DE EMANCIPATIE VAN DE VROUW

Dominee, hoe wilt u het huidige streven naar emancipatie van de vrouw omschrijven?

Als een poging gestalte te geven aan de overtuiging dat man en vrouw als mens eikaars gelijke zijn en gelijkberechtigd behoren te wezen, zowel op maatschappelijk-kultureel terrein, als in het gezin en de kerk, kortom op alle terreinen van het leven.

De wortels daarvan liggen in de tijd van de Romantiek en Verlichting (ongeveer 1750), toen men stelde dat eenheid en identiteit van het menselijk geslacht ook automatisch inhoudt eenheid en gelijkheid van man en vrouw. Alle mannen en alle vrouwen worden mensen en als mens scharen zij zich onder de vlag van vrijheid, gelijkheid en broederschap. Het is duidelijk dat deze emancipatie alle bakens wil verzetten en ook tornt aan Gods Woord en Wet. Bovendien weekt men man en vrouw van elkaar los. Ze worden gescheiden in twee onafhankelijke individuen met mensenrechten.

Dit huidige streven moet uit Gods Woord beantwoord worden. God Zelf heeft man en vrouw samengeklonken tot een wonderlijke levensgemeenschap, waarin het leven alleen mogelijk is als beiden er samen zijn, zoals linker-en rechterhand in elkaar grijpen.

Met het tegenwoordige emancipatiestreven moeten wij het (grotendeels) oneens zijn, maar geoorloofde emancipatie?

Ja, daar waar de vrouw ten onrechte achtergesteld is bij de man. Ik denk dan aan polygamie (de man heeft meer dan één vrouw), aan de plaats van de vrouw bij de Moslims, bij de Jali's en bij vele kuituurvolken, waar zij - soms ook nog voor christenen - niet meer is dan een akker die bezaaid wordt en vrucht moet voortbrengen. Naar bijbelse norm hééft de vrouw geen positie waarin zij is achtergesteld bij de man; zij heeft haar eigen plaats.

Wat zijn de belangrijkste bijbelse richtlijnen voor de positie van de vrouw?

De Heere schiep de vrouw als hulp betrokken op de man en tegelijk als wezen van zelfstandige aard en struktuur. Zij is niet zo afhankelijk geschapen dat zij zonder de man niet kan bestaan. Maar de man is het hoofd van het gezin en de vrouw zijn hulp in een geheiligd tegenover.

Volgens 1 Korinthe 11 : 3 is Christus het hoofd van een iegelijke man, de man het hoofd van de vrouw en God het hoofd van Christus. Als Christus, Die Gode evengelijk is, de plaats van de Vader eerbiedigt en Hem gehoorzaamt, dan behoren wij mensen zeker geen andere plaats in te nemen dan die ons wordt gewezen. Zo past het dus de vrouw niet de man als het hoofd af te wijzen. Het gaat hier niet om het recht van de sterkste, maar om het recht van God. Ook hebben we hier niet te maken met een paternalistisch ingestelde fase uit de kuituur, maar met de Heilige Schrift.

Overigens is de man geen chef of diktator in het huwelijk. Maar ook niet zonder meer partner zoals men vandaag zegt. Hoofd zijn houdt in verantwoordelijk gesteld te zijn in de door God gegeven plaats. Het huwelijksformulier geeft ons hier duidelijke richtlijnen.

Betekent dit dat de man altijd het laatste woord heeft?

Ik heb al gezegd dat hij geen diktator mag zijn. Hij moet leiding geven aan de huwelijksgemeenschap. Man en vrouw moeten altijd proberen door praten met elkaar tot overeenstemmig te komen.

Het kan echter voorkomen dat een vrouw zich om des geesteswil tegen haar man moet verzetten, omdat hij dingen van haar vraagt die tegen Gods Woord en tegen haar geweten ingaan, zoals het uitgaan op zondag of bezoeken van verkeerde gelegenheden. Er kan ook verschil in opvatting zijn over bijvoorbeeld vaccinatie van de kinderen. Hierbij is de vrouw anders betrokken dan bij het voorgaande. Ik geloof dat zij, na uitvoerig met haar man te hebben gesproken en deze zaken voor Gods aangezicht te hebben neergelegd, de beslissing hierin aan haar man moet overlaten die het hoofd van het gezin is en dus de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt.

Vergeleken met de positie van de vrouw in de Bijbel is er nu heel wat veranderd. Wat vindt u p wat negatief?

In het Oude Testament zien we in de praktijk van het leven een onderwaardering van de vrouw: ze werd verkocht voor een bruidsschat, er kwam polygamie voor (Salomo) en slavinnen werden als persoonlijk bezit beschouwd.

Als nu de vrouw een meer gelijkwaardige (dat is niet gelijkgerechtigde) plaats inneemt, is dat positief te waarderen. In het Nieuwe Testament lezen we dat Christus met vrouwen spreekt en hen boodschappen meegeeft. Hij verheft de vrouw uit haar achtergestelde positie, maar handhaaft wel het verschil tussen man en vrouw.

Is er iets tegen dat een gehuwde vrouw de haar geschonken talenten buiten haar gezin ontplo Nee, tenzij

De allereerste plaats van een gehuwdr vrouw is in het gezin. Door het niet hebben van kinderen of als de kinderen vroeg het huis uitgaan, én door het gebruik van technische apparatuur kan het zijn dat de gehuwde vrouw meer de handen vrij heeft. Laat dan ieder echter in het volle besef van de voornaamste taak met verantwoordelijkheid haar weg gaan. De eerste taak blijft het gezin. Al zijn er geen kinderen (meer) thuis dan heeft toch de man inde toenemende spanningen van het moderne werkklimaat huiselijke opvang nodig. Om die reden weigerde een predikantsvrouw eens presidente van een vrouwenvereniging te worden. Zij voerde als argument aan: Mijn man geeft zich ten volle aan de gemeente, daarom moet ik thuis zijn! Als de kinderen uit school komen, mag moeder niet ontbreken; ook zij hebben haar opvang nodig.

De huisgemeenschap staat in Gods Woord hoog genoteerd. De mogelijkheid van het gezin is met de schepping gegeven en door heel de Schrift heen blijft het gezin de oercel van de samenleving. Het vrouw en moeder zijn funktioneert het meest optimaal in de huisgemeenschap. De Spreukendichter besluit het boek vol wijsheden me de lof op de deugdelijke huisvrouw.

Het marxisme en feminisme werken hier verwoestend. Zij leren dat de mens pas echt mens wordt door arbeid en dat in maatschappelijke zin. Hiermee wordt de mens, resp. de vrouw afgesneden van de bijbelse wortel en verwereldlijkt.

Uw vrouw is altijd thuis?

Als regel wel. Het samen kennismaken in de gemeente vroeg wel veel tijd (het waren ongeveer 250 adressen). En bij jubilea, kraamvisites en dergelijke gaat mijn vrouw met me mee. Maar ze probeert thuis te zijn als onze dochter uit school komt. De andere ongehuwde kinderen wonen in verband met hun studie of werk op kamers en komen 's zaterdags tot 's maandags naar huis. Bovendien bewonen we een tamelijk grote pastorie met een flinke tuin en die moeten ook schoon blijven. Als regel is dus „Sara in haar tent".

Men spreekt tegenwoordig wel van een vaderloze maatschappij. Vroeger werkten ma meestal samen in hun bedrijf(je) en voedden samen de kinderen op. Als gevolg van de revolutie, waardoor de mannen buitenshuis gingen werken, groeide er een kloof lussen he man en vrouw. Zou een gedeelte van het huidige emancipatiestreven niet als een reaktie moeten worden gezien? Het is toch geen ideale situatie, dat vader de hele dag weg is en 's nog vergaderingen bezoekt, terwijl moeder altijd thuis is om voor het huishouden en de k zorgen?

Gods Woord dient haar toepassing te hebben in elke levenssituatie. Al veranderen de omstandigheden, het Woord blijft. Ook de man behoudt zijn volle verantwoordelijkheid voor de opvoeding van het gezin. Daar moet ook voor vader tijd zijn om met de kinderen te spelen en te spreken. De door u geschetste situatie is bepaald niet ideaal, maar is dit de werkelijke situatie? Er zijn toch ook de vrije zaterdagen en de vakanties en niet te vergeten de zondag. Bovendien bezoeken lang niet alle mannen veel vergaderingen, want er zijn er genoeg die je nooit ergens ziet.... Wat de vaderloze maatschappij betreft: dat zie ik meer als een gebrek aan het uitoefenen van gezag, geen leiding weten te geven, zichzelf terugtrekken van verantwoordelijkheden, voor z'n hobby's leven, enz.

Zou je van specifiek mannelijke en specifiek vrouwelijke beroepen kunnen spreken?

Het onderscheid tussen de geslachten krijgt gestalte in de verdeling van de arbeid, hoewel een scherpe indeling of onderscheiding moeilijk door te voeren is. Vanuit de struktuur van een man en vrouw is er onderscheid met betrekking tot het werk dat wordt verricht, zowel lichamelijk als geestelijk. Het regeren en leiding geven van de man zet zich door in de maatschappij, terwijl ook het dienen en dienend werkzaam zijn daarin gestalte kan krijgen.

Zijn er beroepen die principieel verboden zijn voor vrouwen?

We moeten hier als maatstaf aanleggen wat Gods Woord verbiedt, en dat geldt ook voor mannen. Denk hierbij aan beroepen in de kulturele en amusementswereld. Dan zijn er heel wat funkties waarin een vrouw krachtens haar struktuur niet op haar plaats is. Dat is al gebleken bij het experiment met vrouwelijk personeel op marineschepen. Mijns inziens kan een vrouw ook geen kommandant van een ME-peloton zijn. Verder hebben vrouwen nogal eens gebrek aan bestuurskracht, hoewel dat uiteraard ook bij mannen voorkomt.

In onze kring loopt men niet voorop wat betreft de emancipatie van de vrouw. Maar je ziet w verschuivingen optreden. Tegenwoordig studeren veel meer meisjes door en bereiken belangr posities. Zij staan dan bóven mannen. Is dat geoorloofd? Met andere woorden: Geldt het bijbels principe dat de man het hoofd van de vrouw is alleen binnen het huwelijk?

Ja, dat dacht ik wel. Er is tussen man en vrouw binnen het huwelijk een bijzondere band, zoals ook de band tussen Christus en Zijn gemeente een zeer bijzondere is. Op maatschappelijk terrein ligt dat anders. Ik zie niet in waarom daar de man niet ondergeschikt zou kunnen zijn aan de vrouw. Dat is altijd al zo geweest; denk aan een boerin of zakenvrouw die weduwe werd. Dan gaf ze leiding aan het bedrijf. Een vrouw heeft een eigen zelfstandigheid. Zo heeft een hoofdverpleegster zeggenschap over broeders. Denk ook aan een vrouwelijke arts of vrouwelijke chef in een winkel.

Vroeger was men in onze kringen vrij algemeen tegen het vrouwenkiesrecht. Nu zal dat uitzonde zijn want de meeste vrouwen gaan stemmen. Een volgende ontwikkeling zou kunnen zijn dat een vrouw ook kandidaat gesteld wordt, wat bij de RPF algebeurt, maar bij de SGP nog lang niet daar principieel iets op tegen?

De SGP staat dacht ik het organisch kiesrecht voor, wat inhoudt dat de man als hoofd van het gezin namens het hele gezin stemt. Dat vind ik een mooie gedachte. Er is echter nooit bezwaar tegen gemaakt dat in huis wonende zonen eveneens gingen stemmen; mede op grond daarvan vind ik dat vrouwen ook mogen stemmen. Mijn moeder, die een oprecht christin was, heeft altijd aan de stemming deelgenomen. Ik kan me nog herinneren dat de koets werd ingespannen door vader, om moeder en mijn oudere zusters naar het stembureau te rijden. Het passief kiesrecht (kandidaat gesteld worden) hoort - naar mijn gevoel-meer bij demandie volgens zijn struktuur en plaats, verkregen in de schepping, een andere taak in de maatschappij heeft gekregen.

Waarom mag de vrouw weieen leidinggevende funktie bekleden in het maatschappelijk leven, m niet in de gemeenteraad zitten? Wat is het verschil, in beide gevallen komt het toch op besturen a Daar zie ik toch duidelijk verschil in. Een gemeenteraad is een openbaar lichaam dat leiding geeft in het openbare maatschappelijke leven. In de andere gevallen ligt het meer in de privé en partikuliere sektor.

Op kerkelijk terrein zijn we wellicht nog het meest behoudend. Maar is er principieel gezien iets tegen als vrouwen de ledenvergaderingen van de kerk zouden bijwonen (denk aan de vel alleenstaande vrouwen) of zelfs stemrecht zouden krijgen?

Gods Woord geeft ons duidelijke richtlijnen ten aanzien van het regeren en leiding geven in de gemeente. Ik zie het bezoeken van de ledenvergaderingen door vrouwen als een daadwerkelijk door hen deelnemen aan de regering van de gemeente en dus als principieel onjuist.

Er zou geen bezwaar tegen zijn vrouwen wat meer kennis te geven van op de ledenvergaderingen behandelde zaken. Ik denk aan het uitreiken van gebundelde jaarverslagen aan alle gezinnen, dus ook aan weduwen en alleenstaanden, van de gemeente. Dit gebeurt onder meer in Middelburg en Vlissingen waar alle gezinnen een verslag van de jaarlijkse ledenvergadering, de jaarverslagen en verslagen van de verenigingen krijgen. .

We denken ook aan het diakonale terrein. Zouden daar voor de vrouw misschien niet meer ta liggen dan haar nu toebedeeld zijn? Vrouwen hebben overdag vaak meer tijd dan de mannen die alleen van de avonduren moeten hebben.

Vrouwen mogen het werk van diakenen niet overnemen. Wel kan er van vrouwendiensten gebruik worden gemaakt in de gemeente. Denk aan het bezoeken van nieuw ingekomenen, zieken, bejaarden en eenzamen. Vrouwenverenigingen kunnen ook in dit opzicht doelmatig funktioneren. Eveneens kunnen in dit verband worden genoemd kontaktpersonen voor Gehandicaptenzorg.

Wat vindt u ervan als een vrouw tijdens een vergadering voorgaat in gebed als er ook manne aanwezig zijn?

Ik meen dat er onderscheid is naar situatie. Een presidente van een vrouwenvereniging mag zeker voorgaan in gebed. Zijn er echter ambtsdragers bij aanwezig dan acht ik het een goede zaak als zij deze taak aan hen overgeeft.

We keren weer terug naar maatschappelijk terrein. Het kwam twintig jaar geleden vaak voor vrouwen voor hetzelfde werk lager betaald werden dan mannen. Vindt u het juist dat er vanda wet is die wat dit betreft de gelijkheid heeft vastgelegd?

Op zichzelf acht ik dit juist, zeker voor vrouwen die in hun eigen onderhoud moeten voorzien. Ik zou daarbij wél willen pleiten voor een zodanige belastingheffing dat gehuwde mannen die voor hun gezin moeten zorgen van hetzelfde loon belangrijk meer overhouden.

Hoe denkt u over de gehuwde werkend vrouw nu er zoveel werkloze jongeren zijn?

Ik zou er voor willen pleiten dat gehuwde werkende vrouwen zoveel mogelijk plaats maken voor werkloze jongeren. En jonge mensen die gaan trouwen zou ik erop willen wijzen zich niet onnodig diep in schulden te steken, zodat het gezinsleven ook zonder financiële inbreng van de vrouw goed kan funktioneren.

In tal van maatschappelijke organisaties en bebesturen is het vaak nog een , , manne zaak". Hoe denkt u over vrouwen in een schoolbestuur?

Daar zou ik grote moeite mee hebben. Een schoolbestuur oefent gezag uit en dient leiding te geven. Gezien de al ken eerder genoemde aard en struktuur van de man vind ik dat dit aan de man is voorbehouden. In ouderkommissies, die een andere funktie hebben, kan voor de vrouw wel een ruime plaats worden ingeruimd.

Onze Vrouwenbond treedt nogal eens naar buiten, onder meer door het schrijven van br ministers en kamerleden. Er is ook gesproken op een hoorzitting van de Eerste Kamer ov abortuswet. Wat is uw mening hierover?

Daar kan ik geen bezwaar tegen hebben. Het gaat er hierbij om Gods Woord te laten doorklinken bij regering en volksvertegenwoordiging. Dan kan er ook naar de stem van onze Vrouwenbond worden geluisterd, want de Heere gebruikt soms ook deze middelen. Als we het begrip emancipatie hanteren zoals we dit in het antwoord op de eerste vraag hebben omschreven, dan is hier geen sprake van geëmancipeerd zijn. Dit blijkt ook wel uit het feit dat de Vrouwenbond door een predikant wordt geleid.

Onze laatste vraag: Vindt u de vrouw in onze gemeenten (te) geëmancipeerd?

Met verwijzing naar het vorige antwoord zeg ik: in het algemeen niet. Maar ik wil er wel voor waarschuwen dat we ieder persoonlijk waakzaam moeten zijn en blijven in dit opzicht. De door alle media sterk gepropagandeerde wereldse emancipatiegedachte zal ook onder ons zijn invloed steeds meer doen gelden en ingang vinden, omdat het ons mensen door onze gevallen natuur eigen is tegen de Heere en Zijn geboden in te gaan. Er komen ook onder ons verschillen voor. Niet overal is de vrouw evenveel toegestaan op maatschappelijk gebied. Tot slot zou ik dit willen zeggen: Ieder van ons, waar de Heere ons ook een plaats gaf, heeft nodig de overbuigende werking van de Heilige Geest, waardoor we leren vragen: „Wat wilt Gij, Heere, dat ik doen zal? "

Dominee Paul, we danken u hartelijk voor uw openhartige antwoorden en voor de fijne sfeer waarin ons gesprek kon plaatshebben.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen