Vormt de Centrumpartij een bedreiging?

Op 8 september 1982 werd namens ruim 68.000 kiezers drs. Hans Janmaat voor de Centrumpartij afgevaardigd naar de Tweede Kamer.

Volgens velen was dit een absoluut dieptepunt in de na-oorlogse parlementaire geschiedenis van ons land. Het ging hier immers om een fascistische en vooral ook racistische partij. Een aantal landgenoten pleitte zelfs voor een verbod van de Centrumpartij.

Deze afschuw liep dwars door de politieke richtingen heen. Ook de politieke kopstukken spraken duidelijke taal. Zo sprak Bukman, de voorzitter van het C.D.A., over „een zwarte dag voor de parlementaire demokratie" en zijn „baas." Van Agt merkte op: „Ik verafschuw dat soort mensen". De bekende P.v.d.A.-politikus Burger stelde zelfs zonder meer: „Er komt een fascist in de Kamer!”

Op de dag dat Janmaat beëdigd werd als kamerlid zag het op het Binnenhof dan ook zwart van de protesterende mensen. Voormalige koncentratiekamp-gevangenen uit de tweede wereldoorlog demonstreerden zelfs in kampkleding! Ondertussen weigerden in het kamergebouw de volksvertegenwoordigers hun net beëdigde kollega Janmaat de hand te drukken.

De opwinding van het eerste moment lijkt wat geluwd en een meer zakelijker benadering krijgt de overhand. Dat was en is ook in de pers niet altijd het geval. Veel journalisten vroegen zich af wat de juiste aanpak zou zijn van dit „nieuwe" politieke verschijnsel. Soms zocht men het niet alleen in de kracht van (tegen)argumenten, maar ook in een hatelijke en „vernietigende ondertoon". We lezen dan bijvoorbeeld: „De leider van de Centrumpartij oogt als een lijder, zijn weinig atletische gestalte torst het bebrilde vogelkoppie van de kleine man...." (Elseviers magazine 1 oktober 1983) of: „Wanneer hij spreekt in de Kamer worden z'n mondhoeken nat en vertrekt zijn gezicht zich in zenuwachtige grimassen" (Terdege 29 december 1983). Persoonlijk vind ik dat deze benadering te kort doet aan de ernst van de zaken waarover het gaat. Bovendien bemerk ik bij jongeren dat deze benadering al gauw wordt uitgelegd als teken van zwakte en gebrek aan tegenargumenten. En juist onder de jeugd vinden de ideeën van Janmaat en de zijnen de grootste aftrek!

De voorgeschiedenis

In december 1979 werd de Nationale Centrum Partij opgericht.

De oprichters waren jongeren die waren weggelopen bij de Nederlandse Volksunie van Joop Glimmerveen. Al snel kwam deze Nationale Centrum Partij in het nieuws door de aktie tegen de illegale Marokkanen in de Mozes-en Aaronkerk te Amsterdam. Gewapend met fietskettingen en ijzeren staven ging men de Marokkanen te lijf. Door de negatieve publiciteit rond deze zaak werd de Nationale Centrum Partij opgeheven. Reeds één dag later werd de Centrumpartij opgericht! De leider was dr. Brookman, wetenschappelijk medewerker aan de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Enkele weken later liet Janmaat zich als zevende lid inschrijven en al spoedig kreeg hij de leiding in handen. Deze Janmaat is een echte politieke avonturier, die via D'66, P.v.d.A., en K.V.P. en D.S.'70 tenslotte bij de Centrumpartij terecht kwam.

De huidige top van de Centrumpartij bestaat beslist niet uit domme jongens. Men spreekt zelfs wel over de „doktorandussen partij". Na de oprichting nam het aantal leden snel toe en werd de partij ook beter georganiseerd. Zo kwam er een dagelijks bestuur, een hoofdbestuur, een partijraad en zelfs een wetenschappelijk bureau.

Ondertussen wijzen opinie-onderzoeken uit dat de Centrumpartij nog steeds op winst staat en bij komende verkiezingen zeker enkele zetels zou groeien. Een bekend onderzoeker op politiek gebied acht het zelfs niet uitgesloten dat de Centrumpartij zal uitgroeien tot de vierde stroming in Nederland!

Alle reden dus om serieus met elkaar deze partij te volgen en hun programma onder de loupe te nemen.

Enkele hoofdpunten

Het landelijke program van de Centrumpartij verschaft overigens weinig duidelijkheid voor degenen die het ergste verwachten. Het is een net doorsnee program, waarin alleen een duidelijke oproep om te beginnen met remigratie van gastarbeiders opvalt.

Toch komt langzaam maar zeker uit verschillende publikaties, uitlatingen, plaatselijke folders, interviews e.d. een ander beeld naar voren. Er wordt in dit verband ook wel gesproken over de twee gezichten van de Centrumpartij. Het lijkt mij juist om bij de beoordeling zeker ook het „daagse gezicht" niet te vergeten! Een Een steeds terugkerend hoofdthema van de Centrumpartij is: Nederland is overvol en dat komt door de vreemdelingen. De manier waarop men hier dan over spreekt is vaak veelzeggend, zoals: „Deze zwangerschap leverde evenveel nieuwelingen op als de stad Almelo aan inwoners telt" (over toestroom vreemdelingen in 1981).

Men probeert op alle mogelijke manieren in te spelen op de angst voor vreemdelingen. Een angst die vooral leeft bij veel mensen in de oude stadswijken met een hoog percentage vreemdelingen.

Zo merkt fraktiemedewerker Vierling op: „Wij hebben de grootste zorg over het feit dat wij hier een kuituur binnenhalen waarvan wereldwijd en in alle eeuwen bekend is hoe onverdraagzaam zij is”.

Bovendien ontziet men zich niet die angst nog wat verder aan te wakkeren met opmerkingen als: „Er kan ons van alles te wachten staan: bloedwraak, veelwijverij, koppensnellerij, stammenoorlog enz.". Een andere keer worden we in een verkiezingspamflet voor een „duidelijke" keus gesteld: „Kijk, U kunt nu kiezen. Of wij bouwen ons land helemaal vol met flats ten koste van dat kleine beetje ruimte en natuur dat we nog hebben, of wij stoppen de immigratie, zetten de illegalen meteen het land uit en bevorderen vrijwillige emigratie”.

Bedenkelijker is nog dat de Centrumpartij op listige wijze dit thema van de vreemdelingen koppelt aan andere problemen als drugs, ekonomische krisis en werkloosheid. Erg gemakkelijk en vaak bewust misleidend plaatst men dan allerlei getallen naast en onder elkaar, zoals: „52 procent van de misdaden in Nederland wordt gepleegd door junkies en 60 procent van de junkies bestaat uit vreemdelingen". En op een dergelijke manier probeert men ook de indruk te wekken dat de hoofdoorzaak van de krisis en werkloosheid gelegen is in de aanwezigheid van de vele vreemdelingen. Zij zouden onze banen en huizen inpikken! Janmaat zelf verstrekt dit beeld ook door zijn optreden in de Tweede Kamer. De meeste energie verbruikt hij door omstandig te protesteren als naturalisaties aan de orde zijn. Daarbij put hij dan uit allerlei gegevens die vertrouwelijk zijn: „....Nu blijkt opnieuw dat er mensen Nederland binnenkomen die gewoon kriminelen zijn! ing De laatste maanden stuitte ik bij de

kontrole van de dossiers in toenemende mate op ernstige gevallen. Er liggen nog bergen dossiers waar drugshandelaren en moordenaars-inrspé tussen zitten....”

Al wordt het niet met zo veel woorden gezegd, het beeld dat uit het bovenstaande oprijst is duidelijk: de vele vreemdelingen zijn de oorzaak van onze problemen. De zondebok is gevonden en de Centrumpartij dirigeert zo de gevoelens van onvrede en angst!

Als laatste hoofdpunt zou ik hier willen noemen het feit dat de Centrumpartij door alles heen de politiek en de regering in Den Haag in een kwaad daglicht wil stellen. De indruk wordt gewekt dat alle na-oorlogse regeringen zo maar een potje hebben gemaakt van het toelatingsbeleid voor vreemdelingen en de grenzen wagenwijd open hebben gezet voor alle buitenlanders. Zo staat in het program: „Intussen worden door partijpolitiek egoïsme al deze problemen nooit werkelijk opgelost. Integendeel, of er nu een links of rechts kabinet, een Den Uyl of Van Agt, aan het bewind is, het blijkt allemaal weer lood om oud ijzer". Het bekende verhaal dus van „vriendjes-en handjeklap-politiek" en het verhaal ook van machtspolitiek „over de ruggen van de kleine man”.

Fascistisch en racistisch?

We merkten al op dat de vraag of de Centrumpartij fascistisch en racistisch is, voor velen niet moeilijk te beantwoorden is. De Centrumpartij is dan ook in de achterliggende maanden herhaaldelijk van fascisme en racisme beschuldigd.

Er werden dan vergelijkingen gemaakt met de N.S.B. in de dertiger jaren. We moeten echter wel bedenken dat voor velen de inhoud van het begrip fascisme nogal verschoven is. Zo wordt in sommige kringen het optreden van de M.E. in Amsterdam of zelfs een vergadering van het O.S.L. fascistisch genoemd! Toch is het wel mogelijk om van het fascisme de belangrijkste kenmerken te geven.

In de eerste plaats legt het sterk de nadruk op het „ leidersbeginsel" en stelt het zich dus anti-demokratisch op. In de tweede plaats zien we bij het fascisme een sterke verheerlijking van het eigen land: nationalisme, vaak samengaand met een mïlitairistische instelling. In de derde plaats zou ik willen noemen het totalitaire karakter: men probeert de politieke organisatie van het land te veranderen en van daaruit de hele maatschappij te beheersen en te beïnvloeden. Opvallend is verder dat de geschiedenis laat zien dat het fascisme vaak een goede voedingsbodem vond in een tijd van ekonomische krisis en werkloosheid!

Het zal duidelijk zijn dat we de Centrumpartij niet als fascistisch kunnen typeren. Ook beschuldigingen van racisme bleken tot nu toe niet waar te maken. De Centrumpartij blijft in haar officiële propaganda wat deze zaken betreft net binnen de grenzen van het toelaatbare. Al spreken plaatselijke groepen soms wel heel duidelijke taal: „....Alle Turken met zwart haar, een turkse naam en een knoflooklucht, dienen onze schone stad voor 1 augustus te verlaten. Zo niet dan neemt de staat jullie eigendommen in beslag, jullie kinderen worden doodgeschoten, jullie vrouwen worden verkracht en de mannen zullen worden opgehangen...." (Pamflet afdeling Arnhem Centrumpartij).

Al kunnen we de Centrumpartij niet direkt als fascistisch en racistisch kenmerken, het beeld van een gevaarlijke partij die met een eenzijdige en misleidende voorstelling van zaken de onvrede over krisis en werkloosheid probeert uit te buiten blijft! En met de geschiedenis van de dertiger jaren in onze herinnering dienen we waakzaam te blijven en een verschijnsel als de Centrumpartij met de nodige argwaan te volgen.

Signaalfunktie

Vaak vragen jongelui: „Hebben ze dan in geen enkel opzicht gelijk wat hun vreemdelingenbeleid betreft? Wordt Nederland dan niet overspoeld met buitenlanders en zou benadrukken van remigratie dan geen goede zaak zijn gezien de grote werkloosheid? ”

Laten we echter in de eerste plaats wel goed vaststellen dat de Centrumpartij een verkeerde voorstelling van zaken geeft. Er is namelijk in het verleden niet zo'n slecht beleid gevoerd op dit terrein. In een tijd van welvaart en een tekort aan arbeidskrachten had iedereen belang bij het aktief werven van gastarbeiders. In andere gevallen gaat het om historisch gegroeide situaties, Molukkers en Surinamers, of om vluchtelingen als de Vietnamezen.

Toch zou het onverstandig zijn om de vele signalen vanuit de samenleving te negeren. Zo blijkt uit enquêtes dat driekwart van de Nederlanders in de toekomst moeilijkheden verwacht wat betreft hun verhouding tot de minderheden. En ruim veertig procent zegt zelfs afwijzend te staan tegenover deze „nieuwe Nederlanders!" Ook moet het ernstig worden genomen dat de Centrumpartij zijn aanhangers vooral heeft onder jongeren die geen toekomstperspektief meer zien! Wat dat betreft heeft de Centrumpartij wel een signaalfunktie vervuld en een taboe doorbroken.

Alle grote politieke partijen benadrukken nu meer een beleid dat vrijwillige remigratie bevorderen wil. En ook anderen willen nu zwaardere eisen stellen voor naturalisatie. Misschien kreeg het minderhedenbeleid in het verleden toch te weinig aandacht.

En dat er in de toekomst moeilijkheden en spanningen uit voort kunnen komen in de nederlandse samenleving is een ding dat zeker is. Het is duidelijk dat het vreemdelingenbeleid alle aandacht nodig heeft, om in de toekomst ernstiger moeilijkheden en spanningen in de nederlandse samenleving te voorkomen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen