POPULAIRE MUZIEK ALS INDOKTRINATIE-MIDDEL

In het voorwoord van een pophandboek, dat ik onlangs uit de bibliotheek had meegenomen, werd popmuziek als volgt omschreven: „Popmuziek wordt gekenmerkt door drie zaken. Allereerst het aanschoppen tegen waarden en normen. Ten tweede door tckstpleidcoien voor de vrije liefde. En ten derde door de aandacht voor verdovende middelen".

Over deze facetten van popmuziek, dio voor ons zondermeer onaanvaardbaar zijn, is in Daniël al diverse malen geschreven. Kort geleden is er echter een studie verschenen, die een andere kant van populaire muziek belicht, namelijk hoe de luisteraar door deze muziek wordt beïnvloed. I-Iet, is mijn bedoeling om, uitgaande van deze studie, te laten zien wat populaire muziek met ons doet, als we er gewild of ongewild naar luisteren.

De studie van Philip Tagg

Philip Tagg werkt op een opleidingsinstituut voor muziekleraren. Drie jaar geleden promoveerde-hij in Göteborg op het volgende proefschrift: „Kojak, 50 seconds of televisionmusic, towards the analysis of effect, in popular music".

In 1980 hield hij een lezing: in het Amsterdams Conservatorium. Kortgeleden verscheen hierover een brochure van de Nederlands Stichting voor Kunstzinnige Vorming (NSKV) te Amersfoort.

In zijn studie wil Tagg het volgende aantonen: We zijn geleerd kritisch te staan ten opzichte van kranteberichten, politieke redevoeringen, reklame, e.d. We beseffen dat we hierdoor gemanipuleerd kunnen worden. Het wordt echter hoog tijd dat we een dergelijk kritisch oog werpen op de populaire muziek. Hij beweert namelijk dat daarin het element van manipulatie en indoktrinatie ook aanwezig is.

Dat het inderdaad hoog tijd wordt ons hiervan bewust te worden, bewijzen de volgende gegevens:

— Een kind van vijf jaar heeft al meer muziek gehoord dan zijn overgrootouders in heel hun leven.

— De meeste hedendaagse muziek kan populaire muziek genoemd worden.

— Per jaar geeft de gemiddelde Amerikaan vijftig dollar uit aan muziekgoederen.

— De gemiddelde Europeaan luistert per dag vier uur naar muziek (daarbij nog niet meegerekend de muziek die in winkels en dergelijke gespeeld wordt).

Wat populaire muziek is

In een primitieve samenleving, is er maar één soort muziek. Na de invoering van de slavernij ontstonden er echter twee: volksmuziek en kunstmuziek. Tijdens de opkomst van de burgerij en het kapitalisme, ontstond-een derde soort: de populaire muziek. Wat is nu het verschil tussen deze soorten muziek?

Het grote verschil is, dat populaire muziek rendabel moet zijn, geld op moet brengen en dus handelswaar is, Terwijl de andere twee veel minder aan de ekonomie gebonden zijn. Een ander verschil is de manier waarop de diverse soorten muziek worden bewaard. Volksmuziek wordt bewaard in d.e hoofden van mensen. Kunstmuziek in notenschrift en populaire muziek grotendeels op kunststofplaat en geluidsband. Het gevolg hiervan is, dat populaire muziek massaal verspreid kan worden en dus veel meer mensen kan bereiken dan de andere twee.

Hoe je naar mmalek kont luisteren

Je kunt op verschillende manieren muziek beluisteren. Ik noem er hier twee. De juiste manier is denk ik, het bewuste luisteren. Je neemt er de tijd voor en je bent je

bewust van wat je boort. Dus de manier waarop je klassieke muziek beluistert, bijvoorbeeld op een orgelkoncert.

Een andere manier is het onbewuste luisteren. Bijvoorbeeld muziek draaien terwijl je je huiswerk maakt. Je bent bewust bezig met iets anders, maar de muziek werkt onbewust op jou in. Je kunt ook' denken, aan muziek die gedraaid wordt in de reklame. En bij deze laatste luistermanier liggen nu, volgens Tagg, de mogelijkheden om de mens te beïnvloeden. De muziek die we namelijk op deze manier horen, doet iets met je.

Voorbeelden van manipulatie

Als je van je werk naar huis loopt, heb je een tempo van ongeveer 116 tellen per minuut. Loop je een supermarkt binnen, waar muziek gedraaid wordt met een tempo van 96 tellen per minuut, dan brengt dat jouw tempo onmiddellijk omlaag. Je voelt je daardoor minder gespannen en bent geneigd daardoor meer te kopen dan je bedoeling was.

In een abbatoir in Minneapolis ontdekte men het volgende: door het laten spelen van bepaalde muziek, bleken de varkens, die zich normaal bewust zouden zijn van hun aanstaande dood, veel rustiger te worden..

In fabrieken waar men aan de lopende band werkte, werd geprobeerd het werktempo konstant te houden, door gebruik te maken van muziek. Aan het begin van de dag werd geen muziek gedraaid. De mensen waren nog fit. Maar op het moment dat men moe werd, even voor de koffiepauze, werd de muziek aangezet. Gevolg: werktempo ging weer omhoog. Op die manier zijn dus pieken en dalen in het werktempo te reguleren.

Een laatste voorbeeld: Toen president de Gaulle was gestorven, zag Tagg het journaal op de franse televisie, 's Morgens kwam hierop een verslag van de aankomst van president Nixon. Tijdens de beelden van Nixon, die de vliegtuigtrap afdaalde, werd er muziek gedraaid: een soort militaire marsmuziek. Op een later tijdstip dezelfde beelden. Kosygin kwam aan. Ook nu muziek, maar heel anders: koperblazers, spelend in het lage register, met veel verminderde intervallen. Hoewel het kommentaar van de verslaggever identiek was, kreeg de kijker door de muziek een positiever beeld van Nixon, als van Kosygin.

Konklusie

Hoewel slechts enkele voorbeelden zijn gegeven, blijkt daaruit toch wel de enorme invloed die populaire muziek op ons kan uitoefenen. Je hebt gezien hoe muziek onze koopkracht en onze beeldvorming kan beïnvloeden. Denk ook e.ens aan de reklame, die deze mogelijkheden dagelijks, uitbuit.

Kortom: hierboven is, naast de in de inleiding genoemde facetten, een groot 'gevaar van populaire muziek geschetst. Een reden te meer om zeer op je hoede te zijn.

Een aanwijzing ook, om zeer kritisch te staan ten opzichte van het medium, film. Omdat hier bovengenoemde invloeden zeer duidelijk in aanwijzing zijn. Terwijl je naar een film kijkt, beïnvloedt de muziek je onbewust en ongewild. Je wordt gemanipuleerd. Daarom tot slot twee spreekwoorden, die in dit verband een grote waarheid bevatten: bezint eer ge begint en een 'gewaarschuwd man geldt voor twee.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen