DE GEZONDHEIDSZORG IS ZIEK!

Ze waren 'gekleed in smetteloos witte uniformen. De pers was uitgenodigd. Pardoes sprongen zij in het smerige water van één van de Utrechtse grachten. Met voorbedachten rade. Onder het motto „Help! De verpleging verzuipt!" Een demonstratie zogezegd. Een ludieke. Niemand had er last van en de aandacht was getrokken. Aktie geslaagd.

Zeker, de verple(e)g(st)ers onder ons weten op welk probleem de aandacht daar in Utrecht is gevestigd. Het gaat om een uiterst komplex probleem. Om je mening over zo'n demonstratie te vormen, is het dan ook noodzakelijk eerst enkele faktoren op een heel globaal.

Het probleem in een notedop

Sinds de industriële revolutie heeft de mens zich in een steeds sneller tempo van machines bediend. Machines die uitgegroeid zijn tot ware „denkprodukten". Het gevolgvan deze mechanisatie was tweeërlei. Met minder mensen kon dezelfde hoeveelheid produkten worden voortgebracht en de beloning voor één uur arbeid steeg voortdurend. De mechanisatie herbergt dan ook twee 'gevaren: het spook van de werkloosheid en het onbetaalbaar worden van produkten die vrijwel geheel zonder machines en dus „menselijk" worden voortgebracht. Aangezien verpleging zeer arbeidsintensief is, is het een dure aangelegenheid. Dat is één.

Vroeger was verpleging een dienst van barmhartigheid. De term draïconesseïthuis herinnert daar nog aan. Geleidelijk aan heeft de verwereldlijking de verpleging uit de sfeer van barmhartigheid gehaald en in de sfeer van de inkomensvorming gebracht. Verpleging werd een beroep, waaraan looneisen gesteld zijn. Dat is twee.

„_ Onze gezondheidszorg kost zo'n slordige 10% van wat wij met z'n allen verdienen. Het leeuwendeel daarvan wordt door de ziekenhuizen opgeslokt, Daarvan wordt 70% aan lonen uitbetaald. Hoe men aan dat geld komt?

Voor een 'groot deel uit de opbrengst van de premies, die voor de helft door de ondernemers en voor de helft door de werknemers betaald worden. Het volgende verband kun je je dan wel voorstellen: als de gezondheidszorg duurder wordt, gaan de premies omhoog; maar als de premies omhoog gaan willen de werknemers weer meer loon; d.e werkgevers komen in moeilijkheden en moeten met het bedrijf stoppen; dus vallen er ontslagen. Maar dat wil de regering niet in deze tijd van werkloosheid. Dus wil de regering de premies laag houden. Maar dat kan alleen maar als er bezuinigd wordt. Als je dan-weer even aan die 70% denkt, zal het je niet verbazen dat bezuiniging hetzelfde is als zo weinig mogelijk verplegend personeel in dienst nemen. Dat is drie.

In het ziekenhuis worden hoge eisen aan de verpleging gesteld. De apparatuur wordt steeds .ingewikkelder, „Uitzieken" doet de patiënt zoveel mogelijk thuis, zodat de bevolking op de zalen steeds meer uit „echt zieke" mensen bestaat. Kortom, de verpleegtaak wordt zwaarder, maar het aantal personeelsleden moet om reden van bezuiniging inkrimpen; mag althans niet naar behoefte uitbreiden. Dat veroorzaakt overspanning. Dat is vier.

In een ziekenhuis werken leerlingen en gediplomeerden in een verhouding 60-40. De doorstroming, d.w.z. de vervanging van de één door de ander is kleiner geworden, o.a. door de nieuwe moraal: hokken i.p.v. trouwen; blijven werken als je getrouwd bent omdat je huis afbetaald moet worden, of omdat je liever werkt als zuster dan als móeder. Leerlingen die hun diploma behalen kunnen dus geen werk krijgen omdat hun voorgangers nog niet vertrokken zijn, En extra gediplomeerden leidt tot overschrijding van de zojuist genoemde verhouding. Vandaar massaal ontslag na de examenfuif. Dat is wat! Jaren hard gewerkt te hebben voor je ontslag! Dat is vijf.

Wat zullen we er van zeggen?

Ik voel wel mee met die verpleegkundigen. Ontslagen worden na een periode van jemet-hart-en-ziel-inzetten is heel erg. En onverdiend. Onder hoogspanning werken terwijl je je vrije tijd moet opofferen aan een veeleisende studie is ook naar.

Maar wat is de oplossing? Personeelsbestand uitbreiden? Maar wie gaat dat dan betalen? Het geld moet toch ergens vandaan komen? Nee, de oplossing is niet zo gemakkelijk. Zeg nou zelf: wie wil best nog meer premie betalen, nog minder netto overhouden, nog minder autorijden en op vakantie gaan? Dab zijn toch de konsekwenties van simpele oplossingen?

Laten we niet vergeten dat wij .in feite deze tijd begeerd hebben. Wij waren toch dik tevreden met ongeremde industrialisering en dus met verhoging van het loonpeil en de welvaart? Na het genieten van de zoete vruchten, plukken we nu de wrange waarvan we het bestaan in onze zucht naar 't aardse goed destijds niet hebben vermoed. En wat de doorstroming betreft: moeten we de hand. dan ook niet in eigen boezem steken? Is het niet zo dat ook in onze kring jonge moeders'gedwongen worden om te werken om aan de financiële verplichtingen te kunnen voldoen, waardoor zij geen plaats kunnen maken voor anderen? Zijn ook wij niet stilletjes het slachtoffer geworden van onze afgoden die ons nu met de zweep der financiële verplichtingen in loondienst houden? Een konsekwentie van de industrialisering is ook een toename van vrije tijd. Zou die niet op een heel verantwoorde wijze gevuld kunnen met vrijwilligerswerk?

Konklusie

Je zult begrepen hebben dat ik èn begrip vraag voor de overbelaste en werkloze verpleegkundige èn tegelijkertijd wil benadrukken dat de onweerswolken die boven de gezondheidszorg hangen wijzen op ons egoïsme, onze zonden.

De belijdenis van Daniël: „Wij hebben gezondigd en gerebelleerd met af te wijken van Uw geboden en van Uw rechten", moet de onze worden.

Begrijp me goed: ik bedoel niet dat ontslag de straf op persoonlijke 'schuld is, maar wel een herinnering aan de schuld waarin we samen delen. Daarom hebben de problemen in de gezondheidszorg — en daarmee de andere problemen in onze samenle.ving — ons allen iets te zeggen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen