IS DE REFORMATORISCHE SCHOOL TE BESCHERMEND?

— In de kollegezaal klinkt een wegebbend geroezemoes van stemmen. De prof heeft zojuist zijn kollege afgerond. Groepjes studenten praten nog wat na. „Geweldig", klinkt het, „nog even, dan is het DNA-onderzoek zover, dat een supermens gekweekt kan worden."

— Maandagmorgen. Eerste klas M.T.S.leerlingen groepen in het fietsenhok bij elkaar. Slechts twee gesprekspunten zijn er: die spannende eredivisiewedstrijd van gisteren en het popkoncert van zaterdag!

— Met een bons vliegt de deur van het zusterhuis dicht. Enkele leerling-verpleegsters haasten zich naar hun kamer. Die dag van werken met alle narigheid, die er nu eenmaal bij hoort, zit er ook weer op. Snel verkleden, en dan alles vergeten, de bloemetjes eens heerlijk buiten zetten.

Zomaar wat uit de praktijk gegrepen situaties, met tientallen uit te breiden. Wel situaties, die de vraag boven dit artikel rechtvaardigen. Want elk jaar weer stappen tientallen jongens en meisjes zo van de reformatorische school in een omgeving, in een maatschappelijke situatie, die als post-christelijk moet worden aangemerkt, met alle gevolgen van dien.

Waarom reformatorische scholen?

Ongeveer vijftig jaar al zijn er onze eigen lagere scholen. Scholen, waarvan de noodzaak ontstond, omdat het klimaat op de bestaande christelijke scholen doordrenkt en beheerst werd door de leer van de veronderstelde wedergeboorte. In het verlengde van wat in de kerk beleden werd, wilde men op de eigen scholen centraal gesteld zien de noodzaak van wedergeboorte en bekering, de persoonlijke toepassing van het heil in Christus.

Toch, en terecht, is de vraag, waar het in dit artikel om gaat, niet vaak 'gesteld. Vooral bij de opvoeding op jongere leeftijd is bescherming, beveiliging nog een belangrijk gegeven. Denk hierbij maar eens aan de dierenwereld: kom niet te dicht bij de jongen van een zwaan, want de ouders verstaan hun beschermende taak! Overigens willen wij nu vast opmerken, dat die jonge zwanen ook zelfstandig worden.

Bestonden er al langer eigen ulo-, nu mavoscholen, de laatste tien jaar is er de ontwikkeling 'gekomen van de grote reformatorische scholengemeenschappen. Mede als gevolg van theologische ontwikkelingen binnen de Hervormde en Gereformeerde Kerk (denk eens aan heb gezag van de Bijbel), is het christelijk karakter van veel scholen voor voortgezet onderwijs op de tocht gekomen. In de leerstof deden de resultaten van de moderne wetenschap hun intrede. Het ter diskussie stellen van grote gedeelten van de Bijbel, het evolutionistisch denken, het kritiekloos aan de orde stellen van de moderne literatuur zijn voorbeelden van deze ontwikkeling. Hierbij vormde ook het leefpatroon op deze scholen een proot probleem: denk aan de kleding, de schoolavonden, de wijze, waarop exkursieweken verliepen, om maar enkele dingen te noemen.

In alle bescheidenheid mag in dit ver-

band gezegd worden, dat het onderwijs aan onze reformatorische scholen gezegend mag worden. Voor verschillende vakken mag eigen lesmateriaal vervaardigd worden, waarin eigen identiteit duidelijk tot uitdrukking komt. Denk hierbij aan vakken, zoals godsdienst, maatschappijleer en geschiedenis. Ook een bloemlezing van de nederlandse literatuur is samengesteld. Dit alles ziende, kunnen wij zeggen: gelukkig, het reformatorisch onderwijs is beschermend! Jongens en meisjes, die in zo'n belangrijke fase van hun leven verkeren, waarin het zo nodig is, dat verworteling in het eigen levensklimaat plaats vindt, mogen beschermd worden voor een brute konfrontatie met allerlei zaken van buiten de eigen levenswereld.

Het is goed om hierbij ook te denken aan al die jongens en meisjes, die om wat voor reden ook een niet-reformatorische school bezoeken. Wat zullen zij dikwijls in een situatie komen, waarin er zo'n afstand ligt tussen wat zij thuis en in de kerkelijke gemeente meekrijgen, en wat op school voorgehouden wordt. Des te moeilijker is dit, omdat je meestal zo alleen staat. Van harte wil ik jullie toewensen, dat je eerlijk voor je mening uit mag komen. Niet uitdagend, alsof jij het alleen maar weet. Maar in het besef, dat de Heere alles ziet en weet, ook kijkt in de donkerste schuilhoeken van jouw hart. Maar Die ook helpen wil allen die het van Hem verwachten.

Te beschermend?

Hebben wij in het voorafgaande gezien, wat het beschermend karakter van de reformatorische school inhoudt, nu komen we tot de vraag of die school niet te beschermend is. De voorbeelden aan het begin van dit artikel genoemd geven aanleiding deze vraag te stellen. Onze reformatorische scholengemeenschappen hebben inmiddels al verschillende jaren jongens en meisjes afgeleverd die, of naar een vervolgopleiding zijn gegaan, of een werkkring in wat voor beroepssektor ook hebben gevonden. Daarmee komen wij direkt bij het gegeven, dat de school geen besloten geheel is, los van haar omgeving. Zij heeft voor te bereiden op het staan in een wereld, in een maatschappij, die helaas alle christelijke kenmerken dreigt te verliezen. De school kan zich niet permitteren alleen maar een dam op te werpen tegen de vloedgolf van buiten. Om dit beeld even vast te houden: de leerlingen zullen bij het verlaten van de school dan over die dam heen moeten, en dreigen dan in de vloedgolf te verdrinken.

Een enquête onder oud-leerlingen leverde als resultaat op, dat een deel van hen, die in een konfronterende omgeving gekomen waren, van mening was, dat een bescherm(en)de omgeving hen te weinig weerbaar heeft gemaakt.

Beslotenheid en openheid

Naast de bescherming, de beslotenheid, waardoor de reformatorische school gekenmerkt wordt, zal er ook sprake moeten zijn van een bepaalde openheid. Beslotenheid en openheid, een begrippenpaar, dat door prof. Velema wel gekenmerkt is door de termen antithese en solidariteit.

Deze openheid mag nooit zijn een openheid zonder meer. De school is en blijft een opvoedings-en vormingsinstituut, waarbij de maatschappij niet maar zo kan worden nagebootst, zoals soms bij het werken in een laboratorium gebeuren kan.

Drs, M. Burggraaf noemt in dit verband in zijn lezing, gehouden bij de opening van het kursusjaar 1981-1982, een lezing, die opgenomen is in het kontaktblad van „Guido de Brés" van december 1981, een aantal faktoren, die van belang zijn ten aanzien van de openheid van de reformatorische school.

— Het verruimen van de horizont, het in aanraking brengen met wat buiten de eigen levensbeschouwelijke kring voorkomt, dient trapsgewijs te gebeuren, afhankelijk van de leeftijd. Plompverloren-schokkende taferelen mogen zich niet voordoen. Om een voorbeeld te noemen: met moderne literatuur zal pas begonnen worden in de hoogste leerjaren.

— Heel belangrijk is, dat de konfrontatie met andere opvattingen, levensvisies en levensbeschouwingen nooit

mag gebeuren op basis van gelijkheid met de bijbelse, gereformeerde levensbeschouwing. Ook en juist in deze konfrontatie zijn wij onderworpen aan de Schrift, en staan de Bijbel en daarop gegronde belijdenis niet. ter diskussie. De centrale vraag is: hoe hebben wij met onze levensovertuiging te staan in deze wereld?

— Bedacht moet worden, dat de natuurlijke ontdekkingsdrang van de gevallen zondige mens zich vaak richt op het gevaarlijke, prikkelende en zondige. Dit moet nopen tot voorzichtigheid, opdat van de konfrontatie geen besmettende werking uitgaat.

Verschillende mogelijkheden

Verschillende mogelijkheden Van heel grote betekenis is of het in aanraking brengen met het andere gebeurt onder goede begeleiding. Voor-en nabespreking is dringend nodig.

Elke school moet zelf een keuze maken uit de mogelijkheden die er zijn. Mijns inziens kan geen school voor voortgezet onderwijs er omheen, om aandacht te besteden aan deze zaken. We zijn dit aan onze leerlingen verplicht.

Zo kan in het kader van de lessen - godsdienst en maatschappijleer aan de orde komen een kennismaking met eigentijdse stromingen, wereldreligies, sekten en ideologieën. Daarbij is er de mogelijkheid sprekers van buiten de school in te schakelen, denk dan met name aan mensen uit eigen kring, die onder andersdenkenden werken.

Ook kan hier gedacht worden aan het inrichten van een tape-o-theek, een verzameling van zorgvuldig uitgekozen en van een schriftelijke bekommentariëring voorziene radioprogramma's, die in de les aan de orde gesteld kunnen worden. Belangrijk is het leren diskussiëren, het in de konfrontatie met anderen het eigen standpunt kunnen verwoorden. Erg leerzaam is ook om in examenklassen een forum van oud-leerlingen te organiseren, die van hun ervaringen kunnen doorgeven. Bezinning op deze problematiek zal voor elke school in de eigen situatie mogelijkheden opleveren. Bewaren bij het Woord van God en weerbaar maken in deze wereld, het is een opdracht, aan elke opvoeder gegeven. Ten diepste onmogelijk voor een mensenkind! Maar in afhankelijkheid van de Heere mag en moet de hand aan de ploeg geslagen, opdat Zijn zaad wortel schieten zou en vruchten voortbrengen.

Krimpen aan den IJssel

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen