zich niet met ernst tot God bekeren, die dus de kerk laten voor wat ze is, die moeten schrikken. Als dat ons leven is, zonder begeerte naar God, zonder het zoeken van de Heere, maar wel met het liefhebben van de wereld en de zonde, dan moeten we luisteren naar de vijf artikelen. Dat is ook pastoraal! We moeten dan schrikken. Wij zullen dan moeten vlieden, vluchten tot God om de toekomende toorn te ontgaan. Het is nog niet te laat. Het is nog de dag der zaligheid. Lees dat maar in artikel 16. Dat artikel laat voor deze mensen de weg nog open: zolang zij zich niet met ernst tot God bekeren.

Gebruik de middelen

Wordt niet mismoedig Dat kan! We laten de schouders naar beneden gaan. Het bijbeltje blijft dicht. We buigen geen knieën meer tot gebed. Wat is dat erg! Niet doen, zeggen de vaderen! Er is een andere weg. Ga in het waarnemen van de middelen vlijtig voort. Laat dat Woord midden in de verhandeling over verkiezing - verwerping maar in het hart gegrift worden.

God heeft de middelen mede besloten. Het woord, de dienst van het Woord, de catechisatie.... Noem het allemaal maar op. De Heere werkt door middelen. De Heilige Geest gebruikt het instrument van het Woord. Ga in het waarnemen van de middelen vlijtig voort.

Niet mismoedig worden....

Iets anders moet ons hart vervullen. Een verlangen en een verwachting. Een verlangen naar de tijd van overvloediger genade. Een vurig verlangen zelfs. Vurig is een hart dat brandt. Mijn ziel bezwijkt van sterk verlangen.

Met eerbied en ootmoedigheid

Iets datje verwacht, daar zie je naar uit. Maar we moeten die dag van overvloediger genade met eerbiedigheid en ootmoedigheid verwachten, zeggen de vijf artikelen.

De Heere zal Zijn beloften vervullen en Zijn Woord waarmaken. En er staan wat woorden in de Schrift, dienaangaande. Die Mij vroeg zoeken zullen Mij vinden (Spr. 8 : 17). Roep tot Mij, en Ik zal antwoorden (Jer. 33 : 3). Bidt en gij zult ontvangen, zoekt en gij zult vinden, klopt en u zal opengedaan worden. Want een iegelijk die bidt, die ontvangt, en die zoekt, die vindt; en die klopt, die zal opengedaan worden (Matth. 7 : 7, 8 e.v.).

Maar met eerbied verwachten, dat is opzien met heilige schroom tot de Almachtige. Met ootmoed verwachten, dat doe je wanneer je weet datje niets verdiend hebt en datje geen rechten meer hebt. Dan buigen we in ootmoed het hoofd en heffen het in eerbiedigheid:

Ik hef tot U Die in de hemel zit Mijn ogen op en bid. Gelijk een knecht ziet op de hand zijns heren Om nooddruft te begeren.... Zo slaan wij 't oog op onze Heer' Tot Hij ook ons genadig zij.

Het gekrookte riet en de rokende vlaswiek

Helemaal behoeft de mens niet mismoedig te worden of voor de leer van de verwerping te verschrikken, die ernstiglijk begeren zich tot God te bekeren, Hem alleen te behagen en van het lichaam dezes doods verlost te worden, en nochtans in de weg der godzaligheid en des geloofs zo ver nog niet kunnen komen, als zij wel wilden; aangezien de barmhartige God beloofd heeft, dat Hij de rokende vlaswiek niet zal uitblussen en het gekrookte riet niet zal verbreken.

Zo grijpt de synode het zwakke bij de hand, zo waarschuwt zij de afkerige. Het is een stuk pastorale zorg, te midden van een manmoedige strijd, aan de gemeente geschonken. Lees dit formulier en luister naar de raad, die daarin gegeven wordt.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen