Gezagsaanvaarding, hoe zit dat bij ons ?

Wie in onze tijd nog over gezag en gezagsverhoudingen durft spreken, kan rekenen op een meewarige glimlach of meedogenloze kritiek van de moderne mens. In een tijd, die bol staat van de begrippen demokratie, inspraak, medezeggenschap, vrijheid enz., is het gezag niet in.

Door de toenemende ongehoorzaamheid en ongebondenheid is het gezag in een krisis terechtgekomen. De moderne mens is zich bewust van zijn vermeende mondigheid. Hij is steeds minder geneigd om te buigen onder het gezag van anderen. Denk bijvoorbeeld maar aan het toenemende verzet door allerlei demonstraties. Als de rechter uitspraken doet, wensen velen zich daaraan niet meer te storen. Denk aan de kraakbeweging.

Toegegeven, we mogen dankbaar zijn dat we in ons land niet onder een diktatuur leven, zoals de mensen in landen achter het ijzeren gordijn. Toch moeten we nuchter zijn, en de ogen open houden voor het feit dat de ontwikkeling van onze demokratie, met gelijke rechten voor allen, ongetwijfeld tot een krisis van het gezag heeft geleid.

Misbruik van het gezag

Natuurlijk heb je gelijk als je zegt dat het „gezag" vroeger ook niet alles was! Heel wat voorbeelden uit de geschiedenis kun je aanhalen waaruit blijkt dat het gezag veelal vervangen werd door macht. Gezagsinstellingen waren vaak, van hoog tot laag, machtsblokken. Denk bijvoorbeeld maar eens aan de onderdrukking van slaven en arbeiders in de vorige eeuw.

Zo is het gezag vaak misbruikt. En als gezag tot macht verheven wordt, leidt het niet tot gehoorzaamheid maar tot slaafse onderworpenheid, die vaak tot een revolutiesfeer leidt. De moderne kommunikatiemiddelen (krant, tijdschrift, radio, T.V.) hebben een geweldige negatieve invloed en bevorderen de gezagsondermijning. Autoritaire macht leidt tot ontwrichting, maar ook een demokratisch geregeerd land kan leiden tot een volslagen normloze maatschappij! Uitersten raken elkaar heel vaak!

Gezag is noodzakelijk

De Bijbel leert ons dat de mens, die vanwege de zonde geneigd is tot het kwade, niet zonder gezag kan. Gezag is nodig om het kwaad te beteugelen. Gezag betekent ook ordening. Wanneer ieder mens handelt naar eigen goeddunken, gaat het niet goed. Wie geen gezag wil, belandt in een chaos. Het is voor ons mensen een zegen dat er gezag is. Zonder gezagsuitoefening en gezagsaanvaarding kan de samenleving niet voortbestaan. Wij hebben gezag nodig. Het is ons ten goede!

Gezagsdragers dienen te beseffen dat zij verantwoording moeten afleggen van het gezag dat zij geoefend hebben en de wijze waarop zij dat deden. Het is geen absoluut gezag dat hen is toevertrouwd. Gezag dat losgemaakt wordt van de liefde is geen bijbels gezag.

Eert uw vader en uw moeder

Het is een voorrecht als wij Gods Woord als uitgangspunt nemen voor ons leven. En wat betreft de voorschriften van de Bijbel en van Gods Wet, daarvan is meestal nog wel een redelijke kennis aanwezig.

Misschien hebben je ouders je het vijfde gebod wel eens voorgehouden als je niet deed wat ze je vroegen Zeker, er zijn heel wat ouders die deze tekst mogelijk misbruiken. Die op deze manier met hun „gezag" achter de Bijbel wegkruipen. Dat is nooit goed te praten. En toch het gebod blijft recht overeind staan. „Eert uw vader en uw moeder".

Natuurlijk, 'k weet ook wel dat gezag in

een gezin kan ontaarden in onredelijke eisen, in een kadaver-gehoorzaamheid, in autoritair optreden; harteloos, koud, kil en schematisch. Daarom schrijft Paulus ook in zijn brief aan Efeze in hoofdstuk 6 : 4: En gij vaders, verwekt uw kinderen niet tot toorn." Wie zijn gezag misbruikt, verliest het en zondigt tegen God. Dan komt er verwijdering tussen jongelui en hun ouders en vaak, wat nog erger is, tussen de jongeren en de God van hun ouders. Van ouders wordt niet gevraagd of zij pedagogische en psychologische kennis hebben, maar aandacht en liefde voor hun kinderen. Je hebt gelijk dat het vreselijk is als je vader in allerlei besturen zit, avond aan avond weg is, genoeg tijd heeft voor iedereen (of voor eigen glorie) en nooit voor jou. Verdrietig is het als er niet tien geboden, maar wel vijftig of meer verboden gelden en het voorbeeld (voorleven) helaas gemist wordt. Jongeren vervreemden van zulke ouders, ondanks dat de godsdienstplichten in het gezin nauwkeurig worden nagekomen. (Of alleen op zondag ) In zulke situaties is niet alleen de zuigkracht van de wereld, maar juist het ontbreken van echte gezagsdragers de oorzaak van een mogelijke gezagskrisis. In het gezin, op school en in de kerk.

Voor jouw bestwil

Je vindt dat je tekortgehouden wordt door je ouders? Ze staan erop dat je 's avonds op tijd thuis bent? Ze willen die popmuziek niet in huis? Ze verbieden je de omgang met dat meisje of die jongen? Je vindt dat ze je teveel of onredelijk straffen? Nog meer kritiek misschien?

Ik hoop datje ook wilt beseffen datje ouders dat doen voor je eigen bestwil. Zij hebben een belofte voor God afgelegd toen jij gedoopt werd. Beloofd om je „in de voorzeide leer", dat is naar Gods Woord, naar hun vermogen te onderwijzen! En dat is me nogal wat ! Acht het een zegen, als je ouders deze taak serieus opvatten. Niet als een tiran, niet autoritair, maar wel als een autoriteit, om jou — vaak — tegen jezelf te beschermen. Zij dragen gezag, hen door God opgelegd. Gods Woord bepaalt dan'ook de normen, en nietje ouders. Daarom moeten zij jou ook wel eens verbieden. Daarom kunnen ze ook niet altijd om straf-geven heen, hoe onprettig je dat ook ervaart.

Het is zeker waar dat straf geven altijd met verstand moet gebeuren. Strafgeven mag geen machtswellust zijn, maar moet altijd uit liefde en tot bestwil van de gestrafte gebeuren. Dat is de inhoud van het Schriftwoord uit Spreuken 13 : 24: Die zijn roede inhoudt, haat zijn zoon (dochter); maar die hem liefheeft, zoekt hem vroeg met tuchtiging."

Het is vanzelf erg betreurenswaardig als bovenstaand Schriftwoord misbruikt wordt en straf gegeven wordt als pure macht, zonder liefde, wijsheid en inzicht. Dat kweekt verzet en opstandigheid. Vandaar ook de oproep in Kolossensen 3 : 21: Gij vaders, tergt uw kinderen niet, opdat zij niet moedeloos worden."

Straf is wat anders dan het afreageren van stemmingen! Straffen vraagt méér van gezagsdragers dan niet straffen. En straf zal meestal wat goeds uitwerken als gezagsdragers achteraf met je erover praten. Dan kan de straf de band tussen gezagsdrager en jongere bevorderen, en dan zul je later dankbaar zijn voor goede straf!

Gezagsaanvaarding, ook een probleem onder ons?

Iemand schreef eens: „Als onze jongeren volmaakte kinderen waren zou het niet zo moeilijk zijn hen de gehoorzaamheid aan dit gebod te leren, maar nu juist, nu het zondige kinderen zijn, geeft de gehoorzaamheid aan dit gebod zoveel zorgen." Ook wij hebben ons afgekeerd van de

hoogste Gezagsdrager, God. En daarom leeft ook in ons hart de afkeer van alle gezag. Het is Gods algemene genade en goedheid als jij niet meegezogen bent met de meest moderne opvattingen over vrijheid en mondigheid. Toch ontkomen wij niet aan de invloeden van het moderne denken. We behoeven ons niet mooier voor te doen dan we zijn. Ook onder ons komt steeds meer tegenspraak tegen het overons-gestelde gezag. Dreigementen om van huis af te gaan, worden helaas soms uitgevoerd. Je hebt immers het JAC en het JOC? Het nadrukkelijk verbod om zaterdagsavonds niet naar de kroeg te gaan, wordt steeds meer overtreden. En natuurlijk gaan niet altijd ouders hierin vrij-uit: iets verbieden en zelf op zaterdagavond niet thuis zijn, vraagt om moeilijkheden. Voorbeeld doet volgen.

Hoe is de verhouding op school? Aanvaard je het gezag, of aksepteer je het voor zover je gekontroleerd wordt? Maak jij het ook die leraar moeilijk, die wat moeite heeft met zijn orde? Of reageer je door te zeggen: , , Had-tie het onderwijs maar niet in moeten gaan!"? Moet ook op onze scholen gewaarschuwd worden tegen het toenemende vandalisme in school of op weg naar school in bus of trein? En de schoolavonden? Weetje van te voren al dat de uitvoering zal indruisen tegen de opvattingen van de leiding en docenten? Ondanks alle verboden (en veelal aangeboden alternatieven!) toch proberen een „kolderdag" te organiseren aan het eind van het schooljaar?

Onze houding tegenover de overheid is een hoofdstuk apart. Aksepteren wij ook de overheid ais gezagsdrager? Maar hoe zit het dan met het ontduiken van wetten; het afreageren als je een bekeuring krijgt omdat je door „rood" reed? Zwart of grijsrijden in trein, bus, tram en metro heeft alles te maken met gezagsvervlakking!

Het vijfde en het negende gebod

En dan nog iets. Weetje dat het vijfde gebod alles te maken heeft met het negende gebod? Geen valse getuigenis spreken! Wat zijn wij goed in het verdraaien van iemands woorden! Dat is roddelen over je ouders, leraren, werkgever, ambtsdrager. Dat is in negatieve zin spreken over allen die met gezag over je gesteld zijn. Dat is ook in verkeerde zin praten over de preek die je hoorde....

Mag je dan nooit kritiek hebben? Leven dan alle gezagsdragers zonder fouten? Natuurlijk niet! Ook zij zijn mensen. Maar als jij kritisch over iemand met een ander spreekt, dan ben je toch aan het verkeerde adres. Intussen ben je hard bezig met gezagsondermijning.

Natuurlijk kunnen er tekorten naar voren komen bij gezagsdragers. Als je ouders kritiek hebben op alles en iedereen, geven ze een slecht voorbeeld. Dat is ook zo als je leraar minderwaardig spreekt over bepaalde kollega's, als ambtsdragers kritiek uiten op elkaar of op het jeugdwerk, zonder zich tot het juiste adres te richten. Dit is ondergraving van het eigen gezag en van andermans gezag.

En toch.....

En toch , dit alles geeft jou geen vrijbrief om hun gezag te ondermijnen. Het blijven je meerderen. Ondanks hun tekortkomingen (die als het goed is zij dagelijks oprecht voor de Heere belijden) roept Paulus op in Efeze 6 : 1 „Gij kinderen, zijt uw ouderen gehoorzaam in de Heere; want dat is recht."

Gehoorzamen is moeilijk. Gehoorzamen betekent: luisteren én doen wat gevraagd wordt. Niet omdat we bang zijn voor „allen die over ons gesteld zijn", maar „omdat het God belieft, ons door hun hand te regeren".

En gelukkig zijn er veel ouders die ondanks alle tekortkomingen ernst maken met de doopbelofte. Gelukkig zijn er veel fijne gezinnen, waar jongeren zich „thuis" voelen. Maar ook gezagsdragers zijn zondige mensen. Vandaar ook dat wij geduld moeten hebben met hun zwakheid en gebreken! Zij hebben het ook met ons....! En als we het gezag vertrapt hebben, ongehoorzaam of onwillig geweest zijn, schaam je dan niet om het weer goed te maken! Laten we dan om vergeving vragen aan de Heere én onze gezagsdrager. Dat geeft een ongekende vrede. Dat is recht. Zo wil God het hebben.

De grootste vrede

Allen, gezagsdragers en wij, hebben Gods gezag niet willen aanvaarden. Wij willen allen koning zijn. Dat leeft ten diepste in ons hart. Allen zijn we afgeweken. Maar.... nu had God de wereld alzo lief, dat Hij Zijn eniggeboren Zoon gegeven heeft. Jezus wist van gehoorzaamheid aan Zijn aardse ouders en aan Zijn hemelse Vader. Hij was gehoorzaam tot in de dood! Wonder van Liefde, Hij overwon de dood door Zijn volkomen gehoorzaamheid, opdat ongehoorzamen die in Hem geloven, niet verderven maar het eeuwige leven hebben. Een leven zonder gezagsovertreding! Dat geeft de grootste vrede. Ook vandaag kun je die vrede verkrijgen. Zoek dan door het geloof de toevlucht tot Hem, Die Zijn leven gaf voor gezagsovertreders!

A. Kareis

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen