Een literator over de volheid des tijds

De roman staat onder ons waarschijnlijk maar matig hoog aangeschreven. Het genre wordt bij velen waarschijnlijk gered, doordat een belangrijk aantal als historische romans een zekere waardering geniet

De bijbelse roman

Onbekender echter is het genre van de bijbelse roman. Deze is het best te vergelijken met boeken zoals van L. Penning over de strijd der Makkabeeën, met dit verschil echter dat hij zijn stof koos uit de apokriefe en niet uit de kanonieke bijbelboeken.

De bijbelse roman in z'n zuivere vorm ken ik slechts uit enkele voorbeelden, nl. „Een leeuw op de weg" van Jaap Zijlstra, „De stem van de stomme" van Jacoba M. Vreugdenhil, „Man van Cyrene" door F. A. Venter en het nu te bespreken boek „De grote verwachting" van Rudolf van Reest een historische roman uit de volheid des tijds.

Mag de heilsgeschiedenis in romanvorm worden weergegeven?

De geboorte van de Heere Jezus staat in dit boek centraal. Ik kan me voorstellen dat deze en gene zich afvraagt of dit wel mag. Mag de /ze/ïsgeschiedenis in romanvorm weergegeven worden? Ik moet bekennen dat ik ondanks het vertrouwen in Rudolf van Reest toch met een behoorlijke scepsis begon te lezen. Van Reest verstaat echter de kunst om de meest sceptische lezer onder ons voor zijn idee te winnen, een verhaal te schrijven met een zeer klein aantal gefingeerde en een groot aantal in werkelijkheid geleefd hebbende personen, waarin de leegheid van de tijd vóór Christus' komst wordt getekend en waarin wordt verhaald hoe de wereld hijgt naar een verlosser die het begrip der mensheid ver te boven gaat In deze opzet is Van Reest namelijk zonder meer geslaagd.

Het hofleven van Herodes

Enkele opvallende punten: het hofleven van koning Herodes, de vorst tijdens wiens regering de Heere Jezus geboren werd, de vorst die de kindermoord van Bethlehem op zijn geweten had, wordt weergaloos scherp weergegeven en op een natuurlijke wijze in het verhaal ingevlochten. Het door achterdocht bedreigde leven van Herodes, die zijn eigen vrouw ter dood bracht én enkele van zijn kinderen zou zelfs één van de belangrijkste verhaaldraden van de roman genoemd kunnen worden. Deze rode draad van Herodes' intriges en konkelingen vindt dan haar afschuwelijk einde in de kindermoord van Bethlehem.

Jacob ben Isboseth

Een tweede reeks van verhaalgegevens zien we in die gedeelten die ons vertellen van Jacob ben Isboseth. Jacob is voorbestemd om priester te worden. Hij is zoon van Isboseth, die vanwege een klein lichaamsgebrek de priestertaak niet had mogen vervullen, maar hij wordt liever herder.

Hij is het type van de zoekende Israëliet wiens hart door de tempeldienst met zijn eindeloze offeranden niet meer bevredigd wordt Tegen zijn zin neemt hij het priesterschap op zich, maar als zijn nog jonge vrouw Rachel sterft, staat zijn besluit vast hij keert de tempelstad Jeruzalem voorgoed de rug toe en treedt als herder in dienst bij de rijke Bethlehemiet Jochanan. Deze laatste is het type van de Jood die uiterlijk de synagogale vormendienst trouw in acht neemt (hij is hoofd van de synagoge), maar wiens hart niet zucht naar de komende verlossing. Integendeel, hij probeert het met de Romeinen op een akkoordje te gooien en is zelfs trots op de helleense, anti-joodse kuituur die in zijn huis is doorgedrongen. Hij protesteert zelfs niet als een romeins officier op een feest in zijn huis de God van Israël, Jahweh, beledigt.

Hiermee is tevens de derde verhaaldraad door het boek geweven.

De geboorte van de Heere Jezus

Deze alle komen bijéén in de gebeurtenissen die tijdens de beschrijving in Bethlehem plaatsvinden: de geboorte van het Kind, en later de kindermoord van Bethlehem.

Jacob heeft als herder de blijde aankondiging door de engelen inEfratha's velden mogen meemaken. In Jacobs huis wordt het gezin van Jozef van Nazareth tijdelijk opgenomen, in Jacobs huis vindt de aanbidding door de wijzen uit het oosten plaats.

Maar in hetzelfde Bethlehem worden ook twee kleinkinderen van Jochanan vermoord door wrede soldatenzwaarden. Hiermee is in zeer kort bestek de hoofdinhoud van het boek weergegeven.

Maar een tweede opvallend feit moet beslist genoemd worden. Van Reest heeft het verhaal als het ware uit de Bijbel zelf laten opkomen. Op elke bladzijde proeft men de geweldige bijbelkennis die de auteur ten dienste heeft gestaan. De achterflap zegt dan ook beslist niet te veel als daarin gewezen wordt op verrassend licht dat door het lezen van dit boek op menige plaats valt

Een derde punt Van Reests eerbied voor het bijbelse verhaal is veel te groot om ongebreideld te gaan fantaseren. De bijbelse gegevens zijn uiterst nauwkeurig in het verhaal opgenomen. Alleen daar waar het mócht nl. bij de mensen óm de Heere Jezus heen, heeft hij de nodige vrijheid in zijn verbeelding van de gebeurtenissen genomen. Maar daar toch ook zo, dat men lezend tot de gedachte kan komen: zo kan het zich allemaal hebben afgespeeld.

Als zodanig vind ik dit boek een christelijke roman van hoge allure, juist omdat hier de menselijke fantasie onder de feiten van Gods wege heeft moeten zwijgen. Ik acht het een goede zaak dat van deze roman een derde druk is verschenen. Het is een verrijkend boek, omdat het in een aangrijpende beschrijving heenwijst naar de gekomen Verlosser Die kwam om waarlijk armen rijk te maken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen